Festen โอเปร่าร่วมสมัยที่ดัดแปลงจากภาพยนตร์ Dogme 95

Festen เป็นโอเปร่าภาษาอังกฤษฉบับหนึ่งองก์ที่ประพันธ์ดนตรีโดย Mark-Anthony Turnage และเขียนบทโอเปร่า (libretto) โดย Lee Hall ผลงานชิ้นนี้เป็นการดัดแปลงมาจากภาพยนตร์สัญชาติเดนมาร์กปี 1998 เรื่อง The Celebration (ภาษาเดนมาร์ก: Festen) ซึ่งเป็นภาพยนตร์เรื่องแรกภายใต้กฎเกณฑ์ของกลุ่ม Dogme 95

การแสดงรอบปฐมทัศน์จัดขึ้นที่ Royal Opera House ในเดือนกุมภาพันธ์ ปี 2025 และได้รับคำวิจารณ์ในเชิงบวกอย่างมากจากนักวิจารณ์ดนตรีและศิลปะการแสดง

ที่มาและประวัติการแสดง

โอเปร่าเรื่องนี้ดัดแปลงมาจากภาพยนตร์แนวตลกร้าย-ดราม่า กำกับโดย Thomas Vinterberg ซึ่งได้รับรางวัล Jury Prize จากเทศกาลภาพยนตร์เมืองคานส์ปี 1998 แม้ว่า Turnage จะชื่นชอบภาพยนตร์เรื่องนี้อยู่แล้ว แต่เขาเริ่มมองเห็นความเป็นไปได้ในการนำมาสร้างเป็นโอเปร่าหลังจากที่ได้ชมการแสดงละครเวทีเรื่อง The Hunt ซึ่งเป็นผลงานกำกับของ Vinterberg เช่นกัน

การแสดงรอบปฐมทัศน์โลกมีขึ้นเมื่อวันที่ 11 กุมภาพันธ์ 2025 ณ Royal Opera House กรุงลอนดอน โดยมี Richard Jones เป็นผู้กำกับ และ Miriam Buether เป็นผู้ออกแบบงานสร้าง ต่อมาในปี 2026 โอเปร่าเรื่องนี้ได้ถูกนำไปจัดแสดงที่ Finnish National Opera ในประเทศฟินแลนด์

เรื่องย่อ

Festen เล่าเรื่องราวของครอบครัวชาวเดนมาร์กผู้มั่งคั่งที่มารวมตัวกันเพื่อเฉลิมฉลองวันเกิดครบรอบ 60 ปีของ Helge ผู้เป็นหัวหน้าครอบครัว เหตุการณ์เกิดขึ้นในช่วงฤดูร้อนปี 1989 ในชนบทของเดนมาร์ก

ในระหว่างงานเลี้ยงอาหารค่ำ Christian ลูกชายคนโตได้ลุกขึ้นกล่าวสุนทรพจน์และกล่าวหา Helge ต่อหน้าแขกเหรื่อว่าได้ล่วงละเมิดทางเพศเขาและ Linda น้องสาวฝาแฝดผู้ล่วงลับ ซึ่งความบอบช้ำทางจิตใจนำไปสู่การฆ่าตัวตายของเธอในเวลาต่อมา แม้จะมีการขัดจังหวะ แต่ Christian ยังคงยืนยันว่าพ่อของเขาเป็นสาเหตุของการตายของ Linda ในขณะที่ Helge ปฏิเสธและแสดงท่าทีสับสน แขกคนอื่น ๆ ในงานต่างตกอยู่ในความเงียบและส่วนใหญ่ไม่เชื่อในคำกล่าวหานั้น

ความตึงเครียดเพิ่มสูงขึ้นเมื่อ Helena น้องสาวของ Christian พา Gbatokai แฟนหนุ่มผิวดำมาร่วมงาน และเขาถูก Michael ลูกชายอีกคนของ Helge เหยียดเชื้อชาติ รวมถึงแขกบางคนที่ร่วมร้องเพลงเหยียดผิวกับ Michael อย่างไรก็ตาม ความจริงเริ่มปรากฏเมื่อจดหมายลาตายของ Linda ถูกอ่านให้แขกทุกคนฟัง จนในที่สุด Helge ยอมรับว่าได้กระทำการล่วงละเมิดจริง หลังจากนั้น Michael ได้ทำร้ายร่างกาย Helge ในห้องครัว ในขณะที่งานเลี้ยงยังคงดำเนินต่อไปในส่วนอื่นของบ้าน เช้าวันรุ่งขึ้นเมื่อ Helge ปรากฏตัวอีกครั้ง Michael ได้สั่งให้เขาออกไปจากบ้าน

การตอบรับจากนักวิจารณ์

Andrew Clements จาก The Guardian ให้คะแนน 5 ดาว โดยระบุว่า Festen เป็นผลงานที่ "น่าประทับใจอย่างยิ่ง" และชื่นชมบทของ Lee Hall ว่ามีความกระชับและไม่มีคำใดที่สูญเปล่า เขามองว่าผลงานความยาว 95 นาทีนี้สามารถดึงดูดอารมณ์และสร้างความสะเทือนใจได้ตั้งแต่ต้นจนจบ ส่วนดนตรีของ Turnage นั้นสามารถสร้างสมดุลระหว่าง "ความเงียบที่ทำลายล้าง" กับ "ความงามทางดนตรีที่สงบเยือกเย็น" ได้อย่างลงตัว

David Karlin จาก Bachtrack ให้คะแนน 5 ดาวเช่นกัน โดยเรียกผลงานชิ้นนี้ว่าเป็น "ตลกร้ายชั้นเลิศ" และชื่นชมการใช้ตัวละครที่มีจำนวนมากถึง 25 บทบาท พร้อมคณะประสานเสียงและนักแสดง โดยระบุว่าไม่มีจุดอ่อนในด้านการแสดงเลย Karlin มองว่าอัจฉริยภาพของเรื่องนี้อยู่ที่การที่ผู้ประพันธ์และผู้เขียนบท "ปั่นหัว" ผู้ชม ด้วยการใส่เพลงอาเรีย (Aria) ที่ไพเราะในขณะที่ตัวละครกำลังบรรยายถึงการกระทำที่น่าสะพรึงกลัว

ในขณะที่ Alexander Voltz นักประพันธ์เพลงชาวออสเตรเลียที่เขียนใน The Critic ได้ชื่นชมดนตรีและการผลิต แต่เขามีความเห็นที่แตกต่างออกไปในเรื่องโครงสร้างของบทโอเปร่าที่เขียนโดย Hall

รางวัลที่ได้รับ

ในงานประกาศรางวัล Olivier Awards ปี 2025 Festen ได้รับรางวัล Best New Opera Production (การผลิตโอเปร่าเรื่องใหม่ยอดเยี่ยม)