ข้อตกลงทีลดีล แนวคิดพันธมิตรทางการเมืองสีน้ำเงิน-เขียวในนิวซีแลนด์

ทีลดีล (Teal Deal) เป็นคำศัพท์ที่ใช้เรียกแนวคิดการสร้างพันธมิตรทางการเมืองในเชิงสมมติระหว่าง พรรคกรีนแห่งอาโอเทียรัว นิวซีแลนด์ (Green Party of Aotearoa New Zealand) ซึ่งมีสีประจำพรรคเป็นสีเขียว และ พรรคเนชันแนล (New Zealand National Party) ซึ่งมีสีประจำพรรคเป็นสีน้ำเงิน โดยคำว่า "ทีล" (Teal) หมายถึงสีเขียวอมน้ำเงิน ซึ่งเป็นการผสมผสานสีสัญลักษณ์ของทั้งสองพรรคเข้าด้วยกัน

ภูมิหลังและความพยายามในระยะแรก

แนวคิดในการสร้างความร่วมมือระหว่างพรรคกรีนและพรรคเนชันแนลมีการนำเสนอมาเป็นระยะแต่ไม่ประสบความสำเร็จ ในปี 2006 นันดอร์ ทันโซส (Nándor Tánczos) สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรได้เสนอว่าพรรคกรีนควรมีความยืดหยุ่นในการทำงานร่วมกับทั้งฝ่ายซ้ายและฝ่ายขวาเพื่อผลักดันประเด็นด้านสิ่งแวดล้อมให้มีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น อย่างไรก็ตาม ข้อเสนอนี้ถูกปฏิเสธโดยสมาชิกพรรค

หลังการเลือกตั้งทั่วไปปี 2008 ซึ่งนำไปสู่การสิ้นสุดของรัฐบาลที่นำโดยพรรคแรงงาน พรรคกรีนได้มีความร่วมมือระยะสั้นกับรัฐบาลพรรคเนชันแนลในปี 2009 ผ่านการลงนามในบันทึกความเข้าใจ (MOU) เพื่อทำงานร่วมกันในโครงการนโยบายบางประการ เช่น โครงการฉนวนกันความร้อนในบ้าน และการปรับปรุงยุทธศาสตร์ประสิทธิภาพการใช้พลังงานของนิวซีแลนด์ ทว่า MOU ฉบับนี้ได้สิ้นสุดลงในปี 2011 และไม่มีการต่ออายุหลังการเลือกตั้งทั่วไปในปีเดียวกัน

การเลือกตั้งทั่วไปปี 2017 และการคาดการณ์

ในการเจรจาจัดตั้งรัฐบาลหลังการเลือกตั้งทั่วไปปี 2017 เกิดกระแสการคาดการณ์อย่างกว้างขวางเกี่ยวกับ "ทีลดีล" เนื่องจากพรรคเนชันแนลได้รับที่นั่งมากที่สุดแต่ไม่สามารถจัดตั้งรัฐบาลเสียงข้างมากได้หากปราศจากความสนับสนุนจากพรรคกรีนหรือพรรคเนิวซีแลนด์เฟิร์ส (New Zealand First)

จิม โบลเกอร์ (Jim Bolger) อดีตนายกรัฐมนตรีจากพรรคเนชันแนล ได้ออกมาสนับสนุนให้พรรคกรีนติดต่อกับพรรคเนชันแนล ขณะที่บิล อิงลิช (Bill English) ผู้นำพรรคเนชันแนลในขณะนั้น และเจมส์ ชอว์ (James Shaw) ผู้นำร่วมพรรคกรีน ต่างระบุว่าหากอีกฝ่ายติดต่อมา พวกเขาก็พร้อมที่จะรับฟัง แต่ไม่ได้มีการให้คำมั่นสัญญาใดๆ ต่อมา เจมส์ ชอว์ ได้ชี้แจงว่ากระแสข่าวเรื่องทีลดีลส่วนใหญ่เป็นเพียงการประชาสัมพันธ์ที่ไม่มีเนื้อหาสาระสำคัญ

ท้ายที่สุด พรรคกรีนไม่ได้ทำข้อตกลงกับพรรคเนชันแนล และได้ประกาศสนับสนุนรัฐบาลผสมระหว่างพรรคแรงงานและพรรคเนิวซีแลนด์เฟิร์ส เมื่อวันที่ 19 ตุลาคม 2017 ส่งผลให้พรรคกรีนได้เข้าสู่รัฐบาลเป็นครั้งแรก โดยมีรัฐมนตรีนอกคณะรัฐมนตรี 3 ท่าน และปลัดกระทรวง 1 ท่าน

พัฒนาการในเวลาต่อมา

แม้จะไม่มีข้อตกลงอย่างเป็นทางการ แต่ยังคงมีความพยายามจากภาคประชาชน เช่น การล่ารายชื่อผ่านคำร้องออนไลน์เพื่อสนับสนุนให้พรรคเนชันแนลและพรรคกรีนร่วมมือกัน ซึ่งได้รับลายเซ็นมากกว่า 3,700 รายชื่อ

ในปี 2018 บิล อิงลิช ได้สนับสนุนให้พรรคกรีนทำงานร่วมกับพรรคเนชันแนลในประเด็นที่มีความเห็นตรงกัน และเมื่อ ไซมอน บริดเจส (Simon Bridges) ขึ้นดำรงตำแหน่งผู้นำพรรคเนชันแนลต่อจากอิงลิช เขาได้ระบุว่าพรรคกรีนเป็นพันธมิตรที่เขาต้องการร่วมงานด้วยในการเลือกตั้งครั้งถัดไป อย่างไรก็ตาม ผู้นำร่วมพรรคกรีนในขณะนั้น เช่น จูลี แอนน์ เกนเทอร์ (Julie Anne Genter) และมารามา เดวิดสัน (Marama Davidson) ยังคงแสดงความกังขาต่อแนวคิดนี้

ในปี 2019 เจมส์ ชอว์ ได้ประกาศว่าพรรคกรีนจะไม่ร่วมจัดตั้งรัฐบาลกับพรรคเนชันแนลตราบเท่าที่ ไซมอน บริดเจส ยังคงดำรงตำแหน่งผู้นำพรรค

ความพยายามในการก่อตั้งพรรคการเมืองสายสีน้ำเงิน-เขียว

นอกเหนือจากพันธมิตรระหว่างสองพรรค ยังมีความพยายามสร้างพรรคการเมืองใหม่ที่รวมแนวคิดอนุรักษ์นิยมและสิ่งแวดล้อมเข้าด้วยกัน ในช่วงกลางทศวรรษ 1990 นิวซีแลนด์เคยมีพรรค Progressive Green Party และ Green Society ซึ่งพยายามนำนโยบายสิ่งแวดล้อมมาใช้กับแนวคิดการเมืองฝ่ายขวาหรือสายกลาง แต่ทั้งสองพรรคได้รับคะแนนเสียงน้อยมากในการเลือกตั้งปี 1996 และยุบตัวลงในเวลาต่อมา

ในปี 2019 เวอร์นอน ทาวา (Vernon Tava) อดีตผู้สมัครชิงตำแหน่งผู้นำพรรคกรีน ได้ก่อตั้ง พรรคซัสเทนเนเบิล นิวซีแลนด์ (Sustainable New Zealand Party) โดยมีเป้าหมายเพื่อสร้างทางเลือกให้กับผู้มีสิทธิเลือกตั้งที่ให้ความสำคัญกับสิ่งแวดล้อมแต่ไม่เห็นด้วยกับแนวทางฝ่ายซ้ายของพรรคกรีน