Viloxazine ยาสำหรับรักษา ADHD และโรคซึมเศร้า
สรุปใจความสำคัญ
- เป็นยาในกลุ่ม sNRI ที่ใช้รักษา ADHD ในเด็กและผู้ใหญ่
- เป็นยาประเภท non-stimulant ซึ่งไม่มีความเสี่ยงในการนำไปใช้ในทางที่ผิด
- เคยถูกใช้เป็นยาต้านเศร้าก่อนจะถูกนำมาพัฒนาเพื่อรักษา ADHD
Viloxazine (ชื่อทางการค้า เช่น Qelbree) เป็นยาในกลุ่ม Selective Norepinephrine Reuptake Inhibitor (sNRI) ซึ่งใช้ในการรักษาโรคสมาธิสั้น (Attention Deficit Hyperactivity Disorder หรือ ADHD) ทั้งในเด็กและผู้ใหญ่ โดยในอดีตยาชนิดนี้เคยถูกนำมาใช้เป็นยาต้านเศร้าเพื่อรักษาโรคซึมเศร้าเป็นเวลากว่า 30 ปีก่อนจะถูกยกเลิกและนำกลับมาพัฒนาใหม่เพื่อใช้รักษา ADHD ในปัจจุบัน
การใช้ประโยชน์ทางการแพทย์
โรคสมาธิสั้น (ADHD)
Viloxazine ได้รับการรับรองให้ใช้รักษา ADHD ในเด็กอายุ 6-12 ปี, วัยรุ่นอายุ 13-17 ปี และผู้ใหญ่ โดยยาตัวนี้เป็นยาประเภท non-stimulant (ไม่กระตุ้นประสาท) ซึ่งทำให้ไม่มีความเสี่ยงในการนำไปใช้ในทางที่ผิดและไม่ถูกจัดเป็นยาควบคุม
จากการวิเคราะห์ข้อมูลการทดลองทางคลินิกพบว่า Viloxazine ช่วยลดอาการของ ADHD ได้ในระดับปานกลาง โดยมีประสิทธิภาพใกล้เคียงกับยา Atomoxetine และ Methylphenidate แต่มีผลข้างเคียงที่น้อยกว่าในบางกรณี
โรคซึมเศร้า (Depression)
ในอดีต Viloxazine เคยถูกใช้เป็นยาต้านเศร้าสำหรับรักษาโรคซึมเศร้าหลัก (Major Depressive Disorder) ทั้งในระดับอาการน้อย ปานกลาง ไปจนถึงรุนแรง โดยปกติจะใช้ในปริมาณ 100 ถึง 400 มิลลิกรัมต่อวัน แบ่งให้หลายมื้อ
รูปแบบของยา
สำหรับรักษา ADHD ยา Viloxazine จะอยู่ในรูปแบบแคปซูลออกฤทธิ์นาน (Extended-release capsules) ขนาด 100, 150 และ 200 มิลลิกรัม ซึ่งสามารถเปิดแคปซูลเพื่อโรยลงในอาหารได้เพื่อให้รับประทานได้ง่ายขึ้น
ผลข้างเคียงและข้อควรระวัง
ผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุด ได้แก่:
- ง่วงซึม (Somnolence)
- ปวดศีรษะ (Headache)
- เบื่ออาหาร (Loss of appetite)
- คลื่นไส้และอาเจียน
- ปากแห้งและท้องผูก
- หงุดหงิดง่าย (Irritability)
- อัตราการเต้นของหัวใจและความดันโลหิตเพิ่มขึ้น
ในกรณีที่พบได้น้อย ยาอาจทำให้เกิดความคิดหรือพฤติกรรมในการฆ่าตัวตาย และอาจกระตุ้นให้เกิดอาการ Mania หรือ Hypomania ในผู้ป่วยที่มีโรคไบโพลาร์ (Bipolar Disorder)
กลไกการออกฤทธิ์ (Pharmacology)
Viloxazine ออกฤทธิ์เป็น Selective Norepinephrine Reuptake Inhibitor (sNRI) โดยจะยับยั้งการดูดซึมกลับของสารสื่อประสาทโนร์เอพิเนฟริน (Norepinephrine) ซึ่งเชื่อว่าเป็นปัจจัยสำคัญในการรักษา ADHD และโรคซึมเศร้า
| ตัวรับ (Receptor) | ความจำเพาะ (Affinity) |
|---|---|
| Norepinephrine Transporter (NET) | 155 - 630 nM |
| Serotonin Transporter (SERT) | 17,300 nM |
| Dopamine Transporter (DAT) | >100,000 nM |
นอกจากนี้ งานวิจัยใหม่ๆ พบว่า Viloxazine อาจมีผลต่อตัวรับ serotonin 5-HT2B และ 5-HT2C ซึ่งอาจมีส่วนช่วยเสริมประสิทธิภาพในการรักษา
คำถามที่พบบ่อย
Viloxazine แตกต่างจากยาแก้สมาธิสั้นกลุ่มกระตุ้นประสาทอย่างไร?
Viloxazine เป็นยาที่ไม่กระตุ้นประสาท (non-stimulant) จึงไม่มีความเสี่ยงในการนำไปใช้ในทางที่ผิดและไม่ถูกจัดเป็นยาควบคุม ต่างจากยาอย่าง Methylphenidate ที่เป็นสารกระตุ้น
ผลข้างเคียงที่พบบ่อยที่สุดของ Viloxazine คืออะไร?
ผลข้างเคียงที่พบบ่อย ได้แก่ อาการง่วงซึม ปวดศีรษะ และการเบื่ออาหาร
สามารถใช้ Viloxazine ในผู้ป่วยโรคลมชักได้หรือไม่?
จากการศึกษาพบว่า Viloxazine มีคุณสมบัติในการต้านการชัก (anticonvulsant properties) ดังนั้นจึงไม่ได้มีข้อห้ามใช้โดยเด็ดขาดในผู้ป่วยที่มีโรคลมชัก
บทความที่เกี่ยวข้อง
01สุขภาพและการแพทย์สุขภาพและการแพทย์
การบำบัดด้วยไซโลไซบิน นวัตกรรมรักษาโรคซึมเศร้าและสุขภาพจิต
อ่านบทความฉบับเต็มอ่านต่อ →โรคซึมเศร้า
ศูนย์บริการสุขภาพจิตเซนต์แพทริก
อ่านบทความฉบับเต็มอ่านต่อ →เทคโนโลยีการแพทย์