ซอฟต์แวร์ Zune ระบบจัดการสื่อและร้านค้าดิจิทัลของไมโครซอฟท์

Zune เป็นโปรแกรมซอฟต์แวร์ที่พัฒนาโดยไมโครซอฟท์ (Microsoft) สำหรับระบบปฏิบัติการ Windows โดยทำหน้าที่เป็นทั้งเครื่องเล่นสื่อ (Media Player), ระบบจัดการคลังสื่อ, เซิร์ฟเวอร์สตรีมมิ่ง, และเครื่องมือจัดการอุปกรณ์พกพา รวมถึงเป็นอินเทอร์เฟซสำหรับเข้าถึง Zune Marketplace ซึ่งเป็นร้านค้าจำหน่ายเนื้อหาดิจิทัลที่ยุติการให้บริการไปแล้ว

คุณสมบัติและการทำงาน

ซอฟต์แวร์ Zune ถูกออกแบบมาเพื่อใช้งานร่วมกับอุปกรณ์ในตระกูล Zune ทุกรุ่น เช่น Zune 4, 8, 16, 30, 80, 120 และ Zune HD รวมถึงอุปกรณ์อื่นๆ อย่าง Windows Phone 7 และ Microsoft Kin โดยตัวซอฟต์แวร์ใช้หลักการออกแบบ Metro design language ของไมโครซอฟท์ ซึ่งเน้นความสะอาดตาและใช้งานง่าย

การจัดการสื่อและรูปแบบไฟล์

ในฐานะเครื่องเล่นสื่อ ซอฟต์แวร์ Zune มีความสามารถในการจัดระเบียบไฟล์สื่อในคลังข้อมูล โดยผู้ใช้สามารถเพิ่มเนื้อหาได้ผ่านการริปเพลงจากซีดี (CD Ripping), การซิงค์ข้อมูลจากอุปกรณ์ Zune หรือการดาวน์โหลดจาก Zune Marketplace นอกจากนี้ยังรองรับการแก้ไขข้อมูลเมทาดาตา (Metadata) ของเพลง และสามารถดาวน์โหลดภาพหน้าปกอัลบั้มรวมถึงข้อมูลแท็กเพลงได้โดยอัตโนมัติ

การสตรีมมิ่งและการเชื่อมต่อทางสังคม

ผู้ใช้สามารถสตรีมไฟล์สื่อจากเครื่องพีซีไปยังเครื่องพีซีเครื่องอื่น, เครื่องเล่นเกม Xbox 360 และอุปกรณ์ที่รองรับอื่นๆ นอกจากนี้ยังมีระบบ Zune Social ที่ช่วยให้ผู้ใช้สามารถติดตามและแลกเปลี่ยนไฟล์สื่อกับผู้ใช้งานรายอื่นได้

ประวัติและการพัฒนา

ในเวอร์ชัน 1.0 ซอฟต์แวร์ Zune ถูกพัฒนาโดยดัดแปลงมาจาก Windows Media Player 11 แต่ตั้งแต่เวอร์ชัน 2.0 เป็นต้นมา ได้ถูกสร้างขึ้นใหม่โดยอิสระ และมีการเพิ่มตัวถอดรหัส DirectShow สำหรับรูปแบบไฟล์ AAC, MPEG-4 และ H.264 เพื่อเพิ่มความหลากหลายในการรองรับไฟล์สื่อ

Zune Marketplace

Zune Marketplace คือร้านค้าออนไลน์ที่ให้บริการจำหน่ายเพลง, พอดแคสต์, รายการโทรทัศน์, ภาพยนตร์, มิวสิกวิดีโอ และแอปพลิเคชันสำหรับอุปกรณ์พกพา

• ดนตรี: เริ่มต้นด้วยเพลง 2 ล้านเพลง และขยายตัวจนถึง 14 ล้านเพลง โดยให้บริการในรูปแบบ MP3 ที่มีความละเอียดสูงสุด 320 kbit/s และไม่มีการป้องกันลิขสิทธิ์ (DRM-free) ในภายหลัง
• วิดีโอ: ให้บริการรายการทีวีจากค่ายดัง เช่น CBS, NBC, Fox และภาพยนตร์จากสตูดิโอชั้นนำอย่าง Paramount และ Warner Bros. โดยมีตัวเลือกทั้งแบบซื้อขาดและเช่า รวมถึงรองรับความละเอียดระดับ HD และระบบเสียง 5.1 บน Xbox 360
• แอปพลิเคชัน: มีส่วนสำหรับดาวน์โหลดแอปและเกมสำหรับ Zune HD ซึ่งพัฒนาโดยไมโครซอฟท์และนักพัฒนาอิสระผ่าน XNA Game Studio หรือ OpenZDK

การยุติการให้บริการและการสืบทอด

หลังจากไมโครซอฟท์ยุติการผลิตฮาร์ดแวร์ Zune ในปี 2011 ซอฟต์แวร์ Zune ก็เข้าสู่โหมดบำรุงรักษา (Maintenance mode) และถูกแทนที่ด้วยผลิตภัณฑ์ใหม่ในเดือนตุลาคม 2012 ดังนี้:

• Xbox Music (ต่อมาเปลี่ยนชื่อเป็น Groove Music): เข้ามาแทนที่ในส่วนของเครื่องเล่นเพลงและบริการสตรีมมิ่ง
• Microsoft Movies & TV: เข้ามาแทนที่ในส่วนของการจัดการและรับชมวิดีโอ
• Phone Companion App: ใช้สำหรับการซิงค์ข้อมูลกับ Windows Phone 8 และ Windows 10 Mobile

บริการออนไลน์ทั้งหมดของ Zune ได้ถูกปิดตัวลงอย่างสมบูรณ์ในวันที่ 15 พฤศจิกายน 2015