เขตภูเขาไฟฟูเอกีโน

เขตภูเขาไฟฟูเอกีโน (Fueguino volcanic field) เป็นกลุ่มภูเขาไฟที่ตั้งอยู่ในประเทศชิลี โดยถือเป็นภูเขาไฟที่ตั้งอยู่ทางทิศใต้ที่สุดของเทือกเขาแอนดีส พื้นที่นี้ครอบคลุมบริเวณเกาะคุก (Cook Island) และขยายตัวไปยังเกาะลอนดอนเดอร์รี (Londonderry Island) ในภูมิภาคติเอร์ราเดลฟูเอโก (Tierra del Fuego) ลักษณะทางกายภาพของเขตภูเขาไฟประกอบด้วยโดมลาวา (lava domes), กรวยภูเขาไฟแบบไพโรคลาสติก (pyroclastic cones) และทะเลสาบในปล่องภูเขาไฟ

ธรณีวิทยาและกลไกการเกิด

กิจกรรมทางภูเขาไฟของฟูเอกีโนเป็นส่วนหนึ่งของ เขตภูเขาไฟออสตราล (Austral Volcanic Zone) ซึ่งเกิดจากการมุดตัวของแผ่นเปลือกโลกแอนตาร์กติก (Antarctic Plate) ลงใต้แผ่นเปลือกโลกอเมริกาใต้ (South America Plate) อย่างไรก็ตาม แผ่นที่มุดตัวลงไปนั้นยังมีความลึกไม่เพียงพอที่จะทำให้เกิดการปะทุแบบแนวภูเขาไฟ (volcanic arc volcanism) ที่สมบูรณ์

ลักษณะทางภูมิศาสตร์และโครงสร้าง

เขตภูเขาไฟนี้ตั้งอยู่ในคอมมูนกาโบเดออร์โนส (Cabo de Hornos) ประเทศชิลี โดยมีลักษณะเด่นคือเป็นกลุ่มภูเขาไฟขนาดเล็กที่มีความสูงสูงสุดประมาณ 150 เมตร มีโดมลาวาที่มีรอยแยกแบบเสา (columnar joints) และมีกรวยภูเขาไฟหนึ่งแห่งที่มีทะเลสาบปล่องภูเขาไฟกว้าง 150 เมตร

ในเชิงโครงสร้าง ภูเขาไฟฟูเอกีโนไม่ก่อให้เกิดการสะสมของเถ้าภูเขาไฟ (tephra) ในวงกว้างเหมือนกับภูเขาไฟลูกอื่นๆ ในเขตภูเขาไฟออสตราล และอาจได้รับอิทธิพลจากรอยเลื่อนที่วางตัวในแนวเหนือ-ใต้

องค์ประกอบทางเคมีและหินฐาน

หินที่ปะทุออกมาจากเขตภูเขาไฟฟูเอกีโนคือ หินแอนดีไซต์ (andesite) ซึ่งเป็นลักษณะทั่วไปของภูเขาไฟในเขตออสตราลที่จะพบเพียงหินแอนดีไซต์และหินดาไซต์ (dacite) เท่านั้น หินเหล่านี้จัดอยู่ในกลุ่ม calc-alkaline และมีลักษณะคล้ายกับหินจากแนวภูเขาไฟยุคแรกเริ่ม

สำหรับหินฐาน (basement) ของพื้นที่นี้ประกอบด้วยโอฟิโอไลต์ (ophiolite) จากยุคจูแรสซิกตอนปลายถึงครีเทเชียสตอนต้น ซึ่งประกอบด้วยแร่ต่างๆ เช่น พีโรไทต์ (pyrrhotite), แชลโคไพไรต์ (chalcopyrite) และไพไรต์ (pyrite)

ประวัติการปะทุ

จากการตรวจสอบทางธรณีวิทยา พบว่าภูเขาไฟในเขตฟูเอกีโนไม่ปรากฏร่องรอยของการกัดเซาะโดยธารน้ำแข็ง ซึ่งบ่งชี้ว่ากิจกรรมทางภูเขาไฟเกิดขึ้นหลังจากยุคน้ำแข็ง หรือเกิดขึ้นในระยะเวลาที่สั้นมาก

มีรายงานการปะทุของภูเขาไฟในพื้นที่นี้จากบันทึกการเดินเรือในอดีต ดังนี้:

• ปี ค.ศ. 1712: กัปตัน Josselin Guardin ชาวฝรั่งเศสรายงานการพบภูเขาไฟ ซึ่งในแผนที่สมัยนั้นถูกระบุชื่อว่า Volcan San Clemente
• ปี ค.ศ. 1820: กัปตัน Basil Hall แห่งเรือ HMS Conway รายงานการปะทุของวัสดุร้อนจัด (incandescent material) ในวันที่ 25-26 พฤศจิกายน โดยการปะทุครั้งนี้มีการประเมินดัชนีความรุนแรงของการปะทุ (VEI) อยู่ที่ระดับ 2
• ปี ค.ศ. 1926: มีรายงานการเกิดกิจกรรมทางภูเขาไฟในพื้นที่

นอกจากนี้ ยังมีตำนานของชาว Yaghan เกี่ยวกับ "ไฟโลก" (world fire) ซึ่งนักวิชาการบางส่วนสันนิษฐานว่าอาจเป็นการอ้างถึงการปะทุของภูเขาไฟฟูเอกีโน หรืออาจเป็นเหตุการณ์วัตถุจากนอกโลกพุ่งชนโลก