ป้ายจราจรภาษาเกลิคในสกอตแลนด์ ประวัติศาสตร์และการต่อสู้ทางภาษา

ในพื้นที่ที่พูดภาษาเกลิค (Gaelic) ของสกอตแลนด์ การใช้ภาษาเกลิคบนป้ายจราจร ไม่ว่าจะเป็นการใช้แทนที่ภาษาอังกฤษหรือใช้ควบคู่กัน กลายเป็นเรื่องปกติในปัจจุบัน อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้เคยเป็นประเด็นที่ก่อให้เกิดความขัดแย้งอย่างมากในอดีต

ประวัติศาสตร์และการเปลี่ยนแปลง

ในช่วงศตวรรษที่ 18 และ 19 ผู้จัดทำแผนที่มักบันทึกชื่อสถานที่ภาษาเกลิคในรูปแบบที่ปรับให้เป็นภาษาอังกฤษ (Anglicised) แม้ว่าเมืองสำคัญอย่าง Stornoway หรือ Portree จะมีชื่อเรียกที่แตกต่างกันในแต่ละภาษา แต่สำหรับหมู่บ้านเล็กๆ หรือลักษณะทางภูมิศาสตร์ย่อยๆ การเปลี่ยนชื่อให้เป็นภาษาอังกฤษสร้างความไม่พอใจให้กับชาวเกลิคที่มีการศึกษา

เข้าสู่ศตวรรษที่ 20 สภาเทศบาลเมืองอินเวอร์เนสส์ (Inverness County Council) ซึ่งในขณะนั้นมีทัศนคติเชิงลบต่อภาษาเกลิค เป็นผู้รับผิดชอบในการติดตั้งป้ายจราจรทั่วพื้นที่ไฮแลนด์ โดยยืนกรานให้ใช้ภาษาอังกฤษเพียงอย่างเดียวตามการสะกดในแผนที่ Ordnance Survey ในช่วงเวลานั้น องค์กรภาษาเกลิคมีทรัพยากรจำกัด จึงไม่ได้ให้ความสำคัญกับการต่อต้านนโยบายนี้เป็นอันดับแรก และในปี 1970 สภาเขต Aird ได้ปฏิเสธข้อเสนอในการจัดทำป้ายสองภาษา

การฟื้นฟูในพื้นที่ไฮแลนด์

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1973 จากกรณีพิพาทเรื่องป้ายจราจรบนเกาะสกาย (Skye) เมื่อสภาวางแผนสร้างถนนสายใหม่ทางทิศใต้ของ Portree และจำเป็นต้องซื้อที่ดินจาก Iain Noble ซึ่งเขาเสนอที่จะบริจาคที่ดินให้ฟรี โดยมีเงื่อนไขว่าป้ายจราจร 3 แห่งบนถนนเส้นนั้นต้องเป็นแบบสองภาษา เพื่อเป็นการประกาศการมีอยู่ของภาษาเกลิคในพื้นที่

ข้อเสนอนี้ถูกต่อต้านอย่างรุนแรงจากสภา โดยเฉพาะ Lord Burton ประธานคณะกรรมการถนน ซึ่งพยายามผลักดันกฎหมายในสภาขุนนางเพื่อจำกัดการใช้ภาษาเกลิคโดยหน่วยงานท้องถิ่น แต่ Noble ได้รับการสนับสนุนจากคำร้องที่ลงนามโดยชาวเกาะสกายผู้มีชื่อเสียงจำนวนมาก ประกอบกับตัวอย่างความสำเร็จจากเวลส์ที่ยอมรับป้ายสองภาษาไปก่อนหน้าแล้ว ในที่สุดสภาก็ยอมประนีประนอมโดยติดตั้งป้ายสองภาษาใน Portree และ Broadford เป็นกรณี "ทดลอง"

เหตุการณ์นี้กลายเป็นบรรทัดฐานและค่อยๆ แพร่หลายในช่วงทศวรรษ 1980 และได้รับการยอมรับโดยทั่วไปในทศวรรษ 1990 ปัจจุบันป้ายสองภาษาเป็นมาตรฐานในหมู่เกาะตะวันตก (Western Isles) และพื้นที่ส่วนใหญ่ของแผ่นดินใหญ่ ในปี 1996 สภาไฮแลนด์ได้ตัดสินใจใช้ป้ายภาษาเกลิคเพียงอย่างเดียวในบางพื้นที่

นโยบายรัฐบาลและการวิจัยด้านความปลอดภัย

ในปี 2001 รัฐบาลสกอตแลนด์ประกาศแผนติดตั้งป้ายสองภาษาบนถนนสายหลักในไฮแลนด์ โดยมีนโยบายว่าจะติดตั้งเมื่อมีการเปลี่ยนป้ายใหม่เท่านั้น เพื่อให้ค่าใช้จ่ายต่อภาษีประชาชนอยู่ในระดับต่ำที่สุด

อย่างไรก็ตาม ยังคงมีข้อกังวลเรื่องความปลอดภัยของผู้ขับขี่ ในปี 2012 Transport Scotland ได้เผยแพร่รายงานระบุว่า ป้ายสองภาษาไม่ได้ก่อให้เกิดอันตรายต่อผู้ขับขี่ แม้ว่าผู้ขับขี่จะต้องใช้ความสนใจเพิ่มขึ้นเล็กน้อย แต่ไม่ได้เพิ่มอัตราการเกิดอุบัติเหตุอย่างมีนัยสำคัญ

นอกจากนี้ งานวิจัยจากมหาวิทยาลัยลีดส์ (Leeds University) ชี้ให้เห็นว่าป้ายที่มีข้อความ 4 บรรทัดขึ้นไปอาจทำให้ผู้ขับขี่ชะลอรถเพื่อประมวลผลข้อมูล ซึ่งอาจส่งผลต่อรถคันหลัง จึงมีการแนะนำให้ใช้ "เทคนิคการแยก" เช่น การใช้สีตัวอักษรที่แตกต่างกัน ซึ่งในสกอตแลนด์มักใช้ ตัวอักษรสีขาวสำหรับภาษาอังกฤษ และตัวอักษรสีเหลืองสำหรับภาษาเกลิค เพื่อช่วยให้แยกแยะได้ง่ายขึ้น