การยกฟ้องในคดีอาญา
สรุปใจความสำคัญ
- การยกฟ้องเกิดขึ้นเมื่ออัยการไม่สามารถพิสูจน์ความผิดของจำเลยได้จนสิ้นสงสัย (Beyond a reasonable doubt)
- ในสหรัฐอเมริกา หลัก Double Jeopardy ห้ามการนำจำเลยที่ถูกยกฟ้องแล้วมาฟ้องซ้ำในความผิดเดิม
- ในอังกฤษและเวลส์ สามารถพิจารณาคดีใหม่ได้หากมีหลักฐานใหม่ที่สำคัญในคดีร้ายแรง
- คำพิพากษา 'Not proven' ในสกอตแลนด์ในอดีต ไม่ถือเป็นการยกฟ้องที่ป้องกันการดำเนินคดีซ้ำ
ในระบบกฎหมายคอมมอนลอว์ (Common Law) การยกฟ้อง (Acquittal) หมายถึง สถานะที่การฟ้องร้องทางอาญาไม่สามารถพิสูจน์ได้ว่าจำเลยมีความผิดตามข้อกล่าวหาโดยปราศจากข้อสงสัยตามสมควร (Beyond a reasonable doubt) ซึ่งส่งผลให้จำเลยพ้นจากข้อกล่าวหาในทางกฎหมายอาญา
ผลทางกฎหมายของการยกฟ้อง
ผลของการยกฟ้องจะมีความแตกต่างกันไปตามเขตอำนาจศาล โดยมีประเด็นสำคัญดังนี้:
- ความสิ้นสุดของคดี: ในบางประเทศ เช่น สหรัฐอเมริกา การยกฟ้องถือเป็นที่สิ้นสุดและห้ามนำจำเลยมาฟ้องร้องในความผิดเดิมซ้ำอีก แม้จะมีการค้นพบหลักฐานใหม่ในภายหลังก็ตาม ตามหลักการไม่ดำเนินคดีซ้ำ (Double Jeopardy)
- การอุทธรณ์: ในบางประเทศ เช่น ออสเตรเลีย แคนาดา และสหราชอาณาจักร อัยการอาจยื่นอุทธรณ์คำพิพากษายกฟ้องได้ หากมีหลักฐานใหม่ที่สำคัญและน่าเชื่อถือ หรือหากพิสูจน์ได้ว่าจำเลยมีการข่มขู่พยานหรือคณะลูกขุน
การยกฟ้องในเขตอำนาจศาลต่างๆ
สหรัฐอเมริกา
ในสหรัฐอเมริกา อัยการไม่สามารถอุทธรณ์คำพิพากษายกฟ้องได้เนื่องจากข้อห้ามตามรัฐธรรมนูญเกี่ยวกับหลักการไม่ดำเนินคดีซ้ำ (Double Jeopardy) ซึ่งคุ้มครองไม่ให้บุคคลถูกนำตัวมาพิจารณาคดีในความผิดเดิมเป็นครั้งที่สองหลังจากที่ศาลมีคำพิพากษายกฟ้องแล้ว
แคนาดา
ภายใต้ประมวลกฎหมายอาญาของแคนาดา (Criminal Code of Canada) อัยการสามารถอุทธรณ์คำพิพากษายกฟ้องได้ในบางกรณี เช่น:
- การอุทธรณ์คำพิพากษายกฟ้องในคดีที่พิจารณาโดยการฟ้องร้องแบบ Indictment หากการอุทธรณ์นั้นเกี่ยวข้องกับประเด็นข้อกฎหมายเพียงอย่างเดียว
- การอุทธรณ์คำสั่งของศาลที่ระงับการดำเนินคดีหรือยกฟ้อง
- การอุทธรณ์ในคดีลหุโทษ (Summary offence) โดยต้องได้รับอนุญาตจากศาลอุทธรณ์หรือผู้พิพากษา
อังกฤษและเวลส์
ในอังกฤษและเวลส์ มีการกำหนดข้อยกเว้นของหลักการไม่ดำเนินคดีซ้ำผ่านกฎหมาย Criminal Justice Act 2003 ซึ่งอนุญาตให้มีการพิจารณาคดีใหม่ได้หากปรากฏ "หลักฐานใหม่ที่สำคัญและน่าเชื่อถือ" สำหรับอาชญากรรมร้ายแรง นอกจากนี้ กฎหมาย Criminal Procedure and Investigations Act 1996 ยังอนุญาตให้ยกเลิกการยกฟ้องที่ได้มาโดยมิชอบ (Tainted acquittal) หากพิสูจน์ได้ว่ามีการใช้ความรุนแรงหรือการข่มขู่พยานหรือลูกขุน
สกอตแลนด์
ในอดีต กฎหมายของสกอตแลนด์มีคำพิพากษาที่จำเลยไม่ต้องรับโทษสองรูปแบบ คือ "ไม่ผิด" (Not guilty) และ "ยังไม่พิสูจน์" (Not proven) โดยคำพิพากษาว่า "ยังไม่พิสูจน์" จะไม่ก่อให้เกิดหลักการไม่ดำเนินคดีซ้ำ ทำให้สามารถนำตัวจำเลยมาฟ้องร้องใหม่ได้
คำถามที่พบบ่อย
การยกฟ้องหมายความว่าจำเลยบริสุทธิ์หรือไม่?
ในทางกฎหมาย การยกฟ้องหมายความว่าพยานหลักฐานของโจทก์ไม่เพียงพอที่จะพิสูจน์ความผิดได้จนสิ้นสงสัย ไม่ได้เป็นการยืนยันว่าจำเลยไม่ได้กระทำความผิด แต่เป็นการคุ้มครองสิทธิของจำเลยตามหลักการสันนิษฐานไว้ก่อนว่าบริสุทธิ์
หลัก Double Jeopardy คืออะไร?
คือหลักกฎหมายที่ห้ามไม่ให้บุคคลถูกนำตัวมาฟ้องร้องหรือพิจารณาคดีซ้ำในความผิดเดิม หลังจากที่ศาลมีคำพิพากษาถึงที่สุดให้ยกฟ้องไปแล้ว
อัยการสามารถอุทธรณ์คำพิพากษายกฟ้องได้หรือไม่?
ขึ้นอยู่กับเขตอำนาจศาล ในสหรัฐอเมริกาทำไม่ได้ แต่ในแคนาดาและสหราชอาณาจักรสามารถทำได้ภายใต้เงื่อนไขที่กฎหมายกำหนด เช่น มีหลักฐานใหม่ที่สำคัญ
บทความที่เกี่ยวข้อง
กฎหมาย
พระราชบัญญัติคุ้มครองผู้บริสุทธิ์ (Innocence Protection Act) คืออะไร
อ่านบทความฉบับเต็มอ่านต่อ →
02กฎหมายกฎหมายอาญา
กฎหมายอาญาของออสเตรเลีย ระบบ Common Law และ Code States
อ่านบทความฉบับเต็มอ่านต่อ →กฎหมายอาญา