ร่างกฎหมายเครือจักรภพแห่งบริเตน

ร่างกฎหมายเครือจักรภพแห่งบริเตน (Commonwealth of Britain Bill) เป็นร่างกฎหมายที่ถูกนำเสนอครั้งแรกในสภาสามัญชน (House of Commons) เมื่อปี ค.ศ. 1991 โดย โทนี เบนน์ (Tony Benn) สมาชิกสภาผู้แทนราษฎรจากพรรคแรงงานในขณะนั้น และได้รับการสนับสนุนโดย เจเรมี คอร์บิน (Jeremy Corbyn) ซึ่งต่อมาได้กลายเป็นผู้นำพรรคแรงงาน

เป้าหมายหลักของร่างกฎหมายฉบับนี้คือการเสนอให้ยกเลิกสถาบันกษัตริย์ของสหราชอาณาจักร และเปลี่ยนสถานะของประเทศให้กลายเป็น "เครือจักรภพแห่งบริเตน" (Commonwealth of Britain) ซึ่งมีลักษณะเป็นสาธารณรัฐแบบสหพันธรัฐและเป็นรัฐฆราวาส (Secular State) โดยมีรัฐธรรมนูญที่เป็นลายลักษณ์อักษร (Codified Constitution) กำกับดูแล

ข้อเสนอหลักในร่างกฎหมาย

ร่างกฎหมายฉบับนี้ประกอบด้วยข้อเสนอการปฏิรูปโครงสร้างทางการเมืองและสังคมอย่างกว้างขวาง ดังนี้:

• การเปลี่ยนระบอบการปกครอง: ยกเลิกสถาบันกษัตริย์และสถานะทางรัฐธรรมนูญของมงกุฎ (The Crown) โดยเปลี่ยนเป็นสาธารณรัฐแบบรัฐสภา มีประธานาธิบดีซึ่งได้รับเลือกจากที่ประชุมร่วมของรัฐสภา ทำหน้าที่เป็นประมุขแห่งรัฐในเชิงพิธีการ
• การถ่ายโอนอำนาจ: โอนอำนาจสำรอง (Reserve Powers) ของกษัตริย์ไปยังประธานาธิบดี โดยการใช้อำนาจต้องเป็นไปตามคำแนะนำของนายกรัฐมนตรีหรือตามมติของสภาสามัญชน
• การจัดการทรัพย์สิน: โอนที่ดิน อาคาร และทรัพย์สินของมงกุฎเดิมให้แก่รัฐบาลแห่งเครือจักรภพแห่งบริเตน
• การแยกศาสนาออกจากการเมือง: ยกเลิกสถานะศาสนจักรแห่งอังกฤษ (Church of England) ในฐานะศาสนาประจำชาติ เพื่อให้เครือจักรภพเป็นรัฐฆราวาส โดยโอนอำนาจด้านหลักคำสอน พิธีกรรม และการบริหารภายในศาสนจักรให้แก่สมัชชาใหญ่ (General Synod) ของศาสนจักรแห่งอังกฤษ
• การปฏิรูปสภา: ยกเลิกสภาขุนนาง (House of Lords) และแทนที่ด้วย "สภาประชาชน" (House of the People) ที่มาจากการเลือกตั้งตามสัดส่วนของอังกฤษ สกอตแลนด์ และเวลส์ โดยกำหนดให้มีสัดส่วนชายและหญิงเท่ากัน ซึ่งหลักการความเท่าเทียมทางเพศนี้จะนำไปใช้กับสภาสามัญชนด้วย
• การกระจายอำนาจ: ให้อังกฤษ สกอตแลนด์ และเวลส์ มีรัฐสภาแห่งชาติของตนเองเพื่อดูแลกิจการภายในที่ตกลงกันไว้ และให้อำนาจแก่หน่วยงานท้องถิ่นในการดำเนินงานเพื่อประโยชน์ของเขตเลือกตั้ง
• การปฏิรูปกระบวนการยุติธรรม: ให้มีการเลือกตั้งผู้พิพากษาศาลแขวงและผู้พิพากษาศาลชั้นต้น (Magistrates) พร้อมทั้งปฏิรูประบบตุลาการและจัดตั้งบริการกฎหมายแห่งชาติ (National Legal Service)
• สิทธิพลเมืองและการเข้าถึงข้อมูล: ยกเลิกกฎหมายความลับทางราชการ (Official Secrets Acts) ปี 1911, 1920, 1939 และ 1989 โดยกำหนดให้ข้อมูลราชการทั้งหมดต้องเปิดเผยหรือจัดหาให้ตามคำขอ ยกเว้นข้อมูลด้านการป้องกันประเทศ ความมั่นคง นโยบายเศรษฐกิจ ความสัมพันธ์ระหว่างประเทศ และข้อมูลส่วนบุคคล
• การมีส่วนร่วมทางการเมือง: ลดเกณฑ์อายุผู้มีสิทธิเลือกตั้งจาก 18 ปี เหลือ 16 ปี และกำหนดให้สมาชิกสภาและเจ้าหน้าที่รัฐสาบานตนต่อรัฐธรรมนูญแทนการสาบานตนต่อมงกุฎ
• สถานะของไอร์แลนด์เหนือ: ร่างกฎหมายระบุให้เครือจักรภพแห่งบริเตนสละอำนาจการปกครองเหนือไอร์แลนด์เหนือ

ประวัติและความเป็นมา

ก่อนการนำเสนอร่างกฎหมายนี้ 3 ปี ได้มีการก่อตั้งกลุ่ม Charter 88 ซึ่งมีเป้าหมายในการผลักดันให้มีรัฐธรรมนูญลายลักษณ์อักษรเพื่อคุ้มครองสิทธิพลเมือง อย่างไรก็ตาม โทนี เบนน์ มองว่า Charter 88 มีข้อจำกัดเนื่องจากต้องรักษาพันธมิตรที่หลากหลาย ทั้งผู้พิพากษา นักกฎหมาย และนักการเมืองจากหลายพรรค ซึ่งทำให้ไม่สามารถผลักดันสิทธิทางเศรษฐกิจและสังคมได้อย่างเต็มที่

เบนน์จึงเสนอว่าการสร้างรัฐธรรมนูญที่รับรองทั้งสิทธิพลเมือง สิทธิทางเศรษฐกิจ และสิทธิทางสังคม จะเป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อนผลประโยชน์และเป้าหมายของประชาชนในการกำหนดรูปแบบสังคมที่พวกเขาต้องการ

โทนี เบนน์ ได้นำเสนอร่างกฎหมายนี้ครั้งแรกในปี ค.ศ. 1991 และได้รับการสนับสนุนจากเจเรมี คอร์บิน จากนั้นได้นำเสนอซ้ำอีกครั้งในเดือนธันวาคม ค.ศ. 1992 และนำเสนออย่างต่อเนื่องจนกระทั่งเขาเกษียณอายุทางการเมืองในปี ค.ศ. 2001 แม้ว่าร่างกฎหมายนี้จะไม่เคยผ่านการพิจารณาในวาระที่สอง (Second Reading) แต่เบนน์ระบุว่าจุดประสงค์ของการนำเสนอไม่ใช่เพื่อให้กฎหมายผ่านในทันที แต่เพื่อสร้างความตระหนักรู้และให้การศึกษาแก่ประชาชนว่าสังคมสามารถเปลี่ยนแปลงไปในรูปแบบอื่นได้