Fin-de-Siècle Splendor ความทันสมัยที่ถูกกดทับในวรรณกรรมปลายราชวงศ์ชิง

Fin-de-Siècle Splendor: Repressed Modernities of Late Qing Fiction, 1848-1911 เป็นหนังสือสารคดีที่เขียนโดย David Der-Wei Wang ตีพิมพ์โดย Stanford University Press ในปี 1997 หนังสือเล่มนี้ถือเป็นงานเขียนภาษาอังกฤษเล่มแรกที่เขียนโดยผู้เขียนคนเดียวซึ่งทำการสำรวจวรรณกรรมในสมัยปลายราชวงศ์ชิงอย่างครอบคลุม

วิทยานิพนธ์หลักและความสำคัญ

David Wang นำเสนอข้อโต้แย้งว่า "ความทันสมัย" (Modernity) เริ่มปรากฏในนวนิยายที่ตีพิมพ์ในช่วงปลายราชวงศ์ชิง โดยเขากำหนดจุดเริ่มต้นไว้ที่ปี 1849 ซึ่งเป็นช่วงเริ่มต้นของการกบฏไท่ผิง แทนที่จะมองว่าความทันสมัยเกิดขึ้นหลังจากราชวงศ์ชิงสิ้นสุดลงในปี 1912 ตามความเชื่อกระแสหลัก

Robert Hegel จากมหาวิทยาลัยวอชิงตันในเซนต์หลุยส์ ระบุว่าหนังสือเล่มนี้มุ่งเน้นไปที่วรรณกรรมที่มักถูกมองข้ามหรือถูกตราหน้าว่าล้าหลังและเสื่อมโทรม โดย Wang ชี้ให้เห็นว่ามีการแสวงหารูปแบบวรรณกรรมใหม่ๆ มากมายในยุคหลังการกบฏไท่ผิง ซึ่งไม่ได้จำกัดอยู่เพียงแค่การเขียนที่ได้รับอิทธิพลจากตะวันตกอย่างตั้งใจเท่านั้น

การแบ่งประเภทของวรรณกรรมปลายราชวงศ์ชิง

ในหนังสือเล่มนี้ Wang ได้วิเคราะห์ผลงานมากกว่า 60 ชิ้น รวมถึงนวนิยายประมาณ 20 เรื่อง โดยแบ่งออกเป็น 4 ประเภทหลัก ดังนี้:

• นิยายกำลังภายในและคดีความ (Chivalric and Court Case): การผสมผสานระหว่างเรื่องราวของผู้พิพากษาและการผจญภัยของวีรบุรุษที่ผดุงความยุติธรรม
• นิยายหญิงคณิกา (Courtesan Novels): นวนิยายที่มีธีมเกี่ยวกับความรัก ความใคร่ และความรู้สึกสะเทือนใจ
• นิยายตีแผ่สังคม (Novels of Exposure): งานเขียนที่บันทึกความทุกข์ยากของผู้อยู่อาศัยในเมืองและวิพากษ์วิจารณ์สังคม (ซึ่ง Lu Xun เรียกว่า qiǎnzé xiǎoshuō)
• ไซไฟแฟนตาซี (Science Fantasy): ประเภทที่ Wang นำเสนอขึ้นมาใหม่ โดยเป็นการผสมผสานการเล่าเรื่องแบบดั้งเดิมของจีน (zhiguai) เข้ากับนิยายวิทยาศาสตร์ของตะวันตก

นิยามของ "ความทันสมัยที่ถูกกดทับ"

Wang นิยามความทันสมัยว่าเป็นปรากฏการณ์ที่ "ใหม่และเป็นนวัตกรรม" ซึ่งรวมถึงการใช้ตัวละครแบบใหม่ อุดมการณ์ รูปแบบการเล่าเรื่อง สถานการณ์ และธีมที่ไม่เคยมีมาก่อน เขาคัดค้านแนวคิดที่ว่าความทันสมัยคือการพัฒนาเป็นเส้นตรงไปสู่สิ่งที่ก้าวหน้ากว่า แต่เป็นเรื่องของการเปิดความเป็นไปได้ใหม่ๆ ในการสร้างสรรค์