การศึกษาด้านซูฟี (Sufi Studies) ประวัติศาสตร์และวิวัฒนาการ

การศึกษาด้านซูฟี หรือ Sufi studies เป็นสาขาหนึ่งของการศึกษาเชิงเปรียบเทียบที่ใช้คำศัพท์ทางเทคนิคของเหล่านักรหัสยลัทธิอิสลาม หรือ ซูฟี (Sufis) เพื่ออธิบายลักษณะของแนวคิดและหลักการ โดยมักมีการอ้างอิงถึง ตระกูลซูฟี (Sufi Orders) หรือ Tariqa บ่อยครั้ง การศึกษานี้สามารถแบ่งออกเป็นสองสายหลัก ได้แก่ สายวิชาการ/ตะวันตก (Orientalist/Academic) และสายจิตวิญญาณ (Spiritual)

ประวัติศาสตร์การศึกษาซูฟีในฝรั่งเศส

ชาวยุโรปกลุ่มแรกๆ ที่เริ่มศึกษาซูฟีคือชาวฝรั่งเศส ซึ่งมีความเชื่อมโยงกับขบวนการ Quietist (ลัทธิความสงบ) โดยมีบุคคลสำคัญดังนี้:

• Barthélemy d'Herbelot de Molainville: ศาสตราจารย์จาก Collège de France ผู้เขียนหนังสือ Bibliothèque orientale ซึ่งมีเนื้อหาละเอียดเกี่ยวกับซูฟี (Tasawwuf), Al-Hallaj และ Najmeddin Kubra
• François Bernier: แพทย์ประจำตัวจักรพรรดิ Aurangzeb แห่งจักรวรรดิมุฆัล ผู้เขียนบทความ "Mémoire sur le quïetisme des Indes" ซึ่งนำไปสู่มุมมองที่ว่าความเชื่อเรื่อง "ความรักบริสุทธิ์" (Pure Love) ในฝรั่งเศสอาจเป็นรูปแบบหนึ่งของอิสลามที่แฝงตัวอยู่
• François Pétis de la Croix: นักการทูตผู้ศึกษาผลงานของ Rumi และเข้าเยี่ยมชมตระกูลซูฟี Bektashi

การแปลผลงานสำคัญในยุคแรก

การเผยแพร่แนวคิดซูฟีสู่โลกตะวันตกเริ่มต้นจากการแปลเอกสารสำคัญ เช่น:

• Hayy Ibn Yakhthan: แปลเป็นภาษาละตินโดย Edward Pococke ในปี 1671 และต่อมาถูกแปลเป็นภาษาอังกฤษและดัตช์ ซึ่งส่งผลต่อแนวคิดทางปรัชญาและอาจเป็นแรงบันดาลใจให้เกิดนวนิยายเรื่อง Robinson Crusoe
• Divan ของ Hafiz: แปลโดย Joseph von Hammer-Purgstall ในปี 1812 ซึ่งสร้างความประทับใจให้กับ Goethe และนำไปสู่การเขียน Westöstlicher Diwan

การศึกษาเชิงสังคมวิทยาในยุคแรก

การศึกษาซูฟีในเชิงสังคมวิทยาเริ่มปรากฏชัดเจนขึ้นในช่วงศตวรรษที่ 19 โดยนักสำรวจและนักวิชาการได้ใช้วิธีการ "ปลอมตัว" เพื่อเข้าไปศึกษาชีวิตของเหล่าดาร์วิช (Dervishes) อย่างใกล้ชิด เช่น:

• Sir John Malcolm: เขียนหนังสือ The History of Persia ในปี 1825 แม้ข้อมูลจะยังไม่สมบูรณ์นัก
• Edward William Lane: ศึกษาและวาดภาพประกอบการปฏิบัติของดาร์วิชสาย Rifa'i ในไคโร
• Sir Richard Burton: เดินทางในฐานะสมาชิกของตระกูลซูฟี Qadiri เพื่อสำรวจดินแดนศักดิ์สิทธิ์
• Arminius Vambéry: ปลอมตัวเป็นดาร์วิชเพื่อเดินทางไปยังเอเชียกลางและเยี่ยมชมสุสานของ Baha-ud-Din Naqshband Bukhari