กองทัพส่งทางอากาศสัมพันธมิตรที่ 1

กองทัพส่งทางอากาศสัมพันธมิตรที่ 1 (First Allied Airborne Army) เป็นหน่วยบัญชาการร่วมของฝ่ายสัมพันธมิตรที่ก่อตั้งขึ้นเมื่อวันที่ 2 สิงหาคม ค.ศ. 1944 ตามคำสั่งของพลเอก ดไวต์ ดี. ไอเซนฮาวร์ ผู้บัญชาการสูงสุดของกองกำลังสัมพันธมิตร (Supreme Allied Commander of the Allied Expeditionary Force) เพื่อทำหน้าที่ควบคุมและประสานงานกองกำลังส่งทางอากาศทั้งหมดในยุโรปตะวันตกจนถึงเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1945

โครงสร้างและการจัดกำลังพล

กองทัพนี้ทำหน้าที่เป็นศูนย์กลางการควบคุมกองกำลังพลร่มและหน่วยขนส่งทางอากาศของสัมพันธมิตร ซึ่งประกอบด้วยหน่วยงานหลักดังนี้:

• กองกำลังสหรัฐอเมริกา: รวมถึงกองบัญชาการขนส่งทางอากาศที่ 9 (U.S. IX Troop Carrier Command) และกองพลส่งทางอากาศที่ 18 (U.S. XVIII Airborne Corps) ซึ่งควบคุมกองพลส่งทางอากาศที่ 17, 82 และ 101 รวมถึงหน่วยส่งทางอากาศอิสระอื่น ๆ
• กองกำลังสหราชอาณาจักร: กองพลส่งทางอากาศที่ 1 และ 6 ของอังกฤษ
• กองกำลังพันธมิตรอื่น ๆ: รวมถึงกองพลร่มที่ 1 ของโปแลนด์

การก่อตั้งและข้อโต้แย้ง

แนวคิดการรวมศูนย์อำนาจ

พลเอกไอเซนฮาวร์เชื่อว่าจำเป็นต้องมีหน่วยบัญชาการเดียวที่มีอำนาจประสานงานทั้งหน่วยส่งทางอากาศและหน่วยขนส่งทางอากาศ เพื่อให้การดำเนินปฏิบัติการเป็นไปอย่างมีประสิทธิภาพ โดยเสนอให้ใช้รูปแบบกองบัญชาการกองพลน้อย (Corps Headquarters) ที่ปรับปรุงใหม่ และให้เจ้าหน้าที่ระดับสูงจากกองทัพอากาศสหรัฐฯ (USAAF) เป็นผู้บังคับบัญชา

ข้อคัดค้านในช่วงเริ่มต้น

การเสนอจัดตั้งหน่วยงานนี้ได้รับเสียงคัดค้านจากนายทหารบางส่วน เช่น พลตรี เลเวน คูเปอร์ อัลเลน เสนาธิการของกองทัพกลุ่มที่ 12 ซึ่งโต้แย้งว่าความแตกต่างด้านอุปกรณ์และจำนวนพลร่มของสหรัฐฯ ที่มีมากกว่าอังกฤษ ทำให้ไม่จำเป็นต้องมีหน่วยบัญชาการร่วม นอกจากนี้ กองทัพอากาศอังกฤษ (RAF) และผู้บัญชาการพลร่มชาวอังกฤษบางส่วนมีความกังวลว่าการให้เจ้าหน้าที่กองทัพอากาศเป็นผู้บังคับบัญชาทหารบกอาจสร้างบรรทัดฐานที่ไม่เหมาะสมในอนาคต

การตัดสินใจขั้นสุดท้าย

แม้จะมีข้อโต้แย้ง แต่ไอเซนฮาวร์ยังคงยืนยันในความจำเป็นของการรวมศูนย์อำนาจ โดยได้หารือกับพลเอก จอร์จ มาร์แชลล์ และพลเอก เฮนรี เอช. อาร์โนลด์ จนได้ข้อสรุปว่า ผู้บัญชาการกองทัพอากาศจะเป็นผู้ควบคุมกองกำลังส่งทางอากาศทั้งหมดจนกว่าสถานการณ์ภาคพื้นดินจะเอื้ออำนวยให้มีการสนับสนุนทางโลจิสติกส์ตามปกติ ซึ่งหลังจากนั้นอำนาจการบังคับบัญชาจะถูกโอนย้ายไปยังผู้บัญชาการภาคพื้นดิน

บทบาทในปฏิบัติการสำคัญ

กองทัพส่งทางอากาศสัมพันธมิตรที่ 1 มีบทบาทสำคัญในการรุกคืบผ่านยุโรปตะวันตกเหนือ โดยมีปฏิบัติการที่โดดเด่นดังนี้:

• ปฏิบัติการมาร์เก็ตการ์เดน (Operation Market Garden): ปฏิบัติการส่งทางอากาศครั้งใหญ่ในเดือนกันยายน ค.ศ. 1944 เพื่อยึดสะพานสำคัญในเนเธอร์แลนด์
• การรบที่บัลจ์ (Battle of the Bulge): การระดมพลร่มเพื่อต้านทานการตีโต้กลับของเยอรมนีในช่วงเดือนธันวาคม ค.ศ. 1944 ถึงมกราคม ค.ศ. 1945
• ปฏิบัติการวาร์ซิตี้ (Operation Varsity): ปฏิบัติการส่งทางอากาศครั้งสุดท้ายและครั้งใหญ่ที่สุดในยุโรปช่วงเดือนมีนาคม ค.ศ. 1945 เพื่อข้ามแม่น้ำไรน์

หลังจากการยอมจำนนของนาซีเยอรมนี กองทัพส่งทางอากาศสัมพันธมิตรที่ 1 ได้ถูกยุบหน่วยในวันที่ 20 พฤษภาคม ค.ศ. 1945 โดยหน่วยย่อยต่าง ๆ ได้กลับไปขึ้นตรงกับกองทัพของประเทศตนเองตามเดิม