สภาเศรษฐกิจโลก องค์กรขับเคลื่อนวาระทางเศรษฐกิจและสังคมระดับสากล

สภาเศรษฐกิจโลก (World Economic Forum หรือ WEF) เป็นองค์กรไม่แสวงหากำไรและคลังสมอง (Think Tank) ระดับนานาชาติที่มีสำนักงานใหญ่ตั้งอยู่ที่เมืองโคโลญญี รัฐเจนีวา ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ องค์กรนี้มีพันธกิจหลักในการปรับปรุงสถานะของโลกผ่านการดึงดูดความร่วมมือจากผู้นำในภาคธุรกิจ การเมือง วิชาการ และผู้นำทางสังคม เพื่อร่วมกันกำหนดวาระการดำเนินงานในระดับโลก ภูมิภาค และระดับอุตสาหกรรม

การประชุมประจำปีที่ดาวอส

กิจกรรมที่เป็นที่รู้จักมากที่สุดของ WEF คือการประชุมประจำปีซึ่งจัดขึ้นในช่วงปลายเดือนมกราคม ณ เมืองดาวอส (Davos) รีสอร์ตบนภูเขาในรัฐเกราเบินเดิน ประเทศสวิตเซอร์แลนด์ การประชุมนี้รวบรวมสมาชิกที่ชำระค่าบำรุงและผู้เข้าร่วมที่ได้รับเชิญ ซึ่งประกอบด้วยนักลงทุน ผู้นำธุรกิจ ผู้นำทางการเมือง นักเศรษฐศาสตร์ ผู้มีชื่อเสียง และผู้สื่อข่าว ประมาณ 3,000 คน เพื่อหารือเกี่ยวกับประเด็นสำคัญของโลกผ่านเซสชันการประชุมกว่า 500 หัวข้อ

ประวัติและการก่อตั้ง

สภาเศรษฐกิจโลกก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 24 มกราคม ค.ศ. 1971 โดย เคลาส์ ชวับ (Klaus Schwab) ศาสตราจารย์ด้านบริหารธุรกิจจากมหาวิทยาลัยเจนีวา ในระยะแรกองค์กรใช้ชื่อว่า European Management Forum โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อแนะนำแนวทางการบริหารจัดการของสหรัฐอเมริกาให้แก่บริษัทในยุโรป

ในปี ค.ศ. 1987 องค์กรได้เปลี่ยนชื่อเป็น World Economic Forum เพื่อขยายวิสัยทัศน์ให้ครอบคลุมการเป็นแพลตฟอร์มสำหรับการแก้ไขความขัดแย้งระหว่างประเทศ ต่อมาในปี ค.ศ. 1974 เริ่มมีการเชิญผู้นำทางการเมืองเข้าร่วมการประชุมเป็นครั้งแรก หลังจากเหตุการณ์สำคัญในปี ค.ศ. 1973 เช่น การล่มสลายของระบบอัตราแลกเปลี่ยนคงที่ Bretton Woods และสงครามยมคิปปูร์ ซึ่งทำให้ WEF ขยายขอบเขตการหารือจากเรื่องการบริหารจัดการไปสู่ประเด็นทางเศรษฐกิจและสังคมในวงกว้าง

บทบาทในการทูตและการเมืองโลก

WEF ได้กลายเป็นสถานที่สำหรับการเจรจาที่ไม่เป็นทางการระหว่างผู้นำระดับสูง ตัวอย่างที่สำคัญ ได้แก่:

• ค.ศ. 1988: การลงนามในปฏิญญาดาวอส (Davos Declaration) ระหว่างกรีซและตุรกี เพื่อลดความตึงเครียดและหลีกเลี่ยงสงคราม
• ค.ศ. 1992: การพบกันครั้งแรกนอกประเทศแอฟริกาใต้ระหว่างประธานาธิบดี เอฟ.ดับเบิลยู. เดอ เคลิร์ก, เนลสัน แมนเดลา และหัวหน้าเผ่าแมงโกซูธู บูเธเลซี
• ค.ศ. 1994: การบรรลุข้อตกลงร่างเบื้องต้นเกี่ยวกับฉนวนกาซาและเยริโค ระหว่างรัฐมนตรีต่างประเทศอิสราเอล ชิมอน เพเรส และประธาน PLO ยัสเซอร์ อาราฟัต

โครงสร้างและการดำเนินงาน

WEF ได้รับเงินสนับสนุนหลักจากบริษัทข้ามชาติที่เป็นสมาชิกประมาณ 1,000 แห่ง นอกเหนือจากการประชุมที่ดาวอสแล้ว องค์กรยังจัดประชุมระดับภูมิภาค ผลิตรายงานวิเคราะห์เศรษฐกิจ และดำเนินโครงการริเริ่มเฉพาะด้านเพื่อสร้างความร่วมมือระหว่างกลุ่มผู้มีส่วนได้ส่วนเสีย (Stakeholders) ในการแก้ไขปัญหาโลก

ข้อวิพากษ์วิจารณ์

แม้จะมีบทบาทสำคัญ แต่ WEF ก็ถูกวิพากษ์วิจารณ์ในหลายประเด็น เช่น:

• การครอบงำโดยภาคธุรกิจ: ข้อกล่าวหาว่าองค์กรถูกควบคุมโดยกลุ่มทุนขนาดใหญ่ ซึ่งอาจส่งผลต่อการตัดสินใจในสถาบันประชาธิปไตยระดับโลก
• ความโปร่งใส: การขาดความชัดเจนในกระบวนการตัดสินใจ เกณฑ์การรับสมาชิก และความโปร่งใสทางการเงิน
• ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อม: รอยเท้าคาร์บอน (Environmental Footprint) ที่เกิดจากการเดินทางของผู้เข้าร่วมจำนวนมากไปยังดาวอส
• สถานะทางภาษี: การได้รับยกเว้นภาษีในฐานะองค์กรไม่แสวงหากำไร

เหตุการณ์อื้อฉาวในอดีต เช่น การลาออกของ โฮเซ่ มาเรีย ฟิเกเรส อดีต CEO ในปี ค.ศ. 2004 เนื่องจากได้รับค่าที่ปรึกษาที่ไม่เปิดเผยจากบริษัทโทรคมนาคม Alcatel และความผิดพลาดในการบรรณาธิการบทความที่สนับสนุนการบอยคอตอิสราเอลในปี ค.ศ. 2006 ได้สร้างผลกระทบต่อภาพลักษณ์ขององค์กรในบางช่วงเวลา