ยวน-รอน เชิน นักฟิสิกส์ผู้บุกเบิกด้านทัศนศาสตร์ไม่เชิงเส้น

ยวน-รอน เชิน (Yuen-Ron Shen) เป็นนักฟิสิกส์ชาวไต้หวันที่มีชื่อเสียงระดับโลก โดยดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์เกียรติคุณด้านฟิสิกส์ที่มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ (University of California, Berkeley) เขาเป็นที่รู้จักอย่างกว้างขวางจากผลงานการวิจัยและการบุกเบิกในด้าน ทัศนศาสตร์ไม่เชิงเส้น (Non-linear Optics) ซึ่งส่งผลกระทบอย่างลึกซึ้งต่อวงการวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีเลเซอร์

ประวัติการศึกษาและเส้นทางอาชีพ

เชินเกิดที่เซี่ยงไฮ้ และสำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยแห่งชาติไต้หวัน (National Taiwan University) จากนั้นเขาได้เข้าศึกษาต่อในระดับปริญญาเอกด้านฟิสิกส์ประยุกต์จากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด (Harvard University) ภายใต้การดูแลของ Nicolaas Bloembergen นักฟิสิกส์เจ้าของรางวัลโนเบล โดยสำเร็จการศึกษาในปี ค.ศ. 1963 และได้เข้าร่วมภาควิชาฟิสิกส์ที่มหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ ในปี ค.ศ. 1964

ผลงานวิจัยที่สำคัญ

ในช่วงแรกของการทำงาน เชินเป็นที่รู้จักจากงานวิจัยเรื่อง การโฟกัสด้วยตนเอง (Self-focusing) และ การแพร่กระจายของเส้นใย (Filament propagation) ของลำแสงเลเซอร์ในวัสดุ ซึ่งการศึกษาพื้นฐานเหล่านี้ได้นำไปสู่การสร้างแหล่งกำเนิดแสงซูเปอร์คอนทินิวอัม (Supercontinuum light sources) ที่มีความเร็วสูงเป็นพิเศษ

ในช่วงทศวรรษ 1970 และ 1980 เขาได้ร่วมมือกับ Yuan T. Lee ในการศึกษาการแตกตัวของกลุ่มโมเลกุลด้วยโฟตอนหลายตัว (Multiphoton dissociation of molecular clusters) โดยเทคนิคสเปกโทรสโกปีของการแตกตัวของชิ้นส่วนโมเลกุลด้วยลำแสงโมเลกุลที่พวกเขาพัฒนาขึ้น ช่วยให้เกิดความเข้าใจที่ชัดเจนขึ้นเกี่ยวกับพลวัตของการแตกตัวด้วยอินฟราเรดโฟตอนหลายตัว

ต่อมาในทศวรรษ 1980 และ 1990 เชินได้พัฒนาวิธีการทางทัศนศาสตร์ไม่เชิงเส้นเพื่อใช้ในการศึกษาพื้นผิวและอินเทอร์เฟซของวัสดุ เทคนิคที่โดดเด่นและถูกนำไปใช้อย่างแพร่หลายในปัจจุบัน ได้แก่ การสร้างฮาร์มอนิกที่สอง (Second-harmonic generation) และ สเปกโทรสโกปีการสร้างความถี่รวม (Sum frequency generation spectroscopy) ซึ่งเขาได้ร่วมมือกับ Gabor Somorjai เพื่อใช้เทคนิคนี้ในการศึกษาพื้นผิวของตัวเร่งปฏิกิริยา

รางวัลและเกียรติยศ

ยวน-รอน เชิน ได้รับรางวัลและเกียรติยศมากมายเพื่อเป็นการยอมรับในผลงานทางวิทยาศาสตร์ของเขา อาทิ:

• สมาชิกสถาบันศิลปะและวิทยาศาสตร์อเมริกัน (American Academy of Arts and Sciences) ปี 1990
• สมาชิกสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งชาติ (National Academy of Sciences) ปี 1995
• สมาชิก Academia Sinica (ไต้หวัน) ปี 1990
• สมาชิกสถาบันวิทยาศาสตร์แห่งจีน (Chinese Academy of Sciences) ปี 1996
• Fellow ของสมาคมฟิสิกส์อเมริกัน (American Physical Society)
• รางวัล C. H. Townes จาก Optical Society of America ปี 1986
• รางวัล Arthur L. Schawlow ในด้านวิทยาศาสตร์เลเซอร์ ปี 1992
• รางวัล Max Planck Research Prize ปี 1996
• รางวัล Frank Isakson สำหรับผลกระทบทางทัศนศาสตร์ในของแข็ง ปี 1998

นอกจากนี้ เขายังเป็นผู้เขียนหนังสือ The Principles of Nonlinear Optics ซึ่งเป็นตำราสำคัญในสาขาวิชานี้ และปัจจุบันเขายังทำงานร่วมกับมหาวิทยาลัยแคลิฟอร์เนีย เบิร์กลีย์ และมหาวิทยาลัยฟูดันในเซี่ยงไฮ้