การศึกษาและคำแปลพระวิมลกีรติสูตรโดย เอเตียน ลาม็อต

การศึกษาและคำแปลพระวิมลกีรติสูตร (ภาษาฝรั่งเศส: L'Enseignement de Vimalakīrti) เป็นผลงานทางวิชาการและการแปลคัมภีร์พระวิมลกีรติสูตร (Vimalakīrtinirdeśa) โดย เอเตียน ลาม็อต (Étienne Lamotte) นักพุทธศาสนศึกษาชาวฝรั่งเศสผู้มีชื่อเสียง ผลงานชิ้นนี้ได้รับการตีพิมพ์ครั้งแรกในภาษาฝรั่งเศสเมื่อปี ค.ศ. 1962 โดยสถาบันตะวันออกศึกษา (Institut orientaliste) แห่งมหาวิทยาลัยคาทอลิกเลอเวิน และต่อมาได้รับการแปลเป็นภาษาอังกฤษโดย ซารา โบอิน (Sara Boin) ตีพิมพ์โดยสมาคมบาลีปกรณ์ (Pali Text Society) ในปี ค.ศ. 1976

กระบวนการจัดทำและแหล่งข้อมูล

ลาม็อตใช้ความพยายามอย่างยิ่งในการสร้างคำแปลที่สมบูรณ์ โดยการรวบรวมและตรวจสอบข้อมูลจากต้นฉบับภาษาสันสกฤตและภาษาทิเบตประมาณ 200 ฉบับ เพื่อให้ได้เนื้อหาที่ถูกต้องและสอดคล้องกันที่สุด นอกจากนี้ ในฉบับภาษาอังกฤษยังได้รับคำแนะนำและการตรวจสอบจากนักวิชาการท่านอื่น เช่น อาร์โนลด์ คุนสท์ (Arnold Kunst) เพื่อความสมบูรณ์ของเนื้อหา

โครงสร้างและเนื้อหาภายในเล่ม

หนังสือเล่มนี้ไม่ได้เป็นเพียงคำแปล แต่เป็นการศึกษาเชิงลึกที่ประกอบด้วยส่วนสำคัญดังนี้:

• บทนำ: วิเคราะห์ตำแหน่งทางประวัติศาสตร์และสถานะของพระวิมลกีรติสูตรในสารบบคัมภีร์ โดยลาม็อตได้ระบุแหล่งที่มาของสูตรนี้ว่ามีความเชื่อมโยงกับพระไตรปิฎก วินัยสูตร และสูตรมหายานอื่นๆ พร้อมทั้งประเมินว่าคัมภีร์นี้มีต้นกำเนิดในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 2 หรือ 3
• การวิเคราะห์ทางปรัชญา: ลาม็อตได้เขียนคำอธิบายประกอบเพื่อวิเคราะห์หลักธรรมทางปรัชญา การระบุคำศัพท์เฉพาะทางในภาษาสันสกฤตและบาลี รวมถึงการจำแนกประเภทของพระโพธิสัตว์และพระอรหันต์
• บทความเสริม: มีบทความวิชาการแทรกอยู่ทั้งในบทนำและภาคผนวก โดยเฉพาะในภาคผนวกที่ 2 ซึ่งมีบทความเรื่อง "Vimalakīrti en Chine" โดย พอล เดมีวิลล์ (Paul Demiéville) ที่วิเคราะห์อิทธิพลของพระวิมลกีรติสูตรในพุทธศาสนาแบบจีน

ลักษณะการแปลและเทคนิคที่ใช้

ลาม็อตใช้เทคนิคการแปลที่ซับซ้อนเพื่อแสดงให้เห็นถึงความแตกต่างของต้นฉบับ โดยใช้ ฉบับภาษาทิเบต (Bkah-gyur) เป็นหลัก และเปรียบเทียบกับ ฉบับภาษาจีน (แปลโดยพระถังซัมจั๋ง หรือ Xuanzang) ที่ปรากฏใน Taishō Tripiṭaka

ในการจัดพิมพ์ ลาม็อตใช้ขนาดตัวอักษรที่แตกต่างกันเพื่อแยกแยะแหล่งที่มา: ตัวอักษรขนาดปกติจะใช้สำหรับเนื้อหาที่แปลจากภาษาทิเบต ส่วนตัวอักษรขนาดเล็กจะใช้สำหรับเนื้อหาที่มาจากฉบับภาษาจีน นอกจากนี้ เขายังใส่คำศัพท์ภาษาสันสกฤตดั้งเดิมไว้ในวงเล็บและตัวเอียงหลังคำแปลภาษาฝรั่งเศส โดยอ้างอิงจากเศษเสี้ยวของคัมภีร์ที่ปรากฏใน Śikṣāsamuccaya ของพระศานติเทวะ

การวิพากษ์วิจารณ์ทางวิชาการ

ริชาร์ด เอช. โรบินสัน (Richard H. Robinson) ได้วิจารณ์ว่าคำแปลของลาม็อตมีความชัดเจน เป็นระบบ และมีความแม่นยำเป็นส่วนใหญ่ อย่างไรก็ตาม โรบินสันได้ตั้งข้อสังเกตเกี่ยวกับรูปแบบการนำเสนอ โดยมองว่าการใส่คำศัพท์ภาษาสันสกฤตไว้ในเนื้อหาจำนวนมากอาจไม่จำเป็นสำหรับผู้อ่านทั่วไป และควรย้ายไปไว้ในดัชนีคำศัพท์ท้ายเล่มแทน

นอกจากนี้ โรบินสันยังวิจารณ์ว่าในบางจุด ลาม็อตอาจทำให้ความแตกต่างทางปรัชญาที่สำคัญเลือนลางลง โดยพยายามลดทอนการโต้แย้งเชิงวิพากษ์ (dialectic) ให้กลายเป็นหลักคำสอนที่ตายตัว (dogmatic) ซึ่งอาจส่งผลให้การอธิบายจุดสำคัญของพระสูตรในเรื่องจริยธรรมและอภิปรัชญาไม่สมบูรณ์เท่าที่ควร ในขณะที่นักวิชาการท่านอื่นอย่าง อาร์. อี. เอ็มเมอริก (R. E. Emmerick) กลับเห็นด้วยกับวิธีการใส่คำศัพท์สันสกฤตของลาม็อต