ทำความรู้จักกับ Dictionnaire Bouillet พจนานุกรมสากลด้านประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์

Dictionnaire Bouillet (อ่านว่า diksjɔnɛːʁ bujɛ) เป็นชื่อเรียกอย่างไม่เป็นทางการของ Dictionnaire universel d'histoire et de géographie ซึ่งเป็นผลงานอ้างอิงภาษาฝรั่งเศสที่สำคัญชิ้นหนึ่ง ซึ่งปัจจุบันอยู่ในโดเมนสาธารณะ (Public Domain) โดยฉบับพิมพ์ครั้งแรกถูกเผยแพร่ในปี ค.ศ. 1842 และฉบับพิมพ์ครั้งที่ 34 ซึ่งเป็นฉบับสุดท้าย ได้รับการตีพิมพ์ในปี ค.ศ. 1914

ผู้เขียนและจุดเริ่มต้น

ผลงานชิ้นนี้ถูกสร้างสรรค์โดย Marie-Nicolas Bouillet (เสียชีวิตในปี ค.ศ. 1865) และ Alexis Chassang (ค.ศ. 1827–1878) ซึ่งทั้งสองได้ร่วมกันรวบรวมข้อมูลด้านประวัติศาสตร์และภูมิศาสตร์จากทั่วโลกเพื่อให้เป็นแหล่งข้อมูลที่ครอบคลุมและเป็นสากล

ความน่าเชื่อถือและความเป็นกลางของฉบับพิมพ์หลังปี 1852

มีข้อสังเกตว่า ฉบับพิมพ์หลังจากปี ค.ศ. 1852 ได้รับการแก้ไขดัดแปลงเนื้อหาบางส่วน ซึ่งสันนิษฐานว่าเป็นการแก้ไขโดยช่างพิมพ์หรือผู้จัดพิมพ์มากกว่าที่จะเป็นความตั้งใจของผู้เขียนดั้งเดิม เพื่อให้เนื้อหาบางบทความไม่กระทบกระเทือนต่อความรู้สึกของชาวคริสต์

ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือ ในบทความเกี่ยวกับ Cardinal Ximenes ซึ่งเดิมทีเขียนว่า "Il était fanatique et cruel" (เขาเป็นคนคลั่งไคล้และโหดร้าย) ถูกเปลี่ยนเป็น "Il était sévère, mais juste" (เขาเข้มงวดแต่ยุติธรรม) นอกจากนี้ ข้อมูลที่อ้างอิงถึงการขายใบไถ่บาป (Indulgences) ในศาสนาคริสต์ยังถูกลบออกไปทั้งหมด

ด้วยเหตุนี้ ความเป็นกลางของฉบับพิมพ์หลังจากปี ค.ศ. 1842 จึงเป็นที่ตั้งคำถามเมื่อเนื้อหาเกี่ยวข้องกับหัวข้อทางศาสนาคริสต์