การพ่ายแพ้เลือกตั้ง (Unseating) เมื่อนักการเมืองสูญเสียที่นั่งในสภา

ในทางรัฐศาสตร์ การพ่ายแพ้เลือกตั้ง หรือ Unseating หมายถึง สถานการณ์ที่สมาชิกสภานิติบัญญัติที่ดำรงตำแหน่งอยู่ (Incumbent) พ่ายแพ้ในการเลือกตั้งและสูญเสียที่นั่งในสภา ส่งผลให้บุคคลนั้นหมดสิทธิ์ในการนั่งในห้องประชุมสภาและสูญเสียอำนาจหน้าที่ในการออกกฎหมาย โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการเลือกตั้งแบบถล่มทลาย (Landslide victory) มักจะส่งผลให้มีนักการเมืองจำนวนมากถูก Unseated หรือพ่ายแพ้เลือกตั้งพร้อมกัน

ตัวอย่างการพ่ายแพ้เลือกตั้งในประเทศต่างๆ

ออสเตรเลีย

ในการเลือกตั้งทั่วไปของออสเตรเลียปี 2025 เกิดเหตุการณ์สำคัญเมื่อ Peter Dutton ผู้นำพรรค Liberal พ่ายแพ้ในเขตเลือกตั้ง Dickson ซึ่งถือเป็นครั้งแรกที่ผู้นำฝ่ายค้านพ่ายแพ้ในเขตเลือกตั้งของตนเอง นอกจากนี้ Adam Bandt ผู้นำพรรค Greens ก็สูญเสียที่นั่งในเขตเมลเบิร์นหลังจากนั้นไม่กี่วัน

แคนาดา

แคนาดามีประวัติการสูญเสียที่นั่งของ ส.ส. ในหลายการเลือกตั้ง (ปี 2011, 2015, 2019, 2021 และ 2025) โดยในการเลือกตั้งปี 2025 มีผู้นำพรรคการเมืองสองคนที่พ่ายแพ้การเลือกตั้งในเขตของตน ได้แก่ Pierre Poilievre จากพรรคอนุรักษนิยม และ Jagmeet Singh จากพรรค NDP

สหราชอาณาจักร

ในสหราชอาณาจักร การทำให้สมาชิกสภาผู้แทนราษฎร (MP) ที่มีอิทธิพลพ่ายแพ้เลือกตั้งเป็นเป้าหมายหลักของพรรคฝ่ายค้าน โดยเฉพาะ ส.ส. ที่อยู่ในเขตเลือกตั้งแบบก้ำกึ่ง (Marginal constituencies) จะมีความเสี่ยงสูงที่จะถูก Unseated

เหตุการณ์สำคัญในสหราชอาณาจักร

• ปี 1918: H. H. Asquith อดีตนายกรัฐมนตรีและผู้นำพรรค Liberal พ่ายแพ้ที่นั่งที่เขาถือครองมาตั้งแต่ปี 1886 ซึ่งสร้างความสะเทือนใจอย่างมากต่อตัวเขา
• ปี 1992: Chris Patten ประธานพรรคอนุรักษนิยม และ Gerry Adams ประธานพรรค Sinn Fein พ่ายแพ้เลือกตั้ง
• ปี 1997: Michael Portillo ผู้ที่ถูกคาดหมายว่าจะเป็นผู้นำพรรคอนุรักษนิยมคนต่อไปพ่ายแพ้เลือกตั้ง จนเกิดคำศัพท์ว่า "Portillo moment"
• ปี 2015-2024: มีเหตุการณ์พลิกล็อกหลายครั้ง เช่น Ed Balls และ Simon Hughes (2015), Nick Clegg (2017), Jo Swinson (2019) และล่าสุดในปี 2024 อดีตนายกรัฐมนตรี Liz Truss รวมถึง ส.ส. และรัฐมนตรีพรรคอนุรักษนิยมจำนวนมากต้องสูญเสียที่นั่ง

ประเทศอื่นๆ

• นิวซีแลนด์: Sir Robert Stout เป็นนายกรัฐมนตรีเพียงคนเดียวที่พ่ายแพ้เลือกตั้งในที่นั่งของตนในปี 1887
• ฝรั่งเศสและเยอรมนี: มีการบันทึกรายชื่อ ส.ส. ที่พ่ายแพ้ในการเลือกตั้งหลายครั้งในช่วงปี 2017-2025
• รัสเซีย: มีการบันทึกรายชื่อสมาชิก Duma ชุดที่ 7 ที่ไม่ได้รับเลือกกลับเข้ามาใหม่
• สหรัฐอเมริกา: สมาชิกสภาคองเกรสที่ลงสมัครรับเลือกตั้งใหม่มีโอกาสถูก Unseated ได้สูงหากอยู่ในรัฐหรือเขตเลือกตั้งที่เป็น Swing state หรือ Swing district