วันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก ความสำคัญและการรณรงค์เพื่อสิทธิในการรับรู้ข้อมูลข่าวสาร

ในเดือนธันวาคม ปี พ.ศ. 2536 สมัชชาใหญ่แห่งสหประชาชาติได้ประกาศให้วันที่ 3 พฤษภาคมของทุกปีเป็น วันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก (World Press Freedom Day) เพื่อสร้างความตระหนักรู้ถึงความสำคัญของเสรีภาพสื่อมวลชน โดยมีจุดประสงค์เพื่อเตือนให้รัฐบาลทั่วโลกตระหนักถึงหน้าที่ในการเคารพและส่งเสริมสิทธิในเสรีภาพการแสดงออก ซึ่งระบุไว้ในข้อ 19 ของปฏิญญาสากลว่าด้วยสิทธิมนุษยชน ปี พ.ศ. 2491

ประวัติความเป็นมา

วันที่ 3 พฤษภาคม ถูกเลือกเป็นวันสำคัญนี้เนื่องจากเป็นวันครบรอบของ คำประกาศวินด์ฮุก (Windhoek Declaration) ซึ่งเป็นแถลงการณ์ว่าด้วยหลักการเสรีภาพสื่อที่ออกโดยกลุ่มนักข่าวชาวแอฟริกันที่มารวมตัวกันในเมืองวินด์ฮุก ประเทศนามิเบีย ภายใต้การสนับสนุนของยูเนสโก (UNESCO) ในปี พ.ศ. 2534

รางวัลยูเนสโก/กิลเลอร์โม คาโน

ในวันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก ยูเนสโกจะมอบรางวัล UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize ให้แก่บุคคล องค์กร หรือสถาบันที่สร้างผลงานโดดเด่นในการปกป้องและส่งเสริมเสรีภาพสื่อมวลชนทั่วโลก โดยเฉพาะอย่างยิ่งผู้ที่ปฏิบัติหน้าที่ท่ามกลางความเสี่ยงและอันตราย

รางวัลนี้ถูกก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2540 และตัดสินโดยคณะกรรมการอิสระซึ่งประกอบด้วยผู้เชี่ยวชาญด้านข่าวสาร 14 ท่าน โดยมีการเสนอชื่อจากองค์กรไม่แสวงหาผลกำไรระดับภูมิภาคและระดับสากล รวมถึงรัฐสมาชิกของยูเนสโก

ที่มาของชื่อรางวัล

รางวัลนี้ตั้งชื่อเพื่อเป็นเกียรติแก่ กิลเลอร์โม คาโน อิซาซา (Guillermo Cano Isaza) นักข่าวชาวโคลอมเบียที่ถูกลอบสังหารหน้าสำนักงานหนังสือพิมพ์ El Espectador ในกรุงโบโกตา เมื่อวันที่ 17 ธันวาคม พ.ศ. 2529 เนื่องจากงานเขียนของเขาที่วิพากษ์วิจารณ์กลุ่มผู้มีอิทธิพลด้านยาเสพติดในโคลอมเบีย

การประชุมยูเนสโก

นอกจากนี้ ยูเนสโกยังจัดงานประชุมประจำปีในวันเสรีภาพสื่อมวลชนโลก โดยเชิญผู้เชี่ยวชาญด้านสื่อมวลชน องค์กรเสรีภาพสื่อ และหน่วยงานของสหประชาชาติมาร่วมประเมินสถานการณ์เสรีภาพสื่อทั่วโลก และหารือเกี่ยวกับแนวทางแก้ไขปัญหาและอุปสรรคต่างๆ

หัวข้อการประชุมในแต่ละปีจะมุ่งเน้นไปที่ประเด็นที่เกี่ยวข้องกับเสรีภาพสื่อ เช่น ธรรมาภิบาล, การนำเสนอข่าวเกี่ยวกับลัทธิก่อการร้าย, การลอยนวลพ้นผิดของผู้กระทำผิด และบทบาทของสื่อมวลชนในประเทศที่เพิ่งผ่านพ้นความขัดแย้ง