PIK Loan คืออะไร? ทำความรู้จักเงินกู้แบบชำระดอกเบี้ยด้วยหนี้เพิ่ม

PIK หรือ Payment in Kind คือประเภทของเงินกู้หรือหุ้นกู้ที่มีความเสี่ยงสูง ซึ่งอนุญาตให้ผู้กู้ชำระดอกเบี้ยด้วย "หนี้เพิ่มเติม" แทนการชำระด้วยเงินสด สิ่งนี้ทำให้ PIK กลายเป็นเครื่องมือทางการเงินที่มีราคาแพงและมีความเสี่ยงสูง เนื่องจากยอดหนี้รวมอาจเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วจากการทบต้นของดอกเบี้ย ซึ่งอาจนำไปสู่การขาดทุนมหาศาลของผู้ให้กู้หากผู้กู้ไม่สามารถชำระคืนเงินต้นและดอกเบี้ยทั้งหมดเมื่อถึงกำหนดชำระ

ประเภทของ PIK

PIK สามารถแบ่งออกเป็น 3 ประเภทหลัก ตามลักษณะของการชำระดอกเบี้ย ดังนี้:

1. True PIKs (PIK แบบบังคับ)

หรือที่เรียกว่า "Mandatory PIKs" เป็นรูปแบบที่กำหนดโครงสร้างการชำระดอกเบี้ยไว้ตั้งแต่ตอนออกตราสาร โดยไม่มีการเปลี่ยนแปลงในแต่ละงวดนอกเหนือจากที่กำหนดไว้ล่วงหน้า ดอกเบี้ยจะต้องชำระในรูปแบบของหนี้เพิ่ม (In-kind) หรือผสมผสานระหว่างเงินสดและหนี้เพิ่มตามข้อตกลงที่ระบุไว้ชัดเจนตั้งแต่เริ่มต้น

2. PIK Toggles (PIK แบบเลือกได้)

หรือที่เรียกว่า "Pay if you want" มีความเสี่ยงน้อยกว่า True PIK เล็กน้อย เนื่องจากผู้กู้สามารถเลือกได้ว่าจะชำระดอกเบี้ยเป็นเงินสด หรือจะ "สลับ (Toggle)" ไปเป็นการชำระด้วยหนี้เพิ่มตามดุลยพินิจของผู้กู้เอง บางครั้งอาจเลือกชำระบางส่วนเป็นเงินสดและบางส่วนเป็นหนี้เพิ่ม ซึ่งช่วยให้ผู้กู้ลดภาระการจ่ายดอกเบี้ยทบต้นเมื่อถึงวันครบกำหนดได้ หากมีการใช้ฟีเจอร์ PIK นี้ อัตราดอกเบี้ยมักจะถูกปรับเพิ่มขึ้น (เช่น เพิ่มขึ้น 25, 50 หรือ 75 basis points)

3. Contingent PIK Toggles (PIK แบบมีเงื่อนไข)

หรือที่เรียกว่า "Pay if you can" เป็นรูปแบบที่ผู้กู้จะชำระดอกเบี้ยเป็นเงินสดเป็นหลัก และจะสลับไปเป็นการชำระด้วยหนี้เพิ่มก็ต่อเมื่อเกิดเงื่อนไขบางประการเท่านั้น เช่น เมื่อกระแสเงินสดของบริษัทลดลงต่ำกว่าระดับที่กำหนด (Cash flow trigger)

การนำ PIK Loan ไปใช้งาน

โดยส่วนใหญ่ PIK จะถูกนำมาใช้ในกรณีการซื้อกิจการโดยใช้เงินกู้ (Leveraged Buyouts - LBO), การให้เงินปันผลคืนแก่ผู้ถือหุ้นโดยการกู้ยืม (Dividend Recapitalizations) และในบางกรณีใช้เพื่อสนับสนุนการเข้าซื้อกิจการ

การซื้อกิจการโดยใช้เงินกู้ (Leveraged Buyouts)

ในกรณี LBO จะมีการใช้ PIK เมื่อราคาซื้อกิจการสูงเกินกว่าระดับที่ผู้ให้กู้ยินดีจะให้กู้ในรูปแบบเงินกู้ลำดับแรก (Senior Loan) หรือเงินกู้ลำดับรอง (Mezzanine Loan) หรือเมื่อบริษัทไม่มีกระแสเงินสดเพียงพอที่จะชำระดอกเบี้ยในรูปแบบเงินสด โดยปกติแล้ว PIK จะถูกให้กู้แก่บริษัทที่จัดตั้งขึ้นเพื่อการเข้าซื้อกิจการ (Acquisition Vehicle หรือ SPE) ไม่ใช่ตัวบริษัทเป้าหมายโดยตรง

เงินกู้ PIK ใน LBO มักมีอัตราดอกเบี้ยและค่าธรรมเนียมที่สูงกว่าเงินกู้ประเภทอื่นอย่างมาก โดยบางครั้งอาจมีอัตราผลตอบแทนสูงกว่า 20% ต่อปี ดังนั้นผู้ซื้อกิจการต้องประเมินอย่างรอบคอบว่าต้นทุนของ PIK จะไม่สูงเกินกว่าอัตราผลตอบแทนภายใน (IRR) ของเงินลงทุนในส่วนของเจ้าของ

ตัวอย่างที่สำคัญ

• Manchester United: ในปี 2005 Malcolm Glazer ใช้เงินกู้ PIK ในการเข้าซื้อสโมสรฟุตบอลแมนเชสเตอร์ ยูไนเต็ด ซึ่งสร้างความไม่พอใจให้กับแฟนบอลจำนวนมาก เนื่องจากภาระหนี้ถูกโอนไปที่ตัวสโมสรแทนที่จะเป็นของตัว Glazer เอง
• Ardagh Group: ในปี 2018 Paul Coulson ใช้หุ้นกู้ PIK มูลค่า 350 ล้านดอลลาร์ เพื่อจ่ายเงินปันผลให้ผู้ถือหุ้น ซึ่งนักวิเคราะห์เรียกโครงสร้างนี้ว่า "SuperHoldCo PIK note" หรือ "Super PIK" ซึ่งสะท้อนถึงความเต็มใจของผู้ลงทุนที่ยอมรับความเสี่ยงสูงเพื่อแลกกับผลตอบแทนที่สูงขึ้นในตลาดเครดิต

ผลตอบแทนและลักษณะของดอกเบี้ย

โดยทั่วไป PIK มักจะเป็น หนี้ที่ไม่มีหลักประกัน (Unsecured) หรือมีสถานะเป็นหนี้ลำดับท้ายๆ (Deeply Subordinated) และมีระยะเวลาครบกำหนดชำระมากกว่า 5 ปี นอกจากนี้ มักจะมาพร้อมกับ Warrant (สิทธิในการซื้อหุ้นในราคาที่กำหนด) เพื่อให้ผู้ให้กู้มีโอกาสได้รับผลประโยชน์จากความสำเร็จของธุรกิจในอนาคต ทำให้ PIK มีลักษณะเป็นตราสารผสม (Hybrid Security)

ผู้ให้กู้ PIK (ซึ่งมักเป็นกองทุนเฉพาะทาง) จะแสวงหาอัตราผลตอบแทนภายใน (IRR) ขั้นต่ำ ซึ่งมาจาก 3 แหล่งหลัก คือ:

• ค่าธรรมเนียมการจัดหา (Arrangement Fees): จ่ายล่วงหน้าเพื่อครอบคลุมค่าใช้จ่ายในการบริหารจัดการ
• ดอกเบี้ย PIK: ดอกเบี้ยที่ทบเข้ากับเงินต้น ทำให้เงินต้นเพิ่มขึ้นเรื่อยๆ (Compound Interest)
• Warrants: กำไรจากการขายหุ้นที่ได้จากการใช้สิทธิ Warrant