แผนแม่บทรถไฟแอฟริกาตะวันออก

แผนแม่บทรถไฟแอฟริกาตะวันออก (East African Railway Master Plan) คือข้อเสนอเชิงยุทธศาสตร์ในการฟื้นฟูและพัฒนาระบบรางในกลุ่มประเทศแอฟริกาตะวันออก โดยมุ่งเน้นที่ประเทศแทนซาเนีย เคนยา และยูกันดา พร้อมทั้งการสร้างทางรถไฟสายใหม่เพื่อเชื่อมต่อกับรวันดาและบุรุนดี วัตถุประสงค์หลักของแผนนี้คือการส่งเสริมการพัฒนาเศรษฐกิจในภูมิภาคแอฟริกาตะวันออก โดยการเพิ่มประสิทธิภาพ ความเร็ว และลดต้นทุนในการขนส่งสินค้าจากท่าเรือหลักบริเวณชายฝั่งมหาสมุทรอินเดียเข้าสู่พื้นที่ตอนในของทวีป

ขอบเขตและการดำเนินงาน

แผนแม่บทนี้บริหารจัดการโดยรัฐมนตรีด้านโครงสร้างพื้นฐานจากประเทศสมาชิกประชาคมแอฟริกาตะวันออก (East African Community - EAC) โดยร่วมมือกับบริษัทที่ปรึกษาด้านการขนส่ง CPCS Transcom

การขยายโครงข่ายในอนาคต

ในระยะต่อมา แผนงานมีเป้าหมายที่จะขยายโครงข่ายรถไฟให้ครอบคลุมไปยังประเทศเซาท์ซูดาน เอธิโอเปีย และสาธารณรัฐประชาธิปไตยคองโก (DR Congo) เพื่อสร้างการเชื่อมต่อที่สมบูรณ์ยิ่งขึ้นในระดับภูมิภาค

มาตรฐานทางเทคนิคและประเภทของทางรถไฟ

แผนแม่บทกำหนดให้ทางรถไฟสายใหม่ทั้งหมดต้องเป็น ทางรถไฟขนาดมาตรฐาน (Standard Gauge Railway - SGR) ในขณะที่ทางรถไฟขนาดแคบ (Narrow Gauge) เดิมที่มีอยู่จะได้รับการฟื้นฟูสภาพ เพื่อให้เกิดการทำงานร่วมกันได้ในโครงข่ายแบบผสม (Hybrid Railway Network)

มาตรฐานการก่อสร้าง

• โครงการบูรณาการระเบียงทางเหนือ (Northern Corridor Integration Project - NCIP): สมาชิกตกลงที่จะสร้างทางรถไฟตามมาตรฐาน Chinese National Railway Class 1
• โครงการระเบียงทางกลาง (Central Corridor): ซึ่งครอบคลุมเส้นทางดาร์เอสซาลาม-อิซากา-คิกาลี/เคซา-มูซองกาติ (แทนซาเนีย รวันดา และบุรุนดี) ได้เลือกใช้มาตรฐาน Chinese Class 2 และ/หรือ มาตรฐานของสมาคมวิศวกรรมและการบำรุงรักษาทางรถไฟแห่งอเมริกา (AREMA)

การจัดการปัญหาความแตกต่างของขนาดราง (Break of Gauge)

เนื่องจากโครงข่ายประกอบด้วยทั้งทางรถไฟขนาดมาตรฐาน (SGR) และทางรถไฟขนาดแคบเดิม การจัดการจุดเชื่อมต่อจึงเป็นสิ่งสำคัญเพื่อให้การขนส่งสินค้าและผู้โดยสารดำเนินไปได้อย่างราบรื่น

การขนส่งสินค้า

แผนแม่บทกำหนดให้ทางรถไฟขนาดมาตรฐาน (SGR) ทำหน้าที่เป็น "กระดูกสันหลัง" (Backbone) ของโครงข่าย โดยมีทางรถไฟขนาดแคบทำหน้าที่เป็นสายแยก (Branch lines) การถ่ายโอนสินค้าจะดำเนินการที่สถานีเปลี่ยนถ่ายสินค้า (Break of gauge railway stations) โดยใช้เครนในการยกตู้คอนเทนเนอร์ ตัวอย่างที่เห็นได้ชัดคือสถานี Kidatu ในแทนซาเนีย ซึ่งใช้ถ่ายโอนสินค้าระหว่างโครงข่าย TAZARA (1,067 มม.) และโครงข่ายของ Tanzania Railways Corporation (1,000 มม.)

การขนส่งผู้โดยสาร

สำหรับการขนส่งผู้โดยสาร วิธีการที่ใช้คือการสร้างสถานีรถไฟ SGR ไว้ในบริเวณใกล้เคียงกับสถานีรถไฟขนาดแคบเดิม เพื่อให้ผู้โดยสารสามารถเดินเท้าเปลี่ยนขบวนได้ ตัวอย่างเช่น สถานีปลายทางไนโรบี (Nairobi Terminus) ของทางรถไฟสายมอมบาซา-ไนโรบี (SGR) ตั้งอยู่บริเวณชานเมือง Syokimau ซึ่งอยู่ตรงข้ามกับสถานี Syokimau ของรถไฟชานเมืองขนาดแคบที่เชื่อมต่อไปยังสถานีกลางไนโรบีและย่านธุรกิจกลางเมือง