เชอร์รี่เปรี้ยว (Prunus cerasus)

สรุปใจความสำคัญ

เป็นพืชลูกผสมตามธรรมชาติระหว่าง Prunus avium และ Prunus fruticosa
มีสายพันธุ์ปลูกหลัก 2 กลุ่มคือ Morello (สีแดงเข้ม) และ Amarelle (สีแดงอ่อน)
มีถิ่นกำเนิดในยุโรป แอฟริกาเหนือ และเอเชียตะวันตก
เป็นส่วนประกอบสำคัญของเบียร์ Kriek lambic ในเบลเยียม ซึ่งเป็นมรดกโลกทางวัฒนธรรมของ UNESCO

เชอร์รี่เปรี้ยว (อังกฤษ: sour cherry, tart cherry หรือ dwarf cherry) มีชื่อวิทยาศาสตร์ว่า Prunus cerasus เป็นพืชในสกุล Prunus วงศ์ Rosaceae ซึ่งจัดอยู่ในกลุ่มย่อย Cerasus (เชอร์รี่) มีถิ่นกำเนิดในโลกเก่า (Old World) โดยมีกลุ่มสายพันธุ์ปลูกที่สำคัญสองกลุ่มคือ โมเรลโล (Morello) ซึ่งมีผลสีแดงเข้ม และ อมะเรล (Amarelle) ซึ่งมีผลสีแดงอ่อนกว่า

ผลเชอร์รี่เปรี้ยวสีแดงเข้มบนกิ่งก้าน — ผลเชอร์รี่เปรี้ยวที่มีลักษณะสีแดงเข้มและก้านสั้น

ลักษณะทางพฤกษศาสตร์

ต้นเชอร์รี่เปรี้ยวมีขนาดเล็กกว่าเชอร์รี่หวาน (Prunus avium) โดยมีความสูงโดยทั่วไปอยู่ที่ 4–10 เมตร กิ่งก้านมีลักษณะเป็นพุ่มและแตกกิ่งก้านมาก ผลมีสีตั้งแต่แดงเข้มไปจนถึงเกือบดำ และมีก้านผลที่สั้นกว่าเชอร์รี่หวาน

ในด้านองค์ประกอบของผล ผลเชอร์รี่เปรี้ยวประกอบด้วยน้ำเฉลี่ยร้อยละ 84.9 โดยน้ำหนักแห้งประกอบด้วยคาร์โบไฮเดรต 39.7% และลิพิด (ไขมัน) 1.0% โดยผลหนึ่งผลจะมีเมล็ดเพียงหนึ่งเมล็ดเสมอ

อนุกรมวิธานและกำเนิด

Prunus cerasus เป็นพืชที่มีโครโมโซมแบบ tetraploid (2n=32) เชื่อกันว่าเกิดจากการผสมข้ามสายพันธุ์ตามธรรมชาติระหว่าง Prunus avium (เชอร์รี่หวาน) และ Prunus fruticosa ในบริเวณที่ราบสูงอิหร่านหรือยุโรปตะวันออก ซึ่งเป็นจุดที่พืชทั้งสองชนิดนี้มีถิ่นอาศัยทับซ้อนกัน โดยลักษณะขนาดต้นที่เล็กและรสชาติเปรี้ยวได้รับอิทธิพลมาจาก Prunus fruticosa

ดอกเชอร์รี่เปรี้ยวสีขาวบานสะพรั่ง — ดอกของ Prunus cerasus ซึ่งมักบานในช่วงฤดูใบไม้ผลิ

ใบและผลเชอร์รี่เปรี้ยว — ลักษณะใบและผลของเชอร์รี่เปรี้ยวในระยะต่าง ๆ

การกระจายพันธุ์และถิ่นที่อยู่

เชอร์รี่เปรี้ยวมีการกระจายพันธุ์อยู่ในพื้นที่ส่วนใหญ่ของยุโรป แอฟริกาเหนือ และเอเชียตะวันตก แม้ว่าปัจจุบันอาจไม่มีประชากรที่ขึ้นเองตามธรรมชาติอย่างแท้จริง แต่สายพันธุ์ย่อย acida สามารถแพร่กระจายออกจากพื้นที่เพาะปลูกและกลายเป็นพืชท้องถิ่นในพื้นที่ที่เหมาะสมต่อการเจริญเติบโต

การเพาะปลูกและประวัติ

การคัดเลือกสายพันธุ์เชอร์รี่เปรี้ยวเริ่มต้นจากตัวอย่างป่าบริเวณทะเลแคสเปียนและทะเลดำ โดยชาวกรีกเริ่มรู้จักการปลูกตั้งแต่ 300 ปีก่อนคริสตกาล นอกจากนี้ชาวเปอร์เซียและชาวโรมันยังนำเชอร์รี่เปรี้ยวเข้าสู่บริเตนก่อนศตวรรษที่ 1

วัฒนธรรมการปลูกในยุโรป

ในเบลเยียม มีการปลูกเชอร์รี่เปรี้ยวประเภทโมเรลโลในภูมิภาค Schaerbeek มาตั้งแต่ศตวรรษที่ 12 ซึ่งเชอร์รี่สายพันธุ์นี้เป็นส่วนประกอบสำคัญของเบียร์ Kriek lambic ซึ่งได้รับการยอมรับจาก UNESCO ในปี 2016 ให้เป็น "มรดกทางวัฒนธรรมที่จับต้องไม่ได้ของมนุษยชาติ" โดยเชอร์รี่ Schaerbeek มีลักษณะเด่นคือผลรูปไข่ สีเบอร์กันดีเข้ม มีกลิ่นหอมและรสชาติคล้ายอบเชย

ในอังกฤษ การปลูกเชอร์รี่เปรี้ยวได้รับความนิยมในศตวรรษที่ 16 สมัยพระเจ้าเฮนรีที่ 8 โดยเฉพาะในเขต Kent ซึ่งมีการบันทึกสายพันธุ์ปลูกไว้มากกว่า 24 สายพันธุ์ในปี 1640

เทคนิคการปลูกและการดูแล

เชอร์รี่เปรี้ยวต้องการสภาพดินที่รวยสารอาหาร ระบายน้ำได้ดี และมีความชื้นสูง โดยต้องการไนโตรเจนและน้ำมากกว่าเชอร์รี่หวาน การขยายพันธุ์มักทำโดยการติดตาบนต้นตอที่เจริญเติบโตเร็ว หรือใช้ต้นตอแบบแคระ เช่น Colt และ Gisella สำหรับสวนขนาดเล็ก

การตัดแต่งกิ่งควรทำในช่วงฤดูใบไม้ผลิ และไม่ควรตัดแต่งในช่วงที่ต้นพักตัวในฤดูหนาว เนื่องจากเชอร์รี่เปรี้ยวออกดอกบนกิ่งที่อ่อนกว่าเชอร์รี่หวาน จึงสามารถตัดแต่งกิ่งได้หนักกว่า

ศัตรูพืชและการเก็บเกี่ยว

เชอร์รี่เปรี้ยวมีความทนทานต่อโรคและศัตรูพืชมากกว่าเชอร์รี่หวาน แต่มีปัญหาหลักคือการถูกนกทำลายผลผลิต ในช่วงฤดูร้อนจึงมักมีการใช้ตาข่ายคลุมผลผลิตเพื่อป้องกัน

คำถามที่พบบ่อย

เชอร์รี่เปรี้ยวแตกต่างจากเชอร์รี่หวานอย่างไร?

เชอร์รี่เปรี้ยว (Prunus cerasus) มีขนาดต้นที่เล็กกว่า (4-10 เมตร) ผลมีรสเปรี้ยวโดดเด่น ก้านผลสั้นกว่า และมีความทนทานต่อโรคและศัตรูพืชมากกว่าเชอร์รี่หวาน (Prunus avium)

สายพันธุ์ Morello และ Amarelle คืออะไร?

Morello คือกลุ่มสายพันธุ์เชอร์รี่เปรี้ยวที่มีผลสีแดงเข้มจนถึงเกือบดำ และ Amarelle คือกลุ่มสายพันธุ์ที่มีผลสีแดงอ่อนกว่า

เชอร์รี่เปรี้ยวสามารถปลูกได้ในพื้นที่จำกัดหรือไม่?

สามารถปลูกได้ โดยการใช้ต้นตอแบบแคระ (dwarfing rootstocks) เช่น สายพันธุ์ Colt และ Gisella เพื่อควบคุมขนาดของต้นให้เหมาะสมกับสวนในบ้าน