ทาวน์แลนด์ ระบบแบ่งเขตที่ดินดั้งเดิมของไอร์แลนด์และสกอตแลนด์

ทาวน์แลนด์ (ภาษาไอริช: baile fearainn; ภาษาอัลสเตอร์-สกอต: toonlann) คือหน่วยการแบ่งเขตที่ดินขนาดเล็กแบบดั้งเดิมที่ใช้ในประเทศไอร์แลนด์และหมู่เกาะตะวันตกของสกอตแลนด์ โดยทั่วไปจะมีพื้นที่ครอบคลุมประมาณ 100 ถึง 500 เอเคอร์ (ประมาณ 40 ถึง 202 เฮกตาร์)

ระบบทาวน์แลนด์มีต้นกำเนิดมาจากวัฒนธรรมเกลิก (Gaelic) ในยุคกลาง ซึ่งเกิดขึ้นก่อนการรุกรานของชาวนอร์มัน ชื่อของทาวน์แลนด์ส่วนใหญ่จึงมีรากศัพท์มาจากภาษาไอริช อย่างไรก็ตาม มีบางพื้นที่ที่ชื่อและขอบเขตถูกกำหนดขึ้นในภายหลังโดยคฤหาสน์ของชาวนอร์มัน การแบ่งเขตในยุคอาณานิคม (Plantation) หรือการสำรวจของหน่วยงาน Ordnance Survey

นิรุกติศาสตร์และที่มาของคำ

คำว่า "Townland" ในภาษาอังกฤษมีรากศัพท์มาจากคำว่า tūn ในภาษาอังกฤษโบราณ ซึ่งหมายถึงพื้นที่ที่มีรั้วล้อมรอบ ในบริบทของไอร์แลนด์ คำนี้ใช้เรียกหน่วยการแบ่งที่ดินที่เล็กที่สุด ซึ่งอ้างอิงมาจากระบบการแบ่งที่ดินของชาวเกลิกที่มีความหลากหลาย

คำว่า baile (ซึ่งเขียนเป็นภาษาอังกฤษว่า "bally") เป็นองค์ประกอบที่พบมากที่สุดในชื่อทาวน์แลนด์ แม้ว่าในปัจจุบันคำว่า "bally" จะสื่อถึงการตั้งถิ่นฐานในเมือง แต่ในไอร์แลนด์โบราณ ความหมายที่แน่ชัดยังไม่เป็นที่สรุป เนื่องจากสังคมเกลิกในสมัยนั้นไม่มีโครงสร้างเมืองแบบสมัยใหม่ ส่วนคำในภาษาไอริชปัจจุบันที่ใช้เรียกทาวน์แลนด์คือ baile fearainn โดยคำว่า fearann หมายถึง ที่ดิน, ดินแดน หรือพื้นที่ส่วนหนึ่ง

ความแตกต่างในแต่ละภูมิภาค

ระบบการเรียกชื่อและขนาดของหน่วยที่ดินมีความแตกต่างกันไปตามพื้นที่ โดยเฉพาะในจังหวัดอัลสเตอร์ (Ulster):

• Ballyboes: ในพื้นที่ส่วนใหญ่ของอัลสเตอร์ ทาวน์แลนด์ถูกเรียกว่า "ballyboes" (ภาษาไอริช: baile bó หมายถึง ที่ดินสำหรับเลี้ยงวัว) ซึ่งสะท้อนถึงมูลค่าทางเศรษฐกิจด้านการปศุสัตว์
• Polls: ในเคาน์ตีคาวาน (County Cavan) หน่วยที่ดินที่คล้ายกันจะถูกเรียกว่า "polls"
• Tates หรือ Taths: ในเคาน์ตีเฟอร์มานาห์ (County Fermanagh) และเคาน์ตีโมนาฮัน (County Monaghan) จะใช้คำว่า "tates" หรือ "taths" ซึ่งเชื่อว่ามีต้นกำเนิดจากภาษาอังกฤษแต่ถูกนำมาใช้จนกลายเป็นส่วนหนึ่งของท้องถิ่นก่อนปี ค.ศ. 1600

ลำดับขั้นการแบ่งที่ดินในบางพื้นที่

ในเคาน์ตีไทโรน (County Tyrone) มีการใช้ลำดับขั้นการแบ่งที่ดินดังนี้: ballybetagh (ที่เลี้ยงปศุสัตว์) $\rightarrow$ ballyboe $\rightarrow$ sessiagh (หนึ่งในหกของควอเตอร์) $\rightarrow$ gort และ quarter (ควอเตอร์)

ในขณะที่จังหวัดคอนนอท (Connacht) จะมีการใช้หน่วยที่เรียกว่า quarters และ cartrons (ภาษาไอริช: ceathrú mír) โดย 1 ควอเตอร์ จะเท่ากับ 4 คาร์ตรอน และ 1 คาร์ตรอน มีพื้นที่ประมาณ 30 เอเคอร์

การสำรวจและจำนวนทาวน์แลนด์

ทาวน์แลนด์ครอบคลุมพื้นที่ทั้งหมดของเกาะไอร์แลนด์ จากข้อมูลในปี ค.ศ. 1911 พบว่ามีทาวน์แลนด์ที่มีผู้อยู่อาศัยจำนวน 60,679 แห่ง และข้อมูลจากฐานข้อมูลชื่อสถานที่ของไอร์แลนด์ (Placenames Database of Ireland) ในปี ค.ศ. 2014 ระบุว่ามีทาวน์แลนด์ที่ได้รับการยอมรับทั้งหมด 61,098 แห่ง ซึ่งรวมถึงพื้นที่ที่ไม่มีผู้อยู่อาศัยด้วย