สภาสตอร์ทิงเกต รัฐสภาแห่งนอร์เวย์

สภาสตอร์ทิงเกต (นอร์เวย์: Stortinget; แปลว่า 'การประชุมใหญ่') คือองค์กรนิติบัญญัติสูงสุดของประเทศนอร์เวย์ ซึ่งก่อตั้งขึ้นในปี ค.ศ. 1814 ตามรัฐธรรมนูญแห่งนอร์เวย์ โดยมีที่ตั้งอยู่ในกรุงออสโล รัฐสภานี้ใช้ระบบสภาเดี่ยว (Unicameral) ประกอบด้วยสมาชิกทั้งหมด 169 คน ซึ่งมาจากการเลือกตั้งทุก ๆ 4 ปี โดยใช้ระบบบัญชีรายชื่อแบบสัดส่วน (Party-list proportional representation) แบ่งเขตเลือกตั้งเป็น 19 เขต

โครงสร้างและการบริหารงาน

การดำเนินงานของสภาสตอร์ทิงเกตนำโดยประธานสภาและรองประธานสภาอีก 5 คน (เริ่มมีรองประธาน 5 คนตั้งแต่ปี ค.ศ. 2009) ซึ่งรวมกันเรียกว่า Presidium สมาชิกสภาจะถูกแบ่งออกเป็นคณะกรรมาธิการถาวร 12 คณะ และคณะกรรมาธิการด้านขั้นตอนการดำเนินงานอีก 4 คณะ

นอกจากนี้ ยังมีผู้ตรวจการแผ่นดิน (Ombudsmen) 3 ตำแหน่งที่ขึ้นตรงต่อรัฐสภา ได้แก่ คณะกรรมการกำกับดูแลการข่าวกรองของรัฐสภา และสำนักงานผู้ตรวจการแผ่นดิน (Office of the Auditor General)

ประวัติศาสตร์และการพัฒนา

ต้นกำเนิดและการก่อตั้ง

รากฐานของสภาสตอร์ทิงเกตสามารถย้อนกลับไปได้ถึง Allting ในศตวรรษที่ 9 ซึ่งเป็นการประชุมของชายอิสระในสังคมเยอรมันโบราณ เพื่อหารือเรื่องกฎหมายและการเมือง ต่อมาในศตวรรษที่ 10 เมื่อนอร์เวย์รวมตัวเป็นรัฐเดียว ได้มีการจัดตั้ง Lagtings หรือสภากฎหมายระดับภูมิภาคขึ้น

ในช่วงกลางศตวรรษที่ 13 กฎหมายภูมิภาคต่าง ๆ ได้ถูกรวบรวมและจัดระเบียบใหม่ภายใต้พระบัญชาของพระเจ้าแมกนัสผู้แก้ไขกฎหมาย (King Magnus the Lawmender) ระบบนี้ดำเนินมาจนถึงปี ค.ศ. 1660 เมื่อพระเจ้าเฟรเดอริกที่ 3 ทรงประกาศใช้ระบอบสมบูรณาญาสิทธิราชย์ ซึ่งคงอยู่จนกระทั่งการก่อตั้งสภาสตอร์ทิงเกตในปี ค.ศ. 1814

บทบาทในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2

ในช่วงที่เยอรมนีบุกยึดนอร์เวย์ในปี ค.ศ. 1940 สภาสตอร์ทิงเกตเผชิญกับวิกฤตการณ์ทางการเมืองอย่างรุนแรง โดยในวันที่ 27 มิถุนายน ค.ศ. 1940 คณะประธานสภาได้ลงนามในคำร้องขอให้พระเจ้าฮาคอนที่ 7 สละราชสมบัติ อย่างไรก็ตาม ความพยายามในการสร้างข้อตกลงความร่วมมือระหว่างรัฐสภากับกองกำลังยึดครองของนาซีเยอรมนีถูกขัดขวางโดยคำสั่งโดยตรงจากอดอล์ฟ ฮิตเลอร์

การเปลี่ยนผ่านสู่ระบบสภาเดี่ยวสมบูรณ์

ตั้งแต่วันก่อตั้งจนถึงปี ค.ศ. 2009 สภาสตอร์ทิงเกตใช้ระบบที่เรียกว่า "สภาเดี่ยวแบบมีเงื่อนไข" (Qualified Unicameralism) ซึ่งในทางปฏิบัติจะแบ่งสมาชิกออกเป็นสองสภาภายใน คือ Odelsting (สภาล่าง) และ Lagting (สภาสูง) โดยสมาชิก 1 ใน 4 จะถูกเลือกให้ไปอยู่ใน Lagting เพื่อทำหน้าที่ทบทวนกฎหมาย

อย่างไรก็ตาม ในช่วงหลัง การแบ่งแยกหน้าที่ระหว่างสองสภานี้มีความชัดเจนน้อยลง และการผ่านกฎหมายใน Lagting มักเป็นเพียงขั้นตอนทางพิธีการเท่านั้น จนกระทั่งมีการแก้ไขรัฐธรรมนูญในปี ค.ศ. 2007 และมีผลบังคับใช้หลังการเลือกตั้งปี ค.ศ. 2009 นอร์เวย์จึงยกเลิกการแบ่งสภาภายในและเปลี่ยนมาใช้ระบบสภาเดี่ยวอย่างเต็มรูปแบบ

สถานะปัจจุบัน

ภายหลังการเลือกตั้งปี ค.ศ. 2025 มีพรรคการเมือง 9 พรรคที่ได้รับที่นั่งในสภา ได้แก่ พรรคแรงงาน (53 ที่นั่ง), พรรคก้าวหน้า (47 ที่นั่ง), พรรคคอนเซอร์เวทีฟ (24 ที่นั่ง), พรรคกลาง (9 ที่นั่ง), พรรคซ้ายสังคมนิยม (9 ที่นั่ง), พรรคแดง (9 ที่นั่ง), พรรคกรีน (8 ที่นั่ง), พรรคประชาธิปไตยคริสเตียน (7 ที่นั่ง) และพรรคเสรีนิยม (3 ที่นั่ง)