อดัม มิชนิก ปัญญาชนและผู้ร่วมก่อตั้งหนังสือพิมพ์ Gazeta Wyborcza

อดัม มิชนิก (Adam Michnik; เกิด 17 ตุลาคม ค.ศ. 1946) เป็นนักประวัติศาสตร์ นักเขียนความเรียง อดีตนักเคลื่อนไหวต่อต้านระบอบคอมมิวนิสต์ และปัญญาชนสาธารณะชาวโปแลนด์ นอกจากนี้เขายังเป็นผู้ร่วมก่อตั้งและบรรณาธิการบริหารของหนังสือพิมพ์ Gazeta Wyborcza ซึ่งเป็นหนึ่งในหนังสือพิมพ์ที่มีอิทธิพลมากที่สุดในประเทศโปแลนด์

ภูมิหลังครอบครัวและการศึกษา

มิชนิกเกิดในกรุงวอร์ซอ ในครอบครัวที่สมาชิกมีเชื้อสายยิวและเป็นนักเคลื่อนไหวคอมมิวนิสต์ที่เคร่งครัด บิดาของเขาคือ Ozjasz Szechter เลขาธิการคนแรกของพรรคคอมมิวนิสต์แห่งยูเครนตะวันตก และมารดาคือ Helena Michnik นักประวัติศาสตร์และนักเขียนหนังสือเด็ก

ในช่วงวัยเรียน มิชนิกมีความสนใจในการเคลื่อนไหวทางสังคม โดยเป็นสมาชิกของสมาคมลูกเสือโปแลนด์ (ZHP) ภายใต้การนำของ Jacek Kuroń ต่อมาเขาได้ก่อตั้งกลุ่มอภิปราย "Contradiction Hunters Club" และเป็นผู้นำกลุ่มนักศึกษาฝ่ายซ้ายที่ชื่อว่า Komandosi

ในปี ค.ศ. 1964 เขาเข้าศึกษาด้านประวัติศาสตร์ที่มหาวิทยาลัยวอร์ซอ แต่ถูกสั่งพักการเรียนหลายครั้งเนื่องจากกิจกรรมทางการเมือง โดยเฉพาะการเผยแพร่จดหมายเปิดผนึกเรียกร้องให้มีการปฏิรูปการเมืองในโปแลนด์ จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1968 เขาถูกไล่ออกจากมหาวิทยาลัยในช่วงวิกฤตการณ์ทางการเมืองของโปแลนด์ ซึ่งนำไปสู่การจับกุมและถูกจำคุกเป็นเวลา 3 ปี ในข้อหา "ก่อความไม่สงบ" (hooliganism) โดยรัฐบาลของ Władysław Gomułka ได้ใช้ภูมิหลังเชื้อสายยิวของเขาในการโจมตีผ่านแคมเปญต่อต้านยิวในขณะนั้น

หลังจากได้รับอภัยโทษในปี ค.ศ. 1969 เขาไม่ได้รับอนุญาตให้เรียนต่อจนกระทั่งช่วงกลางทศวรรษ 1970 ซึ่งเขาสามารถจบการศึกษาด้านประวัติศาสตร์จากมหาวิทยาลัย Adam Mickiewicz ในเมืองพอซนาน ได้ในปี ค.ศ. 1975

บทบาทในการต่อต้านระบอบคอมมิวนิสต์

มิชนิกกลายเป็นหนึ่งในนักเคลื่อนไหวที่โดดเด่นที่สุดในโปแลนด์ โดยมีส่วนร่วมกับคณะกรรมการป้องกันคนงาน (Workers' Defence Committee หรือ KOR) ซึ่งเป็นองค์กรต่อต้านระบอบคอมมิวนิสต์ที่สำคัญในช่วงทศวรรษ 1970

เขาถูกจำคุกอีกครั้งในปี ค.ศ. 1981 หลังจากมีการประกาศกฎอัยการศึกในโปแลนด์ ทำให้เขากลายเป็นหนึ่งในนักโทษการเมืองที่มีชื่อเสียงที่สุดของประเทศ

การเจรจาโต๊ะกลมและการเปลี่ยนผ่านสู่ประชาธิปไตย

มิชนิกมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการเจรจาโต๊ะกลม (Polish Round Table Talks) ซึ่งนำไปสู่การตกลงระหว่างรัฐบาลคอมมิวนิสต์และฝ่ายค้าน ให้มีการจัดการเลือกตั้งในปี ค.ศ. 1989 ซึ่งส่งผลให้สหภาพแรงงานโซลิดาริตี้ (Solidarity) ได้รับชัยชนะและนำไปสู่การสิ้นสุดของระบอบคอมมิวนิสต์ในโปแลนด์

หลังจากการเปลี่ยนผ่านทางการเมือง มิชนิกถอนตัวจากการเมืองในเชิงบริหาร แต่ยังคงมีอิทธิพลอย่างสูงผ่านงานวารสารศาสตร์ โดยเขาได้ร่วมก่อตั้งหนังสือพิมพ์ Gazeta Wyborcza เพื่อเป็นกระบอกเสียงในการส่งเสริมคุณค่าของประชาธิปไตยและสิทธิมนุษยชน

รางวัลและเกียรติยศ

ด้วยผลงานด้านการต่อสู้เพื่อเสรีภาพและสิทธิมนุษยชน มิชนิกได้รับรางวัลระดับนานาชาติมากมาย อาทิ:

• รางวัลสิทธิมนุษยชน Robert F. Kennedy (ค.ศ. 1986)
• รางวัล Erasmus Prize (ค.ศ. 2001)
• เครื่องราชอิสริยาภรณ์เลฌียงดอเนอร์ (Legion of Honour) ของฝรั่งเศส (ค.ศ. 2003)
• รางวัล Dan David Prize (ค.ศ. 2006)
• เครื่องราชอิสริยาภรณ์นกอินทรีขาว (Order of the White Eagle) ของโปแลนด์ (ค.ศ. 2010)
• เหรียญทองเกอเธ่ (Goethe Medal) (ค.ศ. 2011)
• รางวัลเจ้าหญิงแห่งอัสตูเรียส (Princess of Asturias Award) สาขาการสื่อสารและมนุษยศาสตร์ (ค.ศ. 2022)