การประชุมเวียนนา ตุลาคม 1917 การจัดสรรผลประโยชน์ของฝ่ายมหาอำกลาง

การประชุมเวียนนาเมื่อวันที่ 22 ตุลาคม ค.ศ. 1917 เป็นการประชุมระดับรัฐบาลระหว่างจักรวรรดิเยอรมันและจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อหาข้อสรุปในการแบ่งปันดินแดนที่ฝ่ายมหาอำกลาง (Central Powers) ยึดครองได้ในยุโรป การประชุมครั้งนี้เกิดขึ้นในช่วงเวลาที่ทั้งสองจักรวรรดิกำลังเผชิญกับวิกฤตการณ์ภายในและภายนอกอย่างรุนแรง

ผลลัพธ์ของการประชุมนำไปสู่การร่างแผนงานโดยละเอียดเกี่ยวกับเป้าหมายสงครามของเยอรมนีและออสเตรีย-ฮังการี ซึ่งนักประวัติศาสตร์ชาวเยอรมัน ฟริตซ์ ฟิชเชอร์ (Fritz Fischer) เรียกว่า "คำสั่งเวียนนา" (Vienna directives) โดยแผนนี้เสนอเป้าหมายใหม่สำหรับจักรวรรดิเยอรมัน พร้อมทั้งกำหนดบทบาทของจักรวรรดิคู่ (Dual Monarchy) ของออสเตรีย-ฮังการี ให้ถูกผนวกเข้าเป็นส่วนหนึ่งของเขตอิทธิพลของเยอรมนีมากยิ่งขึ้น

บริบทและสถานการณ์ก่อนการประชุม

ความขัดแย้งเรื่องผลประโยชน์ระหว่างพันธมิตร

ในช่วงฤดูใบไม้ร่วงปี 1917 จักรวรรดิเยอรมันพยายามปรับเปลี่ยนข้อตกลงที่เคยเจรจาไว้เมื่อเดือนพฤษภาคมที่เมืองครอยซ์นาค (Kreuznach) โดยเยอรมนีพยายามที่จะแลกเปลี่ยนดินแดนโปแลนด์ (ซึ่งเดิมถูกสัญญาว่าจะให้เยอรมนีแต่ถูกแบ่งเป็นเขตยึดครองของทั้งสองฝ่าย) กับดินแดนโรมาเนียซึ่งเป็นพื้นที่ที่สัญญาไว้ว่าจะให้ออสเตรีย-ฮังการี

เป้าหมายทางเศรษฐกิจของเยอรมนี

ผู้นำทางการเมือง เศรษฐกิจ และการทหารของเยอรมนีตระหนักว่าฝ่ายสัมพันธมิตรมุ่งมั่นที่จะกีดกันเยอรมนีออกจากตลาดโลกและจะยังคงใช้มาตรการปิดล้อมทางทะเลแม้สงครามจะสิ้นสุดลง ด้วยเหตุนี้ รัฐบาลเยอรมันโดยการสนับสนุนจากภาคธุรกิจ โดยเฉพาะกลุ่มผู้นำทางทหารอย่าง เอริช ลูเดนดอร์ฟ (Erich Ludendorff) จึงต้องการสร้างหน่วยเศรษฐกิจที่พึ่งพาตนเองได้ (Autarky) ในยุโรปกลาง ซึ่งจะถูกจัดระเบียบใหม่เพื่อประโยชน์ของเยอรมนีเป็นหลัก

ความตึงเครียดระหว่างเยอรมนีและออสเตรีย-ฮังการี

ภายหลังการสวรรคตของจักรพรรดิฟรันซ์ โยเซฟ จักรพรรดิคาร์ลที่ 1 (Charles I) ทรงพยายามหาทางนำออสเตรีย-ฮังการีออกจากการเป็นพันธมิตรกับเยอรมนี ความพยายามนี้ รวมถึงการปฏิรูปภายในและการจัดตั้งคณะรัฐมนตรีที่รวมตัวแทนจากทุกเชื้อชาติในสภาไรช์สรัท (Reichsrat) ของเวียนนา ถูกยับยั้งโดยเอกอัครราชทูตเยอรมัน

นอกจากนี้ ออตโตคาร์ เชอร์นิน (Ottokar Czernin) รัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศของออสเตรีย-ฮังการี ได้พยายามโน้มน้าวให้เยอรมนียุติการมีส่วนร่วมในสงครามเนื่องจากสถานการณ์ภายในที่ย่ำแย่ แต่ไม่ประสบความสำเร็จในการเจรจาเพื่อเปิดการเจรจาสันติภาพกับฝ่ายสัมพันธมิตร

สถานการณ์ภายในที่วิกฤต

ตั้งแต่ช่วงฤดูร้อนปี 1916 ฝ่ายมหาอำกลางถูกควบคุมอย่างเข้มงวดโดยกลุ่มผู้นำทางทหาร (Dioscuri) ซึ่งเข้ามาแทรกแซงการดำเนินชีวิตประจำวันของประชาชน ประชากรทั้งในเยอรมนีและออสเตรีย-ฮังการีต้องเผชิญกับความอดอยากและความยากลำบาก ซึ่งส่งผลกระทบต่อความมั่นคงภายใน

• เยอรมนี: มีการแต่งตั้ง เกออร์ก มิคาเอลิส (Georg Michaelis) เป็นนายกรัฐมนตรี ซึ่งถูกมองว่าเป็นเพียงเครื่องมือที่ว่าง่ายของฮินเดนบวร์กและลูเดนดอร์ฟ
• ออสเตรีย-ฮังการี: ประชากรเผชิญกับภาวะอดอยากอย่างรุนแรง นำไปสู่การจลาจลด้านอาหารในเมืองต่างๆ ของออสเตรีย

ผู้เข้าร่วมการประชุม

การประชุมจัดขึ้นที่สำนักงานกระทรวงการต่างประเทศของออสเตรีย-ฮังการีในกรุงเวียนนา โดยมีตัวแทนระดับสูงเข้าร่วมดังนี้:

ตัวแทนจากฝ่ายเยอรมัน

แม้ว่า เกออร์ก มิคาเอลิส จะเป็นผู้นำคณะผู้แทนอย่างเป็นทางการ แต่เนื่องจากขาดประสบการณ์ในการเจรจาระหว่างประเทศ บทบาทของเขาจึงเป็นเพียงเชิงพิธีการ โดยผู้ที่กุมอำนาจการเจรจาที่แท้จริงคือ ริชาร์ด ฟอน คึลมันน์ (Richard von Kühlmann) เลขาธิการกระทรวงการต่างประเทศ พร้อมด้วยคณะทำงานและ โบโท ฟอน เวเดล (Botho von Wedel) เอกอัครราชทูตเยอรมันประจำกรุงเวียนนา