ทูซอน รัฐแอริโซนา เมืองแห่งประวัติศาสตร์และวิทยาศาสตร์ทางแสง

ทูซอน (Tucson) เป็นเมืองที่ใหญ่ที่สุดในเทศมณฑลพิมะ (Pima County) และเป็นเมืองที่มีประชากรมากที่สุดเป็นอันดับสองของรัฐแอริโซนา สหรัฐอเมริกา รองจากเมืองฟีนิกซ์ โดยจากการสำมะโนประชากรในปี 2020 เมืองทูซอนมีประชากรประมาณ 542,630 คน ขณะที่เขตพื้นที่ปริมณฑลทูซอน (Tucson metropolitan statistical area) มีประชากรประมาณ 1.08 ล้านคน

เมืองทูซอนตั้งอยู่ห่างจากเมืองฟีนิกซ์ไปทางตะวันออกเฉียงใต้ประมาณ 108 ไมล์ (174 กิโลเมตร) และอยู่ห่างจากพรมแดนสหรัฐฯ-เม็กซิโกไปทางเหนือประมาณ 60 ไมล์ (97 กิโลเมตร) เมืองนี้เป็นที่ตั้งของมหาวิทยาลัยแอริโซนา (University of Arizona) และเป็นจุดยุทธศาสตร์สำคัญในระเบียงเศรษฐกิจแอริโซนาซันคอร์ริดอร์ (Arizona Sun Corridor)

ที่มาของชื่อและฉายา

ชื่อเมือง Tucsón ในภาษาสเปน มีรากศัพท์มาจากคำว่า Cuk Ṣon ในภาษาโอโอธัม (O'odham) โดยคำว่า Cuk หมายถึง "ดำ" หรือ "มืด" และ Ṣon หมายถึง "ฐาน" หรือ "รากฐาน" เมื่อแปลรวมกันจึงมีความหมายว่า "ฐานของเนินเขาเป็นสีดำ" ซึ่งเป็นการอ้างถึงเนินเขาที่ปกคลุมด้วยหินบะซอลต์ที่ปัจจุบันรู้จักกันในชื่อ เซนทิเนลพีก (Sentinel Peak)

ทูซอนมีฉายาที่โดดเด่นสองชื่อ คือ "Old Pueblo" ซึ่งสะท้อนถึงประวัติศาสตร์อันยาวนาน และ "Optics Valley" เนื่องจากเป็นศูนย์กลางระดับโลกด้านวิทยาศาสตร์ทางแสงและเทคโนโลยีกล้องโทรทรรศน์

ประวัติศาสตร์

ยุคก่อนประวัติศาสตร์และอาณานิคมสเปน

พื้นที่บริเวณทูซอนมีร่องรอยการอยู่อาศัยของมนุษย์มานานกว่า 12,000 ปี โดยมีการค้นพบหมู่บ้านที่ย้อนกลับไปถึง 2,100 ปีก่อนคริสตกาล บริเวณลุ่มแม่น้ำซานตาครูซ (Santa Cruz River) เคยเป็นพื้นที่เกษตรกรรมที่สำคัญในยุคเกษตรกรรมตอนต้น (1,200 ปีก่อนคริสตกาล ถึง ค.ศ. 150) และต่อมาในยุคเซรามิกตอนต้น

กลุ่มชาวโฮโฮคัม (Hohokam) ได้เข้ามาตั้งถิ่นฐานในช่วง ค.ศ. 600 ถึง 1450 โดยมีความโดดเด่นในด้านการสร้างระบบคลองชลประทานขนาดใหญ่และการผลิตเครื่องปั้นดินเผาสีน้ำตาลแดง

ในปี ค.ศ. 1692 บาทหลวงยูเซบิโอ ฟรานซิสโก คิโน (Eusebio Francisco Kino) มิชชันนารีชาวอิตาลีได้เดินทางมาถึงลุ่มแม่น้ำซานตาครูซ และได้ก่อตั้งมิชชันซานซาเวียร์ เดล บัก (Mission San Xavier del Bac) ในปี ค.ศ. 1700

การก่อตั้งเมืองและยุคเปลี่ยนผ่าน

เมืองทูซอนถูกก่อตั้งขึ้นอย่างเป็นทางการในวันที่ 20 สิงหาคม ค.ศ. 1775 เมื่อ ฮิวโก โอคอนอร์ (Hugo O'Conor) ได้รับอนุมัติให้สร้างป้อมปราการทางทหาร Presidio San Agustín del Tucsón เพื่อป้องกันการโจมตีจากชาวอาปาเช่ (Apache)

หลังจากเม็กซิโกได้รับเอกราชจากสเปนในปี ค.ศ. 1821 ทูซอนได้กลายเป็นส่วนหนึ่งของรัฐโซโนรา (Sonora) ต่อมาในปี ค.ศ. 1853 สหรัฐอเมริกาได้เข้าครอบครองพื้นที่ทางตอนใต้ของแอริโซนาและตะวันตกเฉียงใต้ของนิวเม็กซิโก รวมถึงทูซอน ผ่านการซื้อขายดินแดนที่เรียกว่า Gadsden Purchase

ทูซอนเคยทำหน้าที่เป็นเมืองหลวงของเขตปกครองแอริโซนา (Arizona Territory) ระหว่างปี ค.ศ. 1867 ถึง 1877 ก่อนที่ตำแหน่งนี้จะถูกย้ายไปที่เมืองฟีนิกซ์

วัฒนธรรมและเอกลักษณ์

ในปี ค.ศ. 2015 ทูซอนได้รับเลือกให้เป็นเมืองแรกในสหรัฐอเมริกาที่ได้รับการรับรองจาก UNESCO ให้เป็น "เมืองแห่งอาหาร" (City of Gastronomy) เนื่องจากมีวัฒนธรรมอาหารที่เป็นเอกลักษณ์ซึ่งผสมผสานระหว่างภูมิปัญญาท้องถิ่นของชาวพื้นเมืองและอิทธิพลจากสเปนและเม็กซิโก

นอกจากนี้ เมืองทูซอนยังเป็นศูนย์กลางด้านการศึกษาและวิจัย โดยมีมหาวิทยาลัยแอริโซนาเป็นแกนหลักในการพัฒนาเทคโนโลยีทางแสงและดาราศาสตร์ ซึ่งทำให้เมืองนี้เป็นที่รู้จักในระดับสากลในฐานะ Optics Valley