แทงก์สตรีม สายน้ำประวัติศาสตร์แห่งใจกลางเมืองซิดนีย์

แทงก์สตรีม (Tank Stream) คืออดีตลำธารน้ำจืดที่เป็นสาขาไหลลงสู่ซิดนีย์โคฟ (Sydney Cove) ปัจจุบันมีสถานะเป็นอุโมงค์และทางระบายน้ำที่ตั้งอยู่ใจกลางย่านธุรกิจของเมืองซิดนีย์ (Sydney Central Business District) ในเขตการปกครองท้องถิ่นของเมืองซิดนีย์ รัฐนิวเซาท์เวลส์ ประเทศออสเตรเลีย สายน้ำแห่งนี้มีความสำคัญอย่างยิ่งในฐานะแหล่งน้ำจืดหลักสำหรับอาณานิคมนิวเซาท์เวลส์ในช่วงปลายศตวรรษที่ 18 ซึ่งเป็นปัจจัยชี้ขาดในการเลือกสถานที่ตั้งเมืองซิดนีย์

ความสำคัญทางประวัติศาสตร์และการตั้งถิ่นฐาน

ก่อนการมาถึงของชาวยุโรป พื้นที่รอบแทงก์สตรีมเป็นที่อยู่อาศัยของชาว กาดิกัล (Gadigal) ซึ่งเป็นกลุ่มชนพื้นเมืองอะบอริจินที่ใช้ประโยชน์จากความหลากหลายทางชีวภาพในพื้นที่ ตั้งแต่ป่าเปิด พื้นที่ชุ่มน้ำ ไปจนถึงชายฝั่งทะเล เพื่อหาอาหารและวัสดุอุปกรณ์ จากการขุดค้นทางโบราณคดีพบเครื่องมือหินกะเทาะที่ทำจากกรวดแม่น้ำ ซึ่งยืนยันถึงการใช้ประโยชน์จากลำธารแห่งนี้ในการดำรงชีวิตของชาวอะบอริจิน

ในปี ค.ศ. 1788 กัปตันอาเธอร์ ฟิลลิป (Captain Arthur Phillip) ผู้บัญชาการกองเรือชุดแรก (First Fleet) ได้เลือกซิดนีย์โคฟเป็นสถานที่ตั้งอาณานิคม แทนที่อ่าวโบทานี (Botany Bay) เนื่องจากไม่พบแหล่งน้ำจืดที่เพียงพอ โดยกัปตันฟิลลิปพบว่าซิดนีย์โคฟมีลำธารน้ำจืดที่ไหลผ่านป่าทึบ ซึ่งกลายเป็นปัจจัยหลักในการตัดสินใจสถาปนาอาณานิคมนิวเซาท์เวลส์เมื่อวันที่ 26 มกราคม ค.ศ. 1788

ที่มาของชื่อและการจัดการน้ำ

ในช่วงปี ค.ศ. 1790 เกิดภาวะภัยแล้งอย่างรุนแรง ทำให้มีการขุดถังเก็บน้ำ (Tanks) ลงในชั้นหินทรายข้างลำธารเพื่อกักเก็บน้ำจืด ซึ่งเป็นที่มาของชื่อ "แทงก์สตรีม" (Tank Stream) โดยเชื่อว่ามีการขุดถังเก็บน้ำไว้ 3 ถึง 4 แห่ง มีความลึกประมาณ 5 เมตร และสามารถจุได้ถึง 20,000 ลิตร

ผู้ว่าการฟิลลิปได้พยายามรักษาคุณภาพน้ำโดยการล้อมรั้วรอบลำธารในปี ค.ศ. 1791 เพื่อป้องกันไม่ให้สัตว์เลี้ยงทำให้แหล่งน้ำขุ่น และมีการขุดร่องน้ำขนานไปกับลำธารเพื่อดักน้ำไหลบ่า อย่างไรก็ตาม เมื่อประชากรเพิ่มขึ้นและการตัดไม้ทำลายป่าเพื่อสร้างอาคาร ทำให้เกิดน้ำไหลบ่าที่ปนเปื้อนสิ่งปฏิกูลจากมนุษย์และสัตว์มากขึ้น จนมาตรการป้องกันต่างๆ ไม่ประสบความสำเร็จ

การเสื่อมสภาพและการเปลี่ยนเป็นระบบระบายน้ำ

แทงก์สตรีมมีต้นกำเนิดจากพื้นที่ชุ่มน้ำทางทิศตะวันตกของไฮด์พาร์ค (Hyde Park) ในปัจจุบัน และไหลผ่านพื้นที่ระหว่างถนนพิตต์ (Pitt Street) และถนนจอร์จ (George Street) ก่อนจะไหลลงสู่ซิดนีย์โคฟบริเวณจุดตัดของถนนบริดจ์ (Bridge Street) และถนนพิตต์

เมื่อเมืองขยายตัว ลำธารแห่งนี้ได้กลายเป็นทางระบายสิ่งปฏิกูลอย่างไม่เป็นทางการในปี ค.ศ. 1826 และถูกประกาศให้เป็นท่อระบายน้ำอย่างเป็นทางการในปี ค.ศ. 1857 เนื่องจากปัญหากลิ่นเหม็นและการปนเปื้อน ทำให้ในช่วงปลายทศวรรษ 1850 เริ่มมีการก่อสร้างหลังคาคลุมลำธารในช่วงถนนบริดจ์ถึงถนนฮันเตอร์ โดยใช้หินและอิฐในส่วนล่างและปิดยอดด้วยหินทรายรูปโค้ง

แทงก์สตรีมทำหน้าที่เป็นแหล่งน้ำจืดหลักจนกระทั่งการสร้าง Busby's Bore เสร็จสมบูรณ์ในปี ค.ศ. 1837 หลังจากนั้นบทบาทของสายน้ำแห่งนี้จึงเปลี่ยนจากแหล่งชีวิตของเมืองไปสู่ระบบระบายน้ำฝนและน้ำเสียใต้ดินอย่างเต็มตัว

สถานะปัจจุบัน

ปัจจุบันแทงก์สตรีมได้รับการขึ้นทะเบียนเป็นมรดกของรัฐนิวเซาท์เวลส์ (New South Wales State Heritage Register) เมื่อวันที่ 2 เมษายน ค.ศ. 1999 เพื่อเป็นการอนุรักษ์คุณค่าทางประวัติศาสตร์ในฐานะจุดเริ่มต้นของการตั้งถิ่นฐานของชาวยุโรปในออสเตรเลีย