ดินแดนวอลลิสและฟุตูนา หมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกใต้

วอลลิสและฟุตูนา (Wallis and Futuna) หรือชื่อทางการคือ ดินแดนหมู่เกาะวอลลิสและฟุตูนา เป็นชุมชนปกครองตนเองโพ้นทะเลของฝรั่งเศส ตั้งอยู่ในมหาสมุทรแปซิฟิกใต้ โดยมีพิกัดอยู่ระหว่างประเทศตูวาลูทางทิศตะวันตกเฉียงเหนือ ฟิจิทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ตองกาทางทิศตะวันออกเฉียงใต้ และซามัวทางทิศตะวันออก

เมืองหลวงและเมืองที่ใหญ่ที่สุดของดินแดนนี้คือ มาตา อูตู (Mata Utu) โดยวอลลิสและฟุตูนามีความสัมพันธ์กับสหภาพยุโรปในฐานะประเทศและดินแดนโพ้นทะเล (OCT)

ภูมิศาสตร์และลักษณะทางกายภาพ

ดินแดนนี้มีพื้นที่รวมประมาณ 142.42 ตารางกิโลเมตร ประกอบด้วยเกาะภูเขาไฟเขตร้อนหลัก 3 เกาะ และเกาะเล็กเกาะน้อยจำนวนมาก โดยแบ่งออกเป็นสองกลุ่มเกาะที่อยู่ห่างกันประมาณ 260 กิโลเมตร ได้แก่:

• กลุ่มเกาะวอลลิส (Wallis Islands): หรือที่รู้จักในชื่อ อูเวอา (Uvea) ตั้งอยู่ทางทิศตะวันออกเฉียงเหนือ
• กลุ่มเกาะฮอร์น (Hoorn Islands): หรือที่รู้จักในชื่อ หมู่เกาะฟุตูนา ตั้งอยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ ประกอบด้วยเกาะฟุตูนาและเกาะอาโลฟี ซึ่งส่วนใหญ่ไม่มีผู้อยู่อาศัย

ประวัติศาสตร์

การตั้งถิ่นฐานในยุคแรก

หลักฐานการอยู่อาศัยของมนุษย์ที่เก่าแก่ที่สุดบนหมู่เกาะเหล่านี้คือโบราณวัตถุที่มีลักษณะเฉพาะของ วัฒนธรรมลาปิตา (Lapita culture) ซึ่งมีอายุย้อนไปถึงประมาณ 850 ถึง 800 ปีก่อนคริสตกาล หมู่เกาะเหล่านี้เคยเป็นจุดแวะพักสำคัญสำหรับการเดินทางทางเรือระหว่างฟิจิและซามัว

ในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 15 และ 16 ได้เกิดการรุกรานจากชาวตองกา ซึ่งส่งผลให้เกิดการผสมผสานทางวัฒนธรรมที่แตกต่างกัน โดยเกาะฟุตูนายังคงรักษาลักษณะทางวัฒนธรรมดั้งเดิมก่อนยุคตองกาไว้ได้มากกว่า ในขณะที่เกาะวอลลิสมีการเปลี่ยนแปลงทางสังคม ภาษา และวัฒนธรรมอย่างมีนัยสำคัญ

การค้นพบโดยชาวยุโรปและการเข้ามาของฝรั่งเศส

เกาะฟุตูนาถูกบันทึกในแผนที่ของชาวยุโรปเป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1616 โดย วิลเลม ชูเทน และ ยาคอบ เลอ แมร์ นักสำรวจชาวดัตช์ ซึ่งตั้งชื่อว่า "Hoornse Eylanden" ตามชื่อเมืองฮอร์นในเนเธอร์แลนด์ ต่อมาจึงถูกแปลเป็นภาษาฝรั่งเศสว่า "Isles de Horne"

ส่วนเกาะวอลลิสได้รับชื่อตาม ซามูเอล วอลลิส นักสำรวจชาวอังกฤษที่ล่องเรือผ่านในปี ค.ศ. 1767

ฝรั่งเศสเริ่มเข้ามามีบทบาทสำคัญผ่านทางมิชชันนารีคาทอลิกในปี ค.ศ. 1837 ซึ่งสามารถเปลี่ยนความเชื่อของประชากรส่วนใหญ่ให้เป็นคริสต์ศาสนานิกายโรมันคาทอลิก โดยมีนักบุญปีแยร์ ชาแนล (Pierre Chanel) เป็นนักบุญองค์สำคัญของเกาะฟุตูนา

ความสัมพันธ์ทางการเมืองกับฝรั่งเศสเริ่มต้นขึ้นอย่างเป็นทางการเมื่อราชินีแห่งอูเวอาลงนามในสนธิสัญญาจัดตั้ง รัฐในอารักขา (Protectorate) ของฝรั่งเศสในปี ค.ศ. 1887 และตามมาด้วยกษัตริย์แห่งซิกาเวและอาโลบนเกาะฟุตูนาในปี ค.ศ. 1888

สถานะทางการเมืองและการปกครอง

วอลลิสและฟุตูนามีสถานะเป็นดินแดนโพ้นทะเลของฝรั่งเศส โดยมีการเปลี่ยนแปลงสถานะทางกฎหมายดังนี้:

• ค.ศ. 1961 - 2003: มีสถานะเป็นดินแดนโพ้นทะเล (Territoire d'outre-mer หรือ TOM)
• ตั้งแต่ 28 มีนาคม ค.ศ. 2003: เปลี่ยนสถานะเป็นชุมชนปกครองตนเองโพ้นทะเล (Collectivité d'outre-mer หรือ COM)

แม้จะมีการเปลี่ยนสถานะ แต่ชื่อทางการของดินแดนนี้ยังคงเดิม