ระบบสหประชาชาติ โครงสร้างและหน้าที่ขององค์กรระดับโลก

ระบบสหประชาชาติประกอบด้วยองค์กรหลัก 6 แห่ง ได้แก่ สมัชชาใหญ่, คณะมนตรีความมั่นคง, คณะมนตรีเศรษฐกิจและสังคม (ECOSOC), คณะมนตรีทรัสตี, ศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) และสำนักงานเลขาธิการ รวมถึงหน่วยงานชำนาญพิเศษและองค์กรที่เกี่ยวข้องอื่นๆ นอกจากนี้ยังมีหน่วยงานย่อย เช่น กองทุนและโครงการที่บริหารจัดการแยกต่างหาก สถาบันวิจัยและฝึกอบรม และหน่วยงานเสริมอื่นๆ บางองค์กรมีมาก่อนการก่อตั้งสหประชาชาติในปี 1945 โดยได้รับสืบทอดมาจากสันนิบาตชาติ

องค์กรหลักของสหประชาชาติ

สหประชาชาติมีองค์กรหลัก 6 แห่งที่จัดตั้งขึ้นตามกฎบัตรสหประชาชาติ ดังนี้:

1. สมัชชาใหญ่ (General Assembly)

สมัชชาใหญ่ประกอบด้วยรัฐสมาชิกทั้งหมดของสหประชาชาติ โดยจะมีการประชุมสมัยสามัญปีละครั้ง ภายใต้ประธานที่ได้รับเลือกจากตัวแทนสมาชิก มีอำนาจในการกำกับดูแลงบประมาณ แต่งตั้งสมาชิกไม่ถาวรของคณะมนตรีความมั่นคง และให้ข้อเสนอแนะในรูปแบบของข้อมติสมัชชาใหญ่

• สามารถให้ข้อเสนอแนะที่ไม่ผูกพันแก่รัฐต่างๆ หรือข้อเสนอแนะต่อคณะมนตรีความมั่นคง (UNSC)
• ตัดสินใจเรื่องการรับสมาชิกใหม่ตามข้อเสนอของ UNSC
• อนุมัติงบประมาณ
• เลือกสมาชิกไม่ถาวรของ UNSC, สมาชิกทั้งหมดของ ECOSOC, เลขาธิการสหประชาชาติ และผู้พิพากษา 15 ท่านของศาลยุติธรรมระหว่างประเทศ (ICJ) โดยแต่ละประเทศมีหนึ่งเสียง

2. คณะมนตรีความมั่นคง (Security Council)

คณะมนตรีความมั่นคงมีหน้าที่หลักในการรักษาสันติภาพและความมั่นคงระหว่างประเทศ มีอำนาจในการจัดตั้งปฏิบัติการรักษาสันติภาพ กำหนดการคว่ำบาตรระหว่างประเทศ และอนุมัติการใช้กำลังทางทหารผ่านข้อมติของคณะมนตรีความมั่นคง

คณะมนตรีความมั่นคงประกอบด้วยสมาชิก 15 ประเทศ แบ่งเป็นสมาชิกถาวร 5 ประเทศที่มีอำนาจยับยั้ง (Veto Power) ได้แก่ จีน ฝรั่งเศส รัสเซีย สหราชอาณาจักร และสหรัฐอเมริกา และสมาชิกไม่ถาวร 10 ประเทศซึ่งได้รับเลือกให้ดำรงตำแหน่งวาระละ 2 ปี

3. คณะมนตรีเศรษฐกิจและสังคม (Economic and Social Council - ECOSOC)

ECOSOC รับผิดชอบในการประสานงานด้านเศรษฐกิจ สังคม และงานที่เกี่ยวข้องของหน่วยงานชำนาญพิเศษ 15 แห่ง คณะกรรมาธิการหน้าที่ และคณะกรรมาธิการภูมิภาค 5 แห่ง โดยมีสมาชิก 54 ประเทศที่ได้รับเลือกจากสมัชชาใหญ่ให้ดำรงตำแหน่งวาระ 3 ปี