ระบบข้าราชการพลเรือนของเยอรมนี

ในประเทศเยอรมนี ข้าราชการพลเรือนที่เรียกว่า Beamte (เอกพจน์: Beamter สำหรับผู้ชาย และ Beamtin สำหรับผู้หญิง) มีสถานะทางกฎหมายที่ได้รับสิทธิพิเศษมากกว่าลูกจ้างภาครัฐทั่วไป (ที่เรียกว่า Angestellte) ซึ่งลูกจ้างกลุ่มหลังนี้จะอยู่ภายใต้กฎหมายและระเบียบข้อบังคับเช่นเดียวกับพนักงานในภาคเอกชน

ประวัติและความเป็นมา

การจำแนกพนักงานภาครัฐออกเป็นกลุ่ม Beamte มีรากฐานมาจากยุค "การปกครองแบบผู้รู้แจ้ง" (Enlightened Rule) ของเหล่ากษัตริย์ในปรัสเซียและรัฐต่าง ๆ ของเยอรมนีในช่วงศตวรรษที่ 18 โดยในขณะนั้น รัฐไม่ได้ยอมรับแนวคิดประชาธิปไตยหรืออำนาจอธิปไตยของประชาชน แต่พยายามที่จะทำให้การบริการสาธารณะมีความเป็นมืออาชีพมากขึ้น เพื่อลดการทุจริตและการใช้เส้นสาย

แนวคิดหลักคือ ผู้ที่ปฏิบัติหน้าที่ในนามของรัฐ โดยเฉพาะงานที่เกี่ยวข้องกับ hoheitliche Aufgaben (ภารกิจที่มีอำนาจปกครอง) เช่น การออกเอกสารทางราชการ การสอนตามหลักสูตรที่รัฐรับรอง หรือการตัดสินใจในเรื่องที่เป็นทางการ ควรมีสถานะทางกฎหมายและความสัมพันธ์พิเศษกับรัฐ ซึ่งต้องการความจงรักภักดีในระดับที่สูงกว่าปกติ ความสัมพันธ์นี้เป็นแบบต่างตอบแทน โดยข้าราชการ (Beamte) มีหน้าที่ในการปฏิบัติงาน (Dienstpflicht) ที่เข้มงวดกว่าลูกจ้างทั่วไป และในขณะเดียวกัน รัฐก็มีหน้าที่ในการดูแลสวัสดิการ (Fürsorgepflicht) ให้แก่ข้าราชการมากกว่าที่นายจ้างในภาคเอกชนจะพึงมี

สิทธิพิเศษและข้อจำกัด

ภายใต้มาตรา 33(5) ของกฎหมายพื้นฐาน (Basic Law) ของเยอรมนี การแต่งตั้งเป็น Beamter เป็นการแต่งตั้งตลอดชีพและอยู่ภายใต้กฎหมายมหาชน ไม่ใช่ระเบียบการจ้างงานตามกฎหมายเอกชน ดังนั้นจึงไม่มีสัญญาจ้างงานระหว่าง Beamter กับหน่วยงานรัฐที่จ้างงาน

สิทธิประโยชน์

• ความมั่นคงในหน้าที่การงาน: รัฐสามารถย้าย Beamte ที่ผลงานไม่ดีไปยังตำแหน่งอื่นได้ แต่จะสามารถเลิกจ้างได้ก็ต่อเมื่อข้าราชการผู้นั้นกระทำความผิดทางอาญาที่ร้ายแรงเท่านั้น
• ระบบสุขภาพ: มีแผนสุขภาพพิเศษที่เรียกว่า Beihilfe ซึ่งรัฐจะช่วยจ่ายค่ารักษาพยาบาลให้ประมาณ 50% สำหรับตัวข้าราชการ คู่สมรส และบุตรที่อยู่ในความดูแล โดยส่วนที่เหลือข้าราชการมักจะทำประกันสุขภาพเอกชนเพิ่มเติม
• เงินบำนาญ: ได้รับเงินบำนาญที่เชื่อมโยงกับดัชนี ซึ่งสูงสุดไม่เกิน 71.75% ของเงินเดือนสุดท้าย โดยรัฐเป็นผู้จ่ายโดยตรง ไม่ได้ผ่านกองทุนบำนาญสาธารณะทั่วไป (อย่างไรก็ตาม Beamte ต้องเสียภาษีเงินได้จากเงินบำนาญทั้งหมด)
• การยกเว้นเงินสมทบ: ได้รับการยกเว้นจากการจ่ายเงินสมทบประกันสังคมทุกประเภท แม้ว่าจะยังคงต้องเสียภาษีเงินได้ตามปกติ

ข้อจำกัดและหน้าที่

• สิทธิในการประท้วง: Beamte ไม่มีสิทธิในการนัดหยุดงานประท้วง ซึ่งแตกต่างจากลูกจ้างภาครัฐและเอกชนทั่วไป
• ชั่วโมงการทำงาน: เงินเดือนและชั่วโมงการทำงานถูกกำหนดโดยกฎหมาย ไม่ได้เกิดจากการเจรจาระหว่างนายจ้างและสหภาพแรงงาน ส่งผลให้ Beamte มักมีชั่วโมงการทำงานต่อสัปดาห์สูงกว่า (ประมาณ 40-42 ชั่วโมง) เมื่อเทียบกับลูกจ้างภาครัฐทั่วไป (ประมาณ 38.5 ชั่วโมง)
• การลาออก: หากลาออกจะได้รับเพียงสวัสดิการว่างงานขั้นพื้นฐานเท่านั้น เนื่องจากไม่ได้จ่ายเงินสมทบประกันการว่างงาน
• บทลงโทษทางวินัย: ข้าราชการที่กระทำความผิด ไม่ว่าจะในหรือนอกเวลาปฏิบัติหน้าที่ จะถูกลงโทษสองทาง คือทั้งทางกฎหมายอาญาและทางวินัยภายใน
• การรับผลประโยชน์: มีบทลงโทษที่เข้มงวดในการรับผลประโยชน์ที่เกี่ยวข้องกับตำแหน่งหน้าที่ ซึ่งครอบคลุมกว้างกว่าความผิดฐานรับสินบน เนื่องจากไม่จำเป็นต้องมีการแลกเปลี่ยนผลประโยชน์เพื่อให้เกิดความผิด

หน่วยงานที่จ้างงาน

หน่วยงานที่สามารถจ้าง Beamte ได้แก่ รัฐบาลกลาง, รัฐบาลของทั้ง 16 รัฐ, หน่วยงานท้องถิ่น, รวมถึงบรรษัท หน่วยงาน และมูลนิธิบางแห่งที่ดำเนินงานภายใต้กฎหมายมหาชน เช่น โบสถ์คาทอลิกและลูเธอรัน ซึ่งนักบวชจะมีสถานะคล้ายกับ Beamte แต่ไม่ได้ถูกจ้างโดยรัฐ แต่จ้างโดยโบสถ์ในฐานะนิติบุคคลตามกฎหมายมหาชน

การเข้าสู่ตำแหน่ง

ผู้ที่จะเป็น Beamter โดยทั่วไปต้องเป็นพลเมืองของสหพันธ์สาธารณรัฐเยอรมนี หรือพลเมืองของรัฐสมาชิกสหภาพยุโรป และมักจะต้องได้รับการแต่งตั้งก่อนอายุ 35 ปี โดยมีการแบ่งสายอาชีพตามระดับการศึกษา ดังนี้:

• Einfacher Dienst (ระดับล่าง): สำหรับตำแหน่งงานที่ไม่ต้องใช้ทักษะสูง ซึ่งปัจจุบันไม่ค่อยได้รับความนิยมแล้ว
• Mittlerer Dienst (ระดับกลาง): สำหรับตำแหน่งที่ต้องการวุฒิการศึกษาระดับกลาง