Bokeh คืออะไร? ทำความรู้จักกับศิลปะแห่งการละลายหลังในภาพถ่าย

ในโลกของการถ่ายภาพ คำว่า Bokeh (โบเก้) เป็นคำที่ช่างภาพหลายคนพูดถึงบ่อยครั้ง โดยเฉพาะเมื่อต้องการสร้างภาพที่มีความรู้สึกนุ่มนวล ฝันๆ หรือต้องการให้ตัวแบบโดดเด่นออกมาจากฉากหลัง Bokeh ไม่ใช่แค่การทำให้ภาพเบลอ แต่เป็นเรื่องของ คุณภาพ ของการเบลอนั้น

ความหมายและที่มาของคำว่า Bokeh

คำว่า Bokeh มาจากภาษาญี่ปุ่นว่า boke (暈け/ボケ) ซึ่งแปลว่า "เบลอ" หรือ "มัว" โดยมีรากศัพท์มาจากคำกริยา bokeru ซึ่งหมายถึงการทำให้พร่ามัวหรือไม่อยู่ในโฟกัส ในขณะที่การใช้ในบริบทของการถ่ายภาพจะหมายถึงคุณภาพของส่วนที่ไม่อยู่ในโฟกัสของภาพ ไม่ว่าจะเป็นส่วนหน้า (foreground) หรือส่วนหลัง (background) ก็ตาม

การใช้คำในระดับสากล

คำว่า "bokeh" ในการสะกดแบบภาษาอังกฤษถูกทำให้เป็นที่นิยมโดย Mike Johnston บรรณาธิการนิตยสาร Photo Techniques ในปี 1997 เพื่อให้ผู้พูดภาษาอังกฤษออกเสียงได้ถูกต้อง (ออกเสียงว่า โบ-เก้)

Bokeh เกิดขึ้นได้อย่างไร?

โบเก้เกิดขึ้นจากการใช้เลนส์ที่มี รูรับแสงกว้าง (Wide Aperture) ซึ่งทำให้เกิดระยะชัดลึกที่ตื้น (Shallow Depth of Field) ส่งผลให้บริเวณที่อยู่นอกเหนือระยะโฟกัสเกิดการเบลอ

• จุดแสง: โบเก้มักจะเห็นได้ชัดเจนที่สุดรอบๆ จุดแสงขนาดเล็กในฉากหลัง เช่น แสงสะท้อนหรือดวงไฟ ซึ่งจะกลายเป็นวงกลมหรือรูปทรงต่างๆ
• รูรับแสง: รูปร่างของโบเก้จะขึ้นอยู่กับรูปร่างของรูรับแสงในเลนส์ หากเลนส์มีใบเบลดรูรับแสงจำนวนมากหรือมีขอบโค้ง โบเก้ที่ได้จะเป็นวงกลมที่สมบูรณ์แบบมากขึ้น
• ความแตกต่างของเลนส์: เลนส์แต่ละตัวมีการออกแบบที่ต่างกัน บางตัวสร้างโบเก้ที่ดูนุ่มนวลสบายตา (Good Bokeh) ในขณะที่บางตัวอาจสร้างโบเก้ที่ดูแข็งหรือรบกวนสายตา (Bad Bokeh)

การออกแบบเลนส์และผลกระทบต่อ Bokeh

คุณภาพของโบเก้ถูกกำหนดโดยการออกแบบทางออปติกของเลนส์ โดยเฉพาะการแก้ไขความคลาดทรงกลม (Spherical Aberration)

การสร้างโบเก้ในปัจจุบัน ช่างภาพบางคนอาจใช้หน้ากาก (Mask) รูปทรงต่างๆ เช่น รูปหัวใจหรือรูปดาว วางทับหน้าเลนส์เพื่อให้จุดแสงในฉากหลังกลายเป็นรูปทรงนั้นๆ ตามต้องการ