กลยุทธ์ หลักการ การวางแผน และการประยุกต์ใช้ในมิติต่างๆ

กลยุทธ์ (Strategy) มีรากศัพท์มาจากภาษากรีกว่า stratēgia ซึ่งหมายถึง การนำทัพหรือการบัญชาการของแม่ทัพ ในความหมายกว้าง กลยุทธ์คือแผนการดำเนินงานทั่วไปเพื่อบรรลุเป้าหมายระยะยาวหรือเป้าหมายโดยรวมภายใต้สภาวะที่มีความไม่แน่นอน โดยเน้นการจัดสรรทรัพยากรที่มีอยู่อย่างจำกัดเพื่อให้เกิดประสิทธิภาพสูงสุดในการบรรลุผลลัพธ์ที่ต้องการ

ความสำคัญและองค์ประกอบของกลยุทธ์

กลยุทธ์มีความสำคัญอย่างยิ่งเนื่องจากทรัพยากรที่ใช้ในการบรรลุเป้าหมายมักมีจำกัด กระบวนการทางกลยุทธ์จึงประกอบด้วยการกำหนดเป้าหมายและลำดับความสำคัญ การกำหนดการกระทำที่จำเป็น และการระดมทรัพยากรเพื่อนำแผนไปปฏิบัติ

นักวิชาการหลายท่านได้ให้คำนิยามของกลยุทธ์ในมุมมองที่แตกต่างกัน เช่น:

• เฮนรี มินต์ซเบิร์ก (Henry Mintzberg) มองว่ากลยุทธ์คือรูปแบบ (Pattern) ของการตัดสินใจที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่อง ซึ่งต่างจากมุมมองที่มองว่ากลยุทธ์เป็นเพียงการวางแผนล่วงหน้า
• แม็กซ์ แมคคีโวน (Max McKeown) ระบุว่ากลยุทธ์คือการกำหนดทิศทางของอนาคต เพื่อให้บรรลุเป้าหมายที่พึงประสงค์ด้วยทรัพยากรที่มีอยู่
• วลาดิเมียร์ ควินท์ (Vladimir Kvint) นิยามว่ากลยุทธ์คือระบบในการค้นหา กำหนด และพัฒนากระบวนทัศน์ที่จะรับประกันความสำเร็จในระยะยาวหากมีการปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด

กลยุทธ์ในมิติทางทหาร (Military Strategy)

ในทางทหาร กลยุทธ์คือการใช้กำลังทั้งหมดของชาติ ทั้งในยามสงบและยามสงคราม ผ่านการวางแผนระยะยาวเพื่อรับประกันความมั่นคงและชัยชนะ

ทฤษฎีทางทหารที่สำคัญ

นักคิดทางทหารระดับโลกได้วางรากฐานของกลยุทธ์ไว้ดังนี้:

• คาร์ล ฟอน เคลาเซวิทซ์ (Carl von Clausewitz) นิยามว่ากลยุทธ์ทางทหารคือ "การใช้การรบเพื่อให้บรรลุจุดมุ่งหมายของสงคราม" โดยเน้นย้ำว่านโยบายทางการเมืองต้องเป็นตัวนำ และสงครามเป็นเพียงเครื่องมือในการบรรลุนโยบายนั้น
• บี. เอช. ลิดเดล ฮาร์ท (B. H. Liddell Hart) ให้ความสำคัญกับการกระจายและใช้ทรัพยากรทางทหารเพื่อให้บรรลุเป้าหมายทางนโยบาย โดยลดการเน้นที่การรบเพียงอย่างเดียว
• ซุนวู (Sun Tzu) ผู้เขียน ตำราพิชัยสงคราม (The Art of War) ซึ่งเป็นรากฐานของปรัชญาการทหารทางตะวันออกที่เน้นการเอาชนะโดยไม่ต้องรบหรือการใช้เล่ห์เหลี่ยมและข้อมูลข่าวสาร

กลยุทธ์การต่อต้านการก่อการร้าย

เนื่องจากการต่อต้านการก่อการร้ายต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายหน่วยงาน รัฐบาลจึงมักสร้าง "กลยุทธ์ระดับชาติ" เพื่อประสานการใช้เครื่องมืออำนาจรัฐในการกำจัดเครือข่ายผู้ก่อการร้าย เพื่อลดความเสี่ยงและป้องกันไม่ให้ผู้ก่อการร้ายใช้ความรุนแรงในการบีบบังคับรัฐบาลหรือประชาชน

กลยุทธ์ในมิติการบริหารจัดการ (Management Theory)

กลยุทธ์ทางธุรกิจสมัยใหม่เริ่มเป็นที่แพร่หลายในช่วงทศวรรษ 1960 โดยเน้นการสร้างความสัมพันธ์ระหว่างบริษัทกับสภาพแวดล้อมภายนอกเพื่อสร้างความได้เปรียบทางการแข่งขัน

หลักการสำคัญของการจัดการเชิงกลยุทธ์

ไมเคิล พอร์เตอร์ (Michael Porter) ระบุว่าหัวใจของการกำหนดกลยุทธ์การแข่งขันคือการเชื่อมโยงบริษัทเข้ากับสภาพแวดล้อม เพื่อหาจุดแข็งและโอกาสในการสร้างความแตกต่างหรือการลดต้นทุน

เครื่องมือในการวิเคราะห์เชิงกลยุทธ์

ในการวางแผนเชิงกลยุทธ์ องค์กรนิยมใช้เครื่องมือต่างๆ เพื่อช่วยในการตัดสินใจ เช่น: