เปรียบเทียบลัทธิคาธาร์และนิกายโปรเตสแตนต์ ความเชื่อมโยงทางประวัติศาสตร์

ลัทธิคาธาร์ (Cathars) หรือกลุ่มอัลบิเจนเซส (Albigenses) มักถูกระบุว่าเป็นกลุ่ม "โปรโต-โปรเตสแตนต์" (Proto-Protestants) โดยนักประวัติศาสตร์และนักเทววิทยาบางท่าน เช่น Jean Duvernoy และ John Foxe การถกเถียงเกี่ยวกับความสัมพันธ์ระหว่างกลุ่มอัลบิเจนเซสและนิกายโปรเตสแตนต์เป็นประเด็นทางเทววิทยาที่น่าสนใจและเป็นที่ถกเถียงกันอย่างมากในหน้าประวัติศาสตร์

การเปรียบเทียบระหว่างนิกายโปรเตสแตนต์และลัทธิอัลบิเจนเซสมีความสำคัญอย่างยิ่งในกลุ่มโปรเตสแตนต์ชาวฝรั่งเศส ในขณะที่โปรเตสแตนต์ชาวเยอรมันไม่ค่อยได้กล่าวถึงลัทธิคาธาร์มากนัก อย่างไรก็ตาม นักประวัติศาสตร์หลายคนได้วิพากษ์วิจารณ์ความพยายามในการเชื่อมโยงทั้งสองกลุ่มนี้ โดยมองว่าผู้ที่สนับสนุนความเชื่อมโยงนี้มักตั้งสมมติฐานว่าเทววิทยาของลัทธิคาธาร์ถูกตีความผิดโดยคริสตจักรคาทอลิกในยุคกลาง

จุดที่เหมือนกันในการเปรียบเทียบ

สิ่งที่ดึงดูดให้นิกายโปรเตสแตนต์บางกลุ่มมองว่าลัทธิคาธาร์เป็นบรรพบุรุษทางความคิดคือการที่ทั้งสองกลุ่ม ปฏิเสธการเปลี่ยนสารของขนมปังและเหล้าองุ่น (Transubstantiation), ปฏิเสธเรื่องแดนชำระ (Purgatory), ปฏิเสธการใช้กางเขน, การสวดอ้อนวอนให้ผู้ตาย, และการวิงวอนขอความช่วยเหลือจากนักบุญ

• อำนาจของพระคัมภีร์: ลัทธิคาธาร์ยึดถือในอำนาจสูงสุดของพระคัมภีร์เพียงอย่างเดียว
• ภาษาท้องถิ่น: พวกเขาอ่านพระคัมภีร์ในภาษาท้องถิ่นแทนที่จะเป็นภาษาละติน
• ศีลศักดิ์สิทธิ์: ปฏิเสธศีลศักดิ์สิทธิ์ส่วนใหญ่ของคาทอลิก
• การบัพติศมา: ปฏิเสธการบัพติศมาเด็ก เนื่องจากเชื่อว่าเด็กทารกไม่สามารถเข้าใจความหมายของการบัพติศมาได้

นอกจากนี้ การปฏิรูปศาสนา (Reformation) ยังแพร่กระจายได้อย่างประสบความสำเร็จในพื้นที่ที่เคยเป็นแหล่งที่มั่นของลัทธิคาธาร์ เช่น เมืองตูลูส (Toulouse) ซึ่ง Jean Carbonnier ใช้เป็นหลักฐานว่าผู้คนในแถบ Cévennes มีแนวคิดการปฏิรูปศาสนามานานหลายศตวรรษแล้ว

ประเด็นเรื่องทวิลักษณ์ (Dualism)

โปรเตสแตนต์ที่พยายามอ้างว่าลัทธิคาธาร์เป็นบรรพบุรุษของตน มักจะปฏิเสธข้อกล่าวหาเรื่อง ทวิลักษณ์ (Dualism) โดยมองว่าเป็นเพียงข้อกล่าวหาที่เกิดจากความเกลียดชังของฝ่ายตรงข้าม เนื่องจากแนวคิดทวิลักษณ์ (ความเชื่อว่ามีพระเจ้าสององค์ หรือโลกวิญญาณและโลกวัตถุแยกจากกันโดยสิ้นเชิง) ขัดต่อคำสอนของทั้งคาทอลิกและโปรเตสแตนต์

นักประวัติศาสตร์โปรเตสแตนต์ เช่น Jacques Basnage, Mosheim และ Shroeck ยืนยันว่าข้อกล่าวหาเรื่องทวิลักษณ์และลัทธิโดเซทิซึม (Docetism) ไม่เป็นความจริง แต่เป็นเพียงการบิดเบือนข้อมูล อย่างไรก็ตาม ข้อโต้แย้งเหล่านี้ถูกวิพากษ์วิจารณ์โดย Charles Schmidt และนักวิจารณ์คนอื่นๆ ว่าไม่น่าเชื่อถือ โดยมองว่าการระบุว่าลัทธิคาธาร์เป็นทวิลักษณ์อาจเป็นการตีความที่ถูกต้องแล้ว และการปฏิเสธลำดับชั้นทางศาสนาที่มนุษย์สร้างขึ้นไม่ได้หมายความว่าพวกเขาไม่มีแนวคิดทวิลักษณ์