การผ่าตัด Vestibulectomy ทางเลือกในการรักษาอาการปวดบริเวณปากช่องคลอด

การผ่าตัด Vestibulectomy คือหัตถการทางนรีเวชที่ใช้เพื่อรักษาอาการปวดบริเวณอวัยวะเพศภายนอก โดยเฉพาะในกรณีของ provoked vestibulodynia หรือภาวะที่เกิดอาการปวดเมื่อมีการสัมผัสหรือกระตุ้น ซึ่งเป็นประเภทย่อยของโรคปวดอวัยวะเพศภายนอกเฉพาะจุด (localized vulvodynia) โดยอาการปวดและระคายเคืองจะเกิดขึ้นบริเวณปากช่องคลอด (vulval vestibule) ซึ่งอยู่ใกล้กับทางเข้าช่องคลอด

ประเภทของการผ่าตัด

การผ่าตัด Vestibulectomy สามารถทำได้ทั้งแบบ บางส่วน (partial) และ แบบสมบูรณ์ (complete) โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อกำจัดเนื้อเยื่อที่ไวต่อความรู้สึกเกินไป ซึ่งเป็นสาเหตุของความเจ็บปวด

ข้อบ่งชี้ในการรักษา

การผ่าตัดนี้เหมาะสำหรับผู้ที่มีอาการปวดแบบ provoked vestibulodynia ซึ่งส่งผลกระทบต่อการมีเพศสัมพันธ์ แต่ ไม่แนะนำ สำหรับผู้ที่มีอาการปวดอวัยวะเพศภายนอกแบบกระจายตัว (generalized vulvar pain) หรืออาการปวดแบบที่เกิดขึ้นเองโดยไม่มีการกระตุ้น (non-provoked vestibulodynia)

ประสิทธิภาพของการรักษา

แม้ว่าการผ่าตัด Vestibulectomy จะไม่ใช่ทางเลือกแรกในการรักษา แต่ถือเป็นวิธีที่มีประสิทธิภาพในระยะยาว และผู้ป่วยส่วนใหญ่มีความพึงพอใจสูง โดยมีรายงานว่าผู้ป่วยถึง 79% มีอาการปวดลดลงอย่างมีนัยสำคัญ

ขั้นตอนการผ่าตัด

การผ่าตัดจะดำเนินการบริเวณใต้รูเปิดท่อปัสสาวะ ลงมาจนถึงขอบของบริเวณฝีเย็บ (perineal area) และรวมถึงส่วน fourchette โดยศัลยแพทย์จะทำการกรีดแผลบริเวณข้างๆ และขนานกับแคมเล็ก (labia minora) เพื่อนำเนื้อเยื่อส่วนที่เกี่ยวข้องออก ได้แก่:

• เยื่อพรหมจรรย์ (hymen)
• เยื่อบุผิว (mucous membrane)
• ท่อนำของต่อมบาร์โธลิน (Bartholin glands ducts)
• ต่อม vestibular glands ขนาดเล็ก

ในบางกรณี การผ่าตัดอาจไม่ครอบคลุมเนื้อเยื่อทั้งหมด โดยจะเหลือเนื้อเยื่อบุช่องคลอดไว้บางส่วนและดึงลงมาปิดบริเวณที่ถูกตัดออก การผ่าตัดนี้ยังสามารถใช้รักษาโรค lichen sclerosus ได้อีกด้วย

สำหรับการผ่าตัดแบบสมบูรณ์ จะเป็นการนำเนื้อเยื่อเยื่อพรหมจรรย์ด้านข้างทั้งหมดจนถึงผนังปากช่องคลอดที่เส้น Hart’s line และนำส่วน posterior fourchette ทั้งหมดออก ซึ่งหากไม่มีภาวะแทรกซ้อน การผ่าตัดมักจะใช้เวลาไม่เกินหนึ่งชั่วโมง

ภาวะแทรกซ้อนและการฟื้นตัว

ภาวะแทรกซ้อนที่อาจเกิดขึ้น

ภาวะแทรกซ้อนที่พบได้ทั่วไป ได้แก่ การตกเลือดและการติดเชื้อ ส่วนภาวะแทรกซ้อนระยะยาวอาจรวมถึง:

• ความอ่อนแรงของกล้ามเนื้อหูรูดทวารหนัก
• การเปลี่ยนแปลงทางรูปลักษณ์ของอวัยวะเพศ
• การเกิดถุงน้ำในต่อมบาร์โธลิน (Bartholin's cyst)
• การลดลงของน้ำหล่อลื่นในช่องคลอด

อย่างไรก็ตาม อัตราความพึงพอใจหลังการผ่าตัดสูงถึง 90% ในบางรายงาน

การฟื้นตัวและการดูแลหลังผ่าตัด

ระยะเวลาการฟื้นตัวจะอยู่ที่ประมาณ 6–12 สัปดาห์ ขึ้นอยู่กับปริมาณเนื้อเยื่อที่ถูกนำออก หลังการผ่าตัด ผู้ป่วยอาจจำเป็นต้องได้รับกายภาพบำบัดหรือการบำบัดทางจิตใจ เพื่อป้องกันการเกิดพังผืดและเพื่อให้สามารถกลับมามีชีวิตทางเพศที่ปกติได้

สถิติและความพึงพอใจ

จากการศึกษาในปี 2006 พบว่า 93% ของผู้ป่วยที่เข้ารับการผ่าตัดแนะนำให้ผู้อื่นที่มีอาการปวดอวัยวะเพศภายนอกเข้ารับการรักษานี้ และมีผู้หญิงเพียง 11% เท่านั้นที่ยังคงมีปัญหาในการมีเพศสัมพันธ์หลังการผ่าตัด