กฎหมายอาญาของออสเตรเลีย ระบบ Common Law และ Code States

สรุปใจความสำคัญ

กฎหมายอาญาของออสเตรเลียแบ่งออกเป็นระบบ Code States (ใช้ประมวลกฎหมาย) และ Common Law States (ใช้กฎหมายจารีตประเพณี)
รัฐบาลกลาง (Commonwealth) มีอำนาจออกกฎหมายอาญาจำกัดกว่ารัฐบาลระดับรัฐ
Griffith Code ของรัฐควีนส์แลนด์เป็นต้นแบบให้กับกฎหมายอาญาในหลายเขตอำนาจศาล รวมถึงเวสเทิร์นออสเตรเลียและบางประเทศในแอฟริกาและโอเชียเนีย

กฎหมายอาญาของออสเตรเลียคือชุดกฎหมายที่เกี่ยวข้องกับอาชญากรรมและการลงโทษภายในประเทศ โดยมีความโดดเด่นในเรื่องของการแบ่งอำนาจการบริหารจัดการกฎหมายระหว่างรัฐบาลกลางและรัฐบาลท้องถิ่น

ภาพประกอบเกี่ยวกับกฎหมายอาญาของออสเตรเลีย — ระบบกฎหมายอาญาของออสเตรเลียมีการผสมผสานระหว่างจารีตประเพณีและกฎหมายลายลักษณ์อักษร

การแบ่งความรับผิดชอบทางกฎหมาย

ความรับผิดชอบด้านกฎหมายอาญาในออสเตรเลียถูกแบ่งออกเป็นสองส่วนหลัก ได้แก่ รัฐสภาของรัฐและดินแดน (State and Territory Parliaments) และ รัฐสภากลาง (Commonwealth Parliament) การแบ่งแยกนี้เกิดขึ้นเนื่องจากรัฐสภากลางมีอำนาจในการออกกฎหมายที่จำกัดภายใต้กฎหมายรัฐธรรมนูญของออสเตรเลีย

ความแตกต่างระหว่าง Common Law และ Code Jurisdictions

ระบบกฎหมายของออสเตรเลียได้รับอิทธิพลมาจากสหราชอาณาจักรเนื่องจากการเป็นอาณานิคมของจักรวรรดิอังกฤษ ทำให้กฎหมายอาญาจำนวนมากเริ่มต้นจาก English Common Law (กฎหมายจารีตประเพณี) อย่างไรก็ตาม ในปัจจุบันสามารถแบ่งเขตอำนาจศาลออกเป็นสองประเภท:

Code States (รัฐที่ใช้ประมวลกฎหมาย): ได้แก่ เวสเทิร์นออสเตรเลีย, ควีนส์แลนด์, แทสเมเนีย, ออสเตรเลียนแคปิทอลเทร์ริทอรี (ACT) และนอร์เทิร์นเทร์ริทอรี รัฐเหล่านี้ได้แทนที่ระบบกฎหมายที่สร้างโดยผู้พิพากษาด้วยประมวลกฎหมายลายลักษณ์อักษรที่กำหนดความผิดทางอาญาไว้อย่างครบถ้วน
Common Law States (รัฐที่ใช้กฎหมายจารีตประเพณี): ได้แก่ นิวเซาท์เวลส์, เซาท์ออสเตรเลีย และวิกตอเรีย รัฐเหล่านี้ยังคงรักษาระบบกฎหมายจารีตประเพณีไว้ แม้จะมีการปรับปรุงผ่านกฎหมายลายลักษณ์อักษรและการตีความของศาลในภายหลัง

ตัวอย่างความแตกต่าง

ในเขตอำนาจ Common Law กฎหมายลายลักษณ์อักษรอาจไม่ได้ระบุองค์ประกอบของความผิดไว้อย่างครบถ้วน ตัวอย่างเช่น ในรัฐนิวเซาท์เวลส์ มาตรา 117 ของ Crimes Act 1900 (NSW) ระบุว่าการลักทรัพย์ (Larceny) เป็นความผิดที่ต้องระวางโทษจำคุก 5 ปี แต่ไม่ได้นิยามความหมายของการลักทรัพย์ ซึ่งคำนิยามนั้นยังคงถูกกำหนดโดย Common Law

เขตอำนาจศาลที่สำคัญ

ระดับกลาง (Commonwealth)

อำนาจของรัฐบาลกลางจะจำกัดกว่าระดับรัฐ โดยกฎหมายอาญาส่วนใหญ่จะปรากฏอยู่ใน Crimes Act 1914 หรือ Criminal Code Act 1995 ซึ่งฉบับปี 1995 ถูกสร้างขึ้นเพื่อรวบรวมกฎหมายอาญาของรัฐบาลกลางให้เป็นหนึ่งเดียว นอกจากนี้ รัฐบาลกลางยังมีอำนาจในการยกเลิกกฎหมายของรัฐในบางกรณี เช่น การยกเลิกกฎหมายที่ห้ามการมีเพศสัมพันธ์ระหว่างชายกับชายในแทสเมเนียผ่าน Human Rights (Sexual Conduct) Act 1994

รัฐนิวเซาท์เวลส์ (New South Wales)

กฎหมายหลักคือ Crimes Act 1900 (NSW) และมีกฎหมายอื่นๆ เช่น Summary Offences Act 1988 สำหรับความผิดลหุโทษ และ Drug Misuse and Trafficking Act 1985 สำหรับยาเสพติด นอกจากนี้ ในปี 2026 รัฐนิวเซาท์เวลส์ได้กลายเป็นรัฐแรกที่สั่งห้ามการใช้ข้ออ้างเรื่อง "ความประพฤติดี" (good character) เพื่อลดโทษสำหรับผู้กระทำความผิดในคดีข่มขืนและคดีล่วงละเมิดทางเพศเด็ก

รัฐวิกตอเรีย (Victoria)

ใช้ Crimes Act 1958 เป็นกฎหมายหลัก และใช้ Criminal Procedure Act 2009 (Vic) ในการรวบรวมกระบวนการทางอาญา

รัฐควีนส์แลนด์ (Queensland)

ใช้ Criminal Code Act 1899 (Qld) หรือที่รู้จักกันในชื่อ "Griffith Code" ซึ่งตั้งชื่อตาม Sir Samuel Griffith ผู้ร่างกฎหมายนี้ โดยได้รับแรงบันดาลใจจากประมวลกฎหมาย Zanardelli ของอิตาลี และประมวลกฎหมายอาญาของนิวยอร์ก ซึ่งต่อมาถูกนำไปใช้ในเวสเทิร์นออสเตรเลีย ไนจีเรีย และปาปัวนิวกินี

คำถามที่พบบ่อย

Code States และ Common Law States ต่างกันอย่างไร?

Code States คือรัฐที่ใช้ประมวลกฎหมายลายลักษณ์อักษรในการกำหนดความผิดทางอาญาอย่างครบถ้วน ส่วน Common Law States คือรัฐที่ยังคงใช้กฎหมายจารีตประเพณีที่สืบทอดมาจากอังกฤษควบคู่ไปกับกฎหมายลายลักษณ์อักษร

รัฐบาลกลางของออสเตรเลียมีอำนาจเหนือรัฐในเรื่องกฎหมายอาญาหรือไม่?

โดยทั่วไปรัฐบาลกลางมีอำนาจจำกัด แต่ในบางกรณีสามารถออกกฎหมายเพื่อยกเลิกหรืออยู่เหนือกฎหมายของรัฐได้ เช่น ในกรณีของกฎหมายสิทธิมนุษยชน

กฎหมายอาญาของออสเตรเลียได้รับอิทธิพลมาจากที่ใด?

ได้รับอิทธิพลหลักมาจาก English Common Law เนื่องจากประวัติศาสตร์การเป็นอาณานิคมของอังกฤษ และในบางรัฐ เช่น ควีนส์แลนด์ ยังได้รับอิทธิพลจากประมวลกฎหมายของอิตาลีและนิวยอร์ก