ความถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ (Well-formedness) ในทางภาษาศาสตร์ own

ในทางภาษาศาสตร์ ความถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ (Well-formedness) คือคุณลักษณะของประโยค คำ หรือองค์ประกอบทางภาษาอื่นๆ ที่สอดคล้องกับกฎเกณฑ์ทางไวยากรณ์ของภาษานั้นๆ คำหรือวลีที่มีความถูกต้องตามหลักไวยากรณ์จะถือว่า ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ (grammatical) ซึ่งหมายความว่าสิ่งนั้นปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ที่เกี่ยวข้องทั้งหมด ในทางตรงกันข้าม รูปแบบที่ละเมิดกฎเกณฑ์ทางไวยากรณ์จะถูกเรียกว่า ไม่ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ (ill-formed) และไม่ถือว่าเป็นส่วนหนึ่งของภาษานั้น

ประเภทของความถูกต้องตามหลักไวยากรณ์

ความถูกต้องตามหลักไวยากรณ์สามารถแบ่งออกได้เป็นหลายระดับ ดังนี้:

• ความถูกต้องทางเสียง (Phonological Well-formedness): หมายถึงคำที่สอดคล้องกับรูปแบบเสียงของภาษานั้นๆ ตัวอย่างเช่น คำสมมติที่สร้างขึ้นใหม่ (nonce word) อย่างคำว่า "wug" ที่สร้างโดย Jean Berko Gleason ซึ่งมีความถูกต้องทางเสียง ทำให้ผู้ให้ข้อมูลสามารถทำให้เป็นพหูพจน์ได้ตามปกติ
• ความถูกต้องทางไวยากรณ์ (Grammatical Well-formedness): หมายถึงคำ วลี ประโยค หรือการพูดที่ปฏิบัติตามกฎเกณฑ์ทางสัณฐานวิทยา (morphology) และวากยสัมพันธ์ (syntax)
• ความถูกต้องทางความหมาย (Semantic Well-formedness): หมายถึงการพูดหรือประโยคที่มีความหมายชัดเจน

อย่างไรก็ตาม ความถูกต้องทางไวยากรณ์และความถูกต้องทางความหมายไม่จำเป็นต้องเกิดขึ้นพร้อมกันเสมอไป ตัวอย่างเช่น ประโยคบางประโยคอาจจะถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ แต่กลับไม่มีความหมายที่ชัดเจน

แนวคิดเรื่องความถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ในไวยากรณ์สร้างสรรค์

แนวคิดเรื่องความถูกต้องตามหลักไวยากรณ์ถูกพัฒนาขึ้นใน ไวยากรณ์สร้างสรรค์ (generative grammar) ในช่วงศตวรรษที่ 20 บางครั้งผู้พูดภาษาแม่ (native speakers) ของภาษานั้นๆ อาจมีความเห็นไม่ตรงกันว่าคำ วลี หรือประโยคบางอย่างถูกต้องตามหลักไวยากรณ์หรือไม่

ความถูกต้องแบบไล่ระดับ (Gradient Well-formedness)

ความถูกต้องแบบไล่ระดับ (Gradient Well-formedness) เป็นปัญหาที่เกิดขึ้นในการวิเคราะห์ข้อมูลในทางภาษาศาสตร์สร้างสรรค์ ซึ่งองค์ประกอบทางภาษาไม่ถูกต้องตามหลักไวยากรณ์อย่างสมบูรณ์ และไม่ผิดหลักไวยากรณ์อย่างสมบูรณ์เช่นกัน

ผู้พูดภาษาแม่บางคนอาจตัดสินว่าคำ วลี หรือการออกเสียงบางอย่างนั้น "ไม่ค่อยถูกต้อง" หรือ "เกือบจะถูกต้อง" แทนที่จะปฏิเสธว่ามันผิดโดยสิ้นเชิง หรือยอมรับว่าถูกต้องสมบูรณ์

ดังนั้น ความยอมรับได้ขององค์ประกอบทางภาษานั้นจึงอยู่บน "ระดับ (gradient)" ระหว่างความถูกต้องและความไม่ถูกต้อง นักภาษาศาสตร์สร้างสรรค์บางคนมองว่าความไม่ถูกต้องอาจเป็นแบบสะสม (additive) โดยพยายามค้นหาข้อจำกัดสากลผ่านการตัดสินใจแบบไล่ระดับ (scalar grammaticality judgments) จากผู้ให้ข้อมูล อย่างไรก็ตาม โดยทั่วไปแล้ว ความถูกต้องแบบไล่ระดับยังคงเป็นปัญหาที่ยังไม่ได้รับการแก้ไขในทางภาษาศาสตร์สร้างสรรค์