ทำความรู้จัก The Skeptic's Dictionary พจนานุกรมแห่งการคิดเชิงวิพากษ์

The Skeptic's Dictionary คือแหล่งรวบรวมบทความเชิงวิพากษ์ที่เขียนโดย Robert Todd Carroll ซึ่งเผยแพร่ทั้งในรูปแบบเว็บไซต์ (skepdic.com) และหนังสือเล่ม โดยมีจุดประสงค์หลักเพื่อเป็นเครื่องมือในการตรวจสอบและโต้แย้งความเชื่อที่ขาดหลักฐานทางวิทยาศาสตร์รองรับ

ประวัติและความเป็นมา

เว็บไซต์ skepdic.com เริ่มเปิดตัวในปี ค.ศ. 1994 และต่อมาได้มีการตีพิมพ์เป็นหนังสือในปี ค.ศ. 2003 โดยในฉบับหนังสือมีเนื้อหาเกือบ 400 รายการ และในเวลาต่อมาบนเว็บไซต์ได้ขยายเนื้อหาออกไปมากกว่า 700 รายการ พจนานุกรมฉบับนี้ทำหน้าที่เป็นคู่มือที่ครอบคลุมข้อมูลเกี่ยวกับวิทยาศาสตร์เทียม (Pseudoscience), เรื่องเหนือธรรมชาติ (Paranormal) และเรื่องลึกลับ (Occult)

แนวคิดและประเภทของความกังขา

Carroll ได้ให้คำนิยามของ "ความกังขา" (Skepticism) โดยแบ่งผู้ที่มีแนวคิดกังขาออกเป็นสองประเภทหลัก ได้แก่:

• ผู้กังขาแบบอพอลโลเนียน (Apollonian Skeptic): ผู้ที่ยึดมั่นในความชัดเจน ความมีเหตุผล และตรรกะ เช่น William James, Bertrand Russell และ Friedrich Nietzsche
• ผู้กังขาแบบไดโอนีเซียน (Dionysian Skeptic): ผู้ที่ยึดมั่นในความหลงใหลและสัญชาตญาณ เช่น Charles Sanders Peirce, Tertullian, Søren Kierkegaard และ Blaise Pascal

เนื้อหาภายในพจนานุกรม

บทความใน The Skeptic's Dictionary ถูกแบ่งออกเป็นหมวดหมู่ต่างๆ เพื่อให้ง่ายต่อการค้นหา ดังนี้:

• การแพทย์ทางเลือก (Alternative medicine)
• สัตว์ลึกลับ (Cryptozoology)
• สิ่งมีชีวิตนอกโลกและ UFO (Extraterrestrials and UFOs)
• การฉ้อโกงและการหลอกลวง (Frauds and hoaxes)
• วิทยาศาสตร์ขยะและวิทยาศาสตร์เทียม (Junk science and pseudoscience)
• ตรรกะและการรับรู้ (Logic and perception)
• ความเชื่อยุค New Age (New Age beliefs)
• เรื่องเหนือธรรมชาติและไสยศาสตร์ (The paranormal and the occult)
• วิทยาศาสตร์และปรัชญา (Science and philosophy)
• เรื่องเหนือธรรมชาติและอภิปรัชญา (The supernatural and the metaphysical)

การตอบรับและคำวิจารณ์

ผลงานของ Carroll ได้รับการยอมรับอย่างกว้างขวาง โดยนิตยสาร New Scientist ได้ชื่นชมว่าเป็นการรวบรวมข้อมูลที่น่าทึ่ง เขียนได้อย่างสละสลวยและมีเหตุมีผล ขณะที่ Skeptical Inquirer ระบุว่าหนังสือเล่มนี้ควรเป็นสิ่งที่ทุกคนมีไว้ครอบครองเพื่อช่วยให้รอดพ้นจากอันตรายของความคิดที่ผิดพลาดและคำสัญญาที่ว่างเปล่า นอกจากนี้ Gary Jason ศาสตราจารย์ด้านปรัชญาจาก California State University ยังแนะนำให้ใช้เป็นหนังสืออ้างอิงสำหรับชั้นเรียนการคิดเชิงวิพากษ์อีกด้วย