Torticollis อาการคอเอียงและสาเหตุที่ควรระวัง
สรุปใจความสำคัญ
- Torticollis คือภาวะที่ศีรษะเอียงหรือบิดผิดปกติเนื่องจากการหดตัวของกล้ามเนื้อคอ
- ภาวะคอเอียงแต่กำเนิดมักเกิดจากความเสียหายของกล้ามเนื้อ sternocleidomastoid ในทารก
- Torticollis บางประเภทสามารถหายได้เอง แต่บางประเภทจำเป็นต้องได้รับการรักษาทางการแพทย์ เช่น การผ่าตัดหรือการใช้เครื่องมือทางทันตกรรม
Torticollis หรือที่รู้จักกันในชื่อ wry neck คือภาวะที่กล้ามเนื้อคอหดตัวผิดปกติ ทำให้ศีรษะและลำคออยู่ในตำแหน่งที่ไม่สมดุลหรือเอียงไปด้านใดด้านหนึ่ง ซึ่งอาจก่อให้เกิดความเจ็บปวดอย่างรุนแรงและส่งผลต่อการเคลื่อนไหว โดยคำว่า Torticollis มาจากภาษาละติน tortus (บิด) และ collum (คอ)
สัญญาณและอาการ
Torticollis มีลักษณะเป็นการเอียง การหมุน หรือการก้ม/เงยของศีรษะและลำคอที่คงที่หรือเปลี่ยนแปลงได้ โดยสามารถแบ่งประเภทตามลักษณะการวางตัวของศีรษะได้ดังนี้:
- Laterocollis: ศีรษะเอียงไปทางไหล่
- Rotational torticollis: ศีรษะหมุนตามแนวแกนยาวไปทางไหล่
- Anterocollis: ศีรษะและคอก้มไปข้างหน้าจนคางชิดอก
- Retrocollis: ศีรษะและคอเงยไปด้านหลังจนท้ายทอยชิดหลัง
นอกจากนี้ ยังมีอาการร่วมอื่นๆ เช่น:
- อาการปวดคอ
- การเกิดก้อนเนื้อในบางกรณี
- กล้ามเนื้อ sternocleidomastoid หนาตัวขึ้นหรือตึงตัว
- มีความรู้สึกเจ็บเมื่อกดบริเวณกระดูกสันหลังส่วนคอ
- ศีรษะสั่น
- ระดับไหล่ทั้งสองข้างไม่เท่ากัน
- การเคลื่อนไหวของลำคอลดลง
สาเหตุของ Torticollis
ภาวะคอเอียงสามารถเกิดขึ้นได้จากหลายปัจจัย ตั้งแต่ความผิดปกติของกล้ามเนื้อ พังผืด หรือความผิดปกติของโครงสร้างกระดูกสันหลัง โดยแบ่งออกเป็น 2 กลุ่มหลัก:
1. Torticollis แต่กำเนิด (Congenital Muscular Torticollis)
เป็นรูปแบบที่พบบ่อยที่สุดในเด็กทารก ซึ่งอาจเกิดจากการบาดเจ็บระหว่างคลอด หรือการอยู่ในท่าทางที่ไม่เหมาะสมในครรภ์ ทำให้กล้ามเนื้อ sternocleidomastoid ได้รับความเสียหายและหดตัวสั้นลง ส่งผลให้ศีรษะของทารกเอียงไปทางกล้ามเนื้อที่หดตัว และหมุนคางไปด้านตรงข้าม
ภาวะนี้มักตรวจพบในช่วงอายุ 1-4 สัปดาห์ และอาจพบก้อนเนื้อแข็งในกล้ามเนื้อคอ หากไม่ได้รับการรักษาอาจนำไปสู่ภาวะศีรษะเบี้ยว (plagiocephaly) หรือความไม่สมมาตรของใบหน้าได้
2. Torticollis ที่เกิดขึ้นภายหลัง (Acquired Torticollis)
ภาวะนี้อาจเกิดจากปัจจัยต่างๆ เช่น:
- การเกร็งของกล้ามเนื้อ: เช่น อาการคอแข็ง (stiff neck) ที่เกิดขึ้นเองและหายได้เองภายใน 1-4 สัปดาห์ ซึ่งมักเกี่ยวข้องกับท่าทางที่ไม่เหมาะสม หรือการนอนผิดท่า
- การบาดเจ็บ: การบาดเจ็บที่ศีรษะหรือสมอง
- การติดเชื้อ: เช่น ต่อมทอนซิลอักเสบ หรือฝีในลำคอ ซึ่งอาจระคายเคืองเส้นประสาทที่ควบคุมกล้ามเนื้อคอ
- ความผิดปกติของทางทันตกรรม: เช่น การขบฟันผิดปกติที่นำไปสู่การกัดฟันขณะหลับ
- เนื้องอก: เนื้องอกบริเวณฐานกะโหลกศีรษะที่กดทับเส้นประสาท
คำถามที่พบบ่อย
Torticollis คืออะไร?
คือภาวะที่ศีรษะและลำคออยู่ในตำแหน่งที่ผิดปกติ (เอียงหรือบิด) ซึ่งมักเกิดจากการหดตัวหรือความตึงตัวของกล้ามเนื้อคอ
อาการคอเอียงในเด็กทารกอันตรายหรือไม่?
หากไม่ได้รับการรักษาอาจนำไปสู่ภาวะศีรษะเบี้ยว (plagiocephaly) และความไม่สมมาตรของใบหน้าได้ จึงควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับการรักษาอย่างทันท่วงที
อาการคอแข็ง (Stiff Neck) หายเองได้หรือไม่?
ในหลายกรณี อาการคอแข็งที่เกิดขึ้นเองโดยไม่มีสาเหตุชัดเจนมักจะหายได้เองภายใน 1-4 สัปดาห์
