Wider than the Sky เจาะลึกความลับของจิตสำนึกโดย Gerald M. Edelman

Wider than the Sky: The Phenomenal Gift of Consciousness เป็นหนังสือด้านประสาทวิทยาศาสตร์ที่เขียนโดย Gerald M. Edelman นักประสาทวิทยาชื่อดัง ซึ่งตีพิมพ์โดยสำนักพิมพ์มหาวิทยาลัยเยล (Yale University Press) ในปี 2004 หนังสือเล่มนี้มุ่งเน้นไปที่การสำรวจกลไกการทำงานของสมองที่ทำให้เกิดสิ่งที่เรียกว่า "จิตสำนึก" (Consciousness)

ที่มาของชื่อเรื่อง

ชื่อเรื่องของหนังสือเล่มนี้ได้รับแรงบันดาลใจมาจากบทกวีของ Emily Dickinson ที่เขียนขึ้นในช่วงปี 1862 ซึ่งในบทกวีนั้น Dickinson ได้บรรยายถึงสมองว่า "กว้างกว่าท้องฟ้า" (wider than the sky), "ลึกกว่าท้องน้ำ" (deeper than the sea) และ "มีน้ำหนักเท่ากับพระเจ้า" (just the weight of God) ซึ่งสะท้อนถึงความซับซ้อนและพลังอันมหาศาลของสมองมนุษย์

เป้าหมายและเนื้อหาหลัก

ในคำนำของหนังสือ Edelman ได้อธิบายถึงจุดประสงค์ของการเขียนหนังสือเล่มนี้ว่าต้องการตอบคำถามสำคัญทางวิทยาศาสตร์ที่ว่า "การส่งสัญญาณของนิวรอน (เซลล์ประสาท) สามารถทำให้เกิดความรู้สึกนึกคิด อารมณ์ และประสบการณ์ส่วนบุคคลได้อย่างไร?"

Edelman พยายามที่จะให้คำอธิบายเชิงสาเหตุ (Causal account) เพื่อเชื่อมโยงระหว่างโลกทางชีวภาพ (การทำงานของเซลล์ประสาท) และโลกแห่งประสบการณ์ทางจิตใจ เพื่อให้เราสามารถเข้าใจคุณสมบัติของจิตสำนึกผ่านเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในสมองได้

ทฤษฎีการคัดเลือกกลุ่มนิวรอน (Neural Darwinism)

เนื้อหาในหนังสือเล่มนี้มีความคล้ายคลึงกับหนังสืออีกเล่มที่ Edelman เขียนร่วมกับผู้อื่นในปี 2000 เรื่อง A Universe of Consciousness โดยทั้งสองเล่มได้นำเสนอทฤษฎี "การคัดเลือกกลุ่มนิวรอน" (Neuronal Group Selection) หรือที่รู้จักกันในชื่อ "Neural Darwinism" ซึ่งเสนอว่าสมองมีการพัฒนาและปรับตัวผ่านกระบวนการที่คล้ายกับการคัดเลือกทางธรรมชาติ

การแบ่งประเภทของจิตสำนึก

Edelman ได้สร้างความแตกต่างระหว่าง:

• จิตสำนึกขั้นปฐมภูมิ (Primary Consciousness): ความตระหนักรู้ในปัจจุบันขณะ โดยไม่ต้องใช้ภาษาหรือสัญลักษณ์
• จิตสำนึกขั้นสูง (Higher-order Consciousness): ความสามารถในการคิดถึงอดีต อนาคต และการใช้ภาษาเพื่อสร้างมโนภาพที่ซับซ้อน