สหภาพโซเวียตกับองค์การสหประชาชาติ บทบาทและอิทธิพล

สหภาพโซเวียต (USSR) เป็นหนึ่งในสมาชิกผู้ก่อตั้งขององค์การสหประชาชาติ (UN) และเป็นหนึ่งในห้าสมาชิกถาวรของสภาความมั่นคง ซึ่งมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการกำหนดทิศทางของการเมืองโลกในช่วงหลังสงครามโลกครั้งที่สองจนถึงการล่มสลายของสหภาพโซเวียตในปี 1991 โดยหลังจากนั้น รัสเซียได้กลายเป็นรัฐผู้สืบทอดและรับช่วงต่อที่นั่งใน UN ต่อไป

บทบาทในการก่อตั้งองค์การสหประชาชาติ

สหภาพโซเวียตมีบทบาทเชิงรุกในการจัดตั้งองค์การสหประชาชาติในปี 1945 แม้ว่าในตอนแรก โจเซฟ สตาลิน เลขาธิการพรรคคอมมิวนิสต์โซเวียตจะมีความลังเลใจ แต่ตัวแทนของโซเวียตได้มีส่วนช่วยในการสร้างโครงสร้างของ UN ในการประชุมที่เตหะรานและดัมบาร์ตันโอ๊คส์ โดยได้รับการสนับสนุนและโน้มน้าวจากประธานาธิบดี แฟรงคลิน ดี. รูสเวลต์ ของสหรัฐอเมริกา

การเจรจาเรื่องสิทธิการวีโต้ (Veto Power)

ในการประชุมที่ดัมบาร์ตันโอ๊คส์ สหภาพโซเวียตได้เรียกร้องให้สามารถใช้สิทธิวีโต้ได้แม้กระทั่งในเรื่องที่เป็นขั้นตอนการดำเนินงาน (procedural matters) ซึ่งหมายความว่าการวีโต้เพียงครั้งเดียวสามารถระงับการอภิปรายหรือการพิจารณาหัวข้อนั้นๆ ได้ทันที อย่างไรก็ตาม ในการประชุมที่ยัลตา สหภาพโซเวียตได้ตกลงว่าสิทธิการวีโต้จะไม่นำมาใช้กับเรื่องที่เป็นขั้นตอนการดำเนินงาน

ที่นั่งในสหประชาชาติและการประนีประนอม

ในช่วงแรก สหภาพโซเวียตได้พยายามเรียกร้องให้สาธารณรัฐทั้ง 15 แห่งของโซเวียตได้รับการยอมรับเป็นรัฐสมาชิกของ UN ซึ่งทางสหรัฐอเมริกาได้ตอบโต้ด้วยการเสนอให้รัฐทั้ง 48 แห่งของสหรัฐฯ ได้รับการยอมรับในลักษณะเดียวกัน

ท้ายที่สุด ในการประชุมที่ยัลตาได้เกิดข้อตกลงประนีประนอม โดยยอมให้สาธารณรัฐโซเวียต 2 แห่ง ได้แก่ ยูเครน (Ukrainian SSR) และ เบลารุส (Byelorussian SSR) เข้าเป็นสมาชิกเต็มตัวขององค์การสหประชาชาติ ส่งผลให้ระหว่างปี 1945 ถึง 1991 สหภาพโซเวียตมีที่นั่งใน UN ถึง 3 ที่นั่ง

สภาความมั่นคงและการใช้สิทธิวีโต้

สหภาพโซเวียตให้ความสำคัญกับอำนาจในการวีโต้เป็นอย่างมาก โดยมองว่าเป็นหลักการสำคัญที่สุดและเป็นรากฐานขององค์การสหประชาชาติ จากข้อมูลระบุว่าจนถึงปี 1973 สหภาพโซเวียตได้ใช้สิทธิวีโต้ไปถึง 109 ครั้ง จากจำนวนการวีโต้ทั้งหมด 128 ครั้งในสภาความมั่นคง

ตัวแทนสำคัญของโซเวียตใน UN

• Andrei Gromyko (1946–48)
• Yakov Malik (1948–52, 1968–76)
• Valerian Zorin (1952–53, 1960–63)
• Andrey Vyshinsky (1953–54)
• Oleg Troyanovsky (1976–86)