Brut y Tywysogion พงศาวดารแห่งเจ้าชายชาวเวลส์

Brut y Tywysogion (ภาษาอังกฤษ: Chronicle of the Princes) คือหนึ่งในแหล่งข้อมูลปฐมภูมิที่สำคัญที่สุดสำหรับประวัติศาสตร์ของเวลส์ โดยเป็นพงศาวดารแบบบันทึกเหตุการณ์รายปี (annalistic chronicle) ที่เขียนขึ้นเพื่อเป็นส่วนต่อขยายของ Historia Regum Britanniae ของ Geoffrey of Monmouth

ต้นกำเนิดและฉบับแปล

พงศาวดารฉบับนี้เริ่มต้นจากต้นฉบับภาษาละตินซึ่งปัจจุบันไม่มีหลงเหลืออยู่แล้ว แต่ได้ถูกแปลเป็นภาษาเวลส์หลายฉบับ ซึ่งเป็นหลักฐานทางประวัติศาสตร์ที่สำคัญยิ่ง ฉบับที่สำคัญที่สุดคือฉบับที่อยู่ใน Peniarth MS. 20 ของ Robert Vaughan และอีกฉบับที่สมบูรณ์น้อยกว่าเล็กน้อยใน Red Book of Hergest นอกจากนี้ยังมีฉบับที่ชื่อว่า Brenhinoedd y Saeson (กษัตริย์แห่งอังกฤษ) ซึ่งเป็นการผสมผสานข้อมูลจากพงศาวดารเวลส์เข้ากับแหล่งข้อมูลจากอังกฤษ

เนื้อหาและขอบเขตของบันทึก

ในฉบับ Peniarth MS. 20 บันทึกเริ่มต้นตั้งแต่ปี ค.ศ. 682 ซึ่งเป็นปีที่ Cadwaladr เสียชีวิต และสิ้นสุดลงในปี ค.ศ. 1332 โดยในช่วงปีแรกๆ บันทึกจะมีลักษณะสั้นๆ เช่น การบันทึกการเสียชีวิตของบุคคลสำคัญ เหตุการณ์ทางธรรมชาติอย่างสุริยุปราคา แผ่นดินไหว หรือโรคระบาด แต่ในเวลาต่อมา บันทึกจะมีความละเอียดมากขึ้น

จุดเน้นหลักของพงศาวดารฉบับนี้คือเรื่องราวของบรรดาผู้ปกครองในอาณาจักร Gwynedd, Powys และ Deheubarth นอกจากนี้ยังมีการกล่าวถึงเหตุการณ์ทางศาสนา เช่น การปรับเปลี่ยนวันที่เฉลิมฉลองวันอีสเตอร์ของคริสตจักรเวลส์ให้ตรงกับกรุงโรม โดยบิชอปแห่ง Bangor (Elbodius/Elfodd) ในปี ค.ศ. 768

เหตุการณ์ระดับภูมิภาค

นอกเหนือจากเรื่องราวในเวลส์แล้ว พงศาวดารยังได้บันทึกเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในอังกฤษ ไอร์แลนด์ สกอตแลนด์ บริตตานี และบางครั้งรวมถึงฝรั่งเศสด้วย ทำให้เป็นเอกสารที่ให้ภาพรวมของเกาะบริเตนและพื้นที่ใกล้เคียงในยุคกลาง

สถานที่เขียนและแหล่งที่มา

เชื่อกันว่าพงศาวดารฉบับดั้งเดิมที่เป็นบันทึกของคณะสงฆ์ถูกเขียนขึ้นที่ Strata Florida Abbey แต่อาจถูกเก็บรักษาไว้ที่อาศรมเก่าแก่ที่ Llanbadarn Fawr ในช่วงศตวรรษที่ 11 นอกจากนี้ยังมีการใช้ข้อมูลจากอาศรมอื่นๆ ในการเรียบเรียง และเชื่อว่าการแปลเป็นภาษาเวลส์อย่างน้อยหนึ่งฉบับถูกเขียนขึ้นที่ Strata Florida เช่นกัน