คำอธิบายและการใช้งานตัวย่อ viz.

viz. (หรือเขียนโดยไม่มีจุด) เป็นคำย่อที่มาจากคำภาษาละตินว่า videlicet ซึ่งเป็นการย่อคำจากวลี videre licet ที่มีความหมายว่า "อนุญาตให้เห็น" (it is permitted to see) ในการใช้งานปัจจุบัน คำนี้ถูกใช้เป็นคำไวพจน์ของคำว่า "namely", "that is to say", "to wit", "which is" หรือ "as follows" โดยมักใช้เพื่อนำเข้าสู่การยกตัวอย่างหรือการให้รายละเอียดเพิ่มเติมเพื่อขยายความประเด็นที่กล่าวถึงก่อนหน้า

ที่มาและนิรุกติศาสตร์

คำว่า viz. เป็นรูปแบบการย่อคำแบบ scribal abbreviation ซึ่งเป็นระบบการย่อคำในภาษาละตินสมัยกลาง โดยประกอบด้วยตัวอักษรสองตัวแรกคือ vi ตามด้วยตัวอักษรสองตัวสุดท้ายคือ et ซึ่งในสมัยนั้นใช้สัญลักษณ์ ꝫ (LATIN SMALL LETTER ET) ต่อมาเมื่อมีการนำระบบการพิมพ์แบบตัวเรียง (movable type printing) มาใช้ สัญลักษณ์ดังกล่าวไม่ได้มีอยู่ในชุดตัวพิมพ์ส่วนใหญ่ จึงมีการนำตัวอักษร ⟨z⟩ ในรูปแบบตัวเขียนแบบ Blackletter มาใช้แทนที่

การใช้งานและข้อแตกต่าง

ในการเขียนเชิงวิชาการหรือทางการ viz. มีความแตกต่างจากตัวย่ออื่น ๆ เช่น i.e. และ e.g. ดังนี้:

• viz. ใช้เพื่อระบุรายละเอียดที่ชัดเจนของสิ่งที่กล่าวไปก่อนหน้า และเมื่อใช้ระบุรายชื่อสมาชิกในกลุ่ม จะสื่อถึงความครบถ้วน (completeness) หรือเกือบครบถ้วนของสมาชิกในกลุ่มนั้น
• i.e. (id est) ใช้เพื่อการนิยามหรือการกล่าวซ้ำในอีกรูปแบบหนึ่ง (that is)
• e.g. (exempli gratia) ใช้เพื่อการยกตัวอย่างเพียงบางส่วน (for example)

การออกเสียง

เมื่ออ่านออกเสียง viz. มักจะอ่านว่า "that is", "namely" หรือ "to wit" แต่ในบางกรณีอาจออกเสียงตามตัวสะกดว่า /ˈvɪz/ ส่วนคำเต็ม videlicet จะออกเสียงว่า /vɪˈdɛlɪsɛt/ หรือ /wɪˈdeɪlɪkɛt/ ในกลุ่มประเทศที่ใช้ภาษาอังกฤษ

ตัวอย่างการใช้งาน

• "The intended meaning of his speech, viz. that our attitude was in fact harmful, was not understood." (ความหมายที่เขาต้องการสื่อในสุนทรพจน์ ซึ่งก็คือ ทัศนคติของเรานั้นเป็นอันตราย แท้จริงแล้วไม่เป็นที่เข้าใจ)
• "The noble gases, viz. helium, neon, argon, krypton, xenon, and radon, show an unexpected behaviour when exposed to this new element." (ก๊าซเฉื่อย ซึ่งได้แก่ ฮีเลียม, นีออน, อาร์กอน, คริปตอน, ซีนอน และเรดอน แสดงพฤติกรรมที่คาดไม่ถึงเมื่อสัมผัสกับธาตุใหม่นี้)

การเปรียบเทียบกับ scilicet

มีคำที่มีความหมายใกล้เคียงกันคือ scilicet ซึ่งย่อมาจาก scire licet (อนุญาตให้รู้) โดยใช้ตัวย่อว่า sc. คำนี้มักใช้เพื่อการชี้แจงในวงเล็บ เพื่อขจัดความกำกวม หรือเพื่อเติมคำที่ตกหล่นไปในข้อความก่อนหน้า ในขณะที่ viz. จะเน้นการขยายความหรือให้รายละเอียดของข้อความที่นำหน้า

ในทางกฎหมาย scilicet อาจปรากฏในรูปตัวย่อ ss. หรือใช้เครื่องหมาย Section sign (§) ในส่วนหัวของเอกสาร เพื่อระบุสถานที่ (venue) หรือสถานที่ที่การดำเนินการทางกฎหมายนั้นเกิดขึ้น