พระราชบัญญัติมอบอำนาจ ค.ศ. 1933 จุดเริ่มต้นของเผด็จการนาซีในเยอรมนี

พระราชบัญญัติมอบอำนาจ ค.ศ. 1933 (ภาษาเยอรมัน: Ermächtigungsgesetz 1933) เป็นกฎหมายสำคัญที่ถูกประกาศใช้ในวันที่ 23 มีนาคม ค.ศ. 1933 ซึ่งถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญที่ทำให้ อดอล์ฟ ฮิตเลอร์ และพรรคนาซีสามารถสถาปนาระบอบเผด็จการเบ็ดเสร็จในเยอรมนีได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย โดยการโอนอำนาจนิติบัญญัติจากรัฐสภา (Reichstag) ไปยังคณะรัฐมนตรี ซึ่งนำโดยนายกรัฐมนตรีฮิตเลอร์

บริบทและการผลักดันกฎหมาย

หลังจากที่ฮิตเลอร์ได้รับแต่งตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีในเดือนมกราคม ค.ศ. 1933 พรรคนาซีได้พยายามหาทางควบคุมอำนาจรัฐอย่างเบ็ดเสร็จ เหตุการณ์สำคัญที่นำไปสู่การผ่านกฎหมายฉบับนี้คือ เหตุการณ์เพลิงไหม้รัฐสภา (Reichstag Fire) ในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1933 ซึ่งนาซีใช้เป็นข้ออ้างในการประกาศสถานการณ์ฉุกเฉินและจำกัดสิทธิเสรีภาพขั้นพื้นฐานของพลเมือง โดยอ้างว่าเป็นการป้องกันการก่อจลาจลโดยคอมมิวนิสต์

กระบวนการลงมติ

การผ่านพระราชบัญญัติมอบอำนาจไม่ได้เกิดขึ้นอย่างราบรื่น แต่เกิดจากการใช้ทั้งการข่มขู่และการเจรจาทางเมือง:

• การข่มขู่: กองกำลัง SA (Sturmabteilung) และ SS ได้เข้าล้อมอาคารที่ใช้ประชุมรัฐสภาเพื่อกดดันสมาชิกสภา
• การกวาดล้าง: สมาชิกพรรคคอมมิวนิสต์ถูกจับกุมหรือถูกสั่งห้ามไม่ให้เข้าร่วมการลงมติ
• การเจรจา: ฮิตเลอร์ให้คำมั่นสัญญาแก่พรรคศูนย์กลาง (Centre Party) ว่าจะเคารพสิทธิของศาสนจักรคาทอลิก เพื่อให้ได้เสียงสนับสนุนที่จำเป็นในการผ่านกฎหมายตามรัฐธรรมนูญของสาธารณรัฐไวมาร์

ผลกระทบและการเปลี่ยนแปลงทางการเมือง

เมื่อกฎหมายฉบับนี้มีผลบังคับใช้ ฮิตเลอร์ไม่จำเป็นต้องขอความเห็นชอบจากรัฐสภาในการออกกฎหมายอีกต่อไป ซึ่งนำไปสู่กระบวนการที่เรียกว่า Gleichschaltung หรือการทำให้เป็นหนึ่งเดียว โดยมีผลลัพธ์ดังนี้:

• การยุบพรรคการเมือง: พรรคการเมืองอื่น ๆ ถูกสั่งห้ามดำเนินกิจกรรมและถูกประกาศให้เป็นสิ่งผิดกฎหมาย จนเยอรมนีกลายเป็นรัฐพรรคเดียว (One-party state)
• การควบคุมสื่อ: กระทรวงโฆษณาชวนเชื่อถูกจัดตั้งขึ้นเพื่อควบคุมข้อมูลข่าวสารทั้งหมดในประเทศ
• การละเมิดสิทธิมนุษยชน: การออกกฎหมายจำกัดสิทธิของชาวเยอรมันเชื้อสายยิวและกลุ่มคนที่ถูกมองว่าไม่พึงประสงค์ เริ่มต้นขึ้นอย่างเป็นระบบ

พระราชบัญญัติมอบอำนาจจึงไม่ใช่เพียงแค่กฎหมายฉบับหนึ่ง แต่เป็นเครื่องมือทางกฎหมายที่ใช้ทำลายระบอบประชาธิปไตยของสาธารณรัฐไวมาร์จากภายใน และปูทางไปสู่การฆ่าล้างเผ่าพันธุ์และการเกิดสงครามโลกครั้งที่สองในเวลาต่อมา