เอ็ดเวิร์ด นิโคลสัน บรรณารักษ์ผู้ปฏิรูปหอสมุดบอดเลียน

เอ็ดเวิร์ด วิลเลียมส์ ไบรอน นิโคลสัน (Edward Williams Byron Nicholson; 16 มีนาคม ค.ศ. 1849 – 17 มีนาคม ค.ศ. 1912) เป็นนักเขียนชาวอังกฤษและบรรณารักษ์ผู้ดำรงตำแหน่ง Bodley's Librarian ซึ่งเป็นหัวหน้าหอสมุดบอดเลียน (Bodleian Library) แห่งมหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ตั้งแต่ปี ค.ศ. 1882 จนกระทั่งเสียชีวิตในปี ค.ศ. 1912 นอกจากบทบาทด้านบรรณารักษศาสตร์แล้ว นิโคลสันยังเป็นหนึ่งในผู้สนับสนุนสิทธิสัตว์ในยุคแรก ๆ อีกด้วย

ชีวิตช่วงต้นและการเริ่มต้นอาชีพ

นิโคลสันเกิดที่เมืองเซนต์เฮลิเออร์ เกาะเจอร์ซีย์ บิดาของเขาซึ่งเคยเป็นสมาชิกของกองทัพเรือหลวง (Royal Navy) ได้เข้าร่วมการตื่นทองในแคลิฟอร์เนียและเสียชีวิตในสหรัฐอเมริกา ส่งผลให้มารดาของเขาต้องเผชิญกับความยากจนและย้ายกลับไปอาศัยกับยายที่เมืองลลานรวสต์ ทางตอนเหนือของเวลส์

ด้านการศึกษา นิโคลสันเข้าเรียนที่โรงเรียนมัธยมลลานรวสต์ (Llanrwst Grammar School) และโรงเรียนทอนบริดจ์ (Tonbridge School) ก่อนจะเข้าศึกษาที่วิทยาลัยทรีนิตี มหาวิทยาลัยออกซฟอร์ด ในปี ค.ศ. 1867 โดยเริ่มจากการศึกษาด้านคลาสสิก และสำเร็จการศึกษาในสาขากฎหมายและประวัติศาสตร์สมัยใหม่ในปี ค.ศ. 1871 ในระหว่างการศึกษาเขาได้รับรางวัล Gaisford Prize สำหรับกวีนิพนธ์ภาษากรีกในปี ค.ศ. 1871 และรางวัล Hall-Houghton Junior Greek Testament Prize ในปี ค.ศ. 1872

นิโคลสันเริ่มแสดงทักษะด้านการจัดหมวดหมู่หนังสือตั้งแต่สมัยเป็นบรรณารักษ์ที่โรงเรียนทอนบริดจ์ และบรรณารักษ์กิตติมศักดิ์ของสมาคมออกซฟอร์ด ยูเนียน (Oxford Union Society) ระหว่างปี ค.ศ. 1872-1873 ต่อมาในปี ค.ศ. 1873 เขาได้รับแต่งตั้งเป็นบรรณารักษ์หลักและผู้ดูแลสถาบันลอนดอน (London Institution) ซึ่งเขาได้ฟื้นฟูองค์กรให้มีความกระตือรือร้นมากขึ้น ทั้งในด้านการจัดบรรยาย การขยายจำนวนสมาชิก และการปรับปรุงคุณภาพของหอสมุด

ในปี ค.ศ. 1877 นิโคลสันมีบทบาทสำคัญในการจัดประชุมบรรณารักษ์นานาชาติในลอนดอน ซึ่งนำไปสู่การก่อตั้งสมาคมบรรณารักษ์แห่งสหราชอาณาจักร (Library Association of the United Kingdom) โดยเขาดำรงตำแหน่งสมาชิกสภาจนถึงปี ค.ศ. 1881 ก่อนจะลาออกเนื่องจากไม่พอใจที่สภาไม่สามารถผลักดันการปรับปรุงการจัดการหอสมุดได้อย่างเป็นรูปธรรม

การปฏิรูปหอสมุดบอดเลียน

หลังการเสียชีวิตของ เฮนรี ออกเตเวียส ค็อกซ์ (Henry Octavius Coxe) ในปี ค.ศ. 1881 นิโคลสันได้สมัครเข้าดำรงตำแหน่ง Bodley's Librarian แม้ว่าเขาจะขาดประสบการณ์ด้านการอ่านเอกสารโบราณ (palaeography) บรรณานุกรม และภาษาศาสตร์ ซึ่งเป็นคุณสมบัติที่บรรณารักษ์ในตำแหน่งนี้มักจะมี แต่เขาได้รับความสนับสนุนจาก เบนจามิน โจเวตต์ (Benjamin Jowett) และผู้ที่ต้องการเห็นการปฏิรูปหอสมุดบอดเลียนที่ในขณะนั้นประสบปัญหาความแออัด ขาดแคลนบุคลากร และการจัดหมวดหมู่ที่ไม่มีประสิทธิภาพ

นิโคลสันได้นำการเปลี่ยนแปลงหลายประการมาสู่หอสมุด ได้แก่:

• การขยายพื้นที่: จัดหาพื้นที่เพิ่มเติมจากอาคารใกล้เคียงเพื่อลดความแออัด
• การปรับปรุงระบบ: เปลี่ยนระบบการจัดหมวดหมู่หนังสือและเพิ่มจำนวนการจัดซื้อหนังสือใหม่
• การเข้าถึงข้อมูล: เริ่มนำระบบการเข้าถึงหนังสืออ้างอิงบางส่วนแบบเปิด (Open Access) มาใช้ใน Radcliffe Camera
• การบริหารบุคลากร: จ้างพนักงานระดับปฏิบัติการมาช่วยงานพื้นฐาน เพื่อให้บรรณารักษ์ผู้เชี่ยวชาญมีเวลาโฟกัสกับงานวิชาการมากขึ้น

อย่างไรก็ตาม การปฏิรูปเหล่านี้สร้างความขัดแย้งภายในองค์กร โดยเฉพาะกับ ฟอลคอนเนอร์ เมแดน (Falconer Madan) รองบรรณารักษ์อาวุโส ซึ่งนำไปสู่การโต้เถียงและการร้องเรียนผ่านหนังสือพิมพ์ ซึ่งส่งผลกระทบต่อสุขภาพของนิโคลสันอย่างมาก แม้จะมีข้อพิพาท แต่เขาก็ได้รับการยกย่องจากผู้เขียนบางท่านว่าเป็น "ผู้ก่อตั้งหอสมุดบอดเลียนขึ้นมาใหม่"

ในช่วงปลายของการดำรงตำแหน่ง นิโคลสันได้เสนอให้สร้างที่เก็บหนังสือใต้ดินในปี ค.ศ. 1899 ซึ่งถือเป็นที่เก็บหนังสือใต้ดินแห่งแรกที่สร้างขึ้นเพื่อวัตถุประสงค์นี้โดยเฉพาะ และเริ่มก่อสร้างในปี ค.ศ. 1907 อย่างไรก็ตาม สุขภาพของเขาเสื่อมโทรมลงจากโรคหัวใจและความเครียดจากการทำงาน จนกระทั่งเสียชีวิตที่บ้านในออกซฟอร์ดเมื่อวันที่ 17 มีนาคม ค.ศ. 1912

ทัศนะด้านสิทธิสัตว์

นิโคลสันเป็นผู้บุกเบิกแนวคิดเรื่องสิทธิสัตว์ในอังกฤษ เขาได้เขียนหนังสือชื่อ The Rights of an Animal (ค.ศ. 1879) โดยโต้แย้งว่าสัตว์มีสิทธิตามธรรมชาติในชีวิตและเสรีภาพเช่นเดียวกับมนุษย์ เขาคัดค้านมุมมองแบบกลไกของเดส์การ์ตส์ (Descartes) ที่มองว่าสัตว์ไม่มีความรู้สึกนึกคิด โดยนิโคลสันชี้ให้เห็นว่าสัตว์มีระบบประสาทที่สามารถรับรู้ความเจ็บปวดและความสุขได้

แม้ว่าหนังสือของเขาจะถูกวิจารณ์ในวารสาร Nature ในปี ค.ศ. 1879 ว่าเป็นการนำเสนอ "ความจริงที่รู้อยู่แล้ว" (truisms) แต่ผลงานของเขาก็สะท้อนถึงความพยายามในการสร้างรากฐานทางจริยธรรมในการปฏิบัติต่อสัตว์ในยุควิกตอเรีย