จิโรลาโม ซานคี นักเทววิทยาผู้ทรงอิทธิพลแห่งยุคปฏิรูปศาสนา

จิโรลาโม ซานคี (Girolamo Zanchi; 2 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1516 – 19 พฤศจิกายน ค.ศ. 1590) เป็นนักปฏิรูปศาสนาชาวอิตาลี นักบวช และนักการศึกษา ผู้มีบทบาทสำคัญในการขับเคลื่อนและพัฒนาเทววิทยาแบบรีฟอร์ม (Reformed Theology) ในช่วงเวลาหลังจากที่จอห์น คัลวิน (John Calvin) เสียชีวิตลง

ประวัติและการศึกษา

ซานคีเกิดในครอบครัวชนชั้นสูง โดยมีบิดาเป็นทนายความและนักประวัติศาสตร์ในเมืองอัลซาโน ลอมบาร์โด ใกล้กับเมืองแบร์กาโม อย่างไรก็ตาม ชีวิตในวัยเด็กของเขาต้องเผชิญกับความสูญเสีย เมื่อบิดาเสียชีวิตจากโรคระบาดในปี ค.ศ. 1528 และมารดาเสียชีวิตในอีกสามปีต่อมา

เมื่ออายุ 15 ปี เขาเข้าสู่สำนักสงฆ์ในคณะออกัสติเนียน (Augustinian Order of Regular Canons) ซึ่งเป็นที่ที่เขาได้ศึกษาปรัชญาของอริสโตเติล ภาษาศาสตร์ และเทววิทยา หลังจากสำเร็จการศึกษา เขาได้เดินทางไปยังเมืองลุกกา และได้รับอิทธิพลอย่างสูงจาก ปีเตอร์ มาร์ทีร์ เวอร์มิลี (Peter Martyr Vermigli) โดยเฉพาะอย่างยิ่งจากการบรรยายเรื่องพระธรรมโรม ซึ่งทำให้เขาตัดสินใจเลือกเส้นทางสายเทววิทยา

นอกจากงานเขียนของบรรดาปิตาจารย์ (Church Fathers) แล้ว ซานคียังได้ศึกษาผลงานของ มาร์ติน บูเซอร์ (Martin Bucer), ฟิลิป เมลันชธอน (Philipp Melanchthon) และมาร์ติน ลูเธอร์ รวมถึงเหล่านักปฏิรูปชาวสวิส แต่บุคคลที่มีอิทธิพลต่อแนวคิดของเขามากที่สุดคือ จอห์น คัลวิน

เส้นทางการทำงานและการลี้ภัย

หลังจากที่เวอร์มิลีถูกบังคับให้ลี้ภัยในปี ค.ศ. 1542 ซานคียังคงทำหน้าที่เป็นอาจารย์สอนภาษากรีกในโรงเรียนของสำนักสงฆ์ จนกระทั่งในปี ค.ศ. 1551 เขาถูกบังคับให้ลี้ภัยออกจากอิตาลีเช่นกัน หลังจากพำนักในเจนีวาช่วงสั้นๆ เขาได้รับเชิญให้ไปที่เมืองสตราสบูร์ก เพื่อดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านพันธสัญญาเดิมที่วิทยาลัยเซนต์โธมัส

ในด้านวิธีการสอน ซานคีมีรูปแบบการนำเสนอที่เน้นความถูกต้องแม่นยำและมีลักษณะทางนิติศาสตร์ นักวิชาการมักอธิบายว่าเขาเป็น "ชาวคัลวินในด้านเนื้อหาทางเทววิทยา แต่เป็นชาวโทมัส (Thomist) ในด้านปรัชญาและระเบียบวิธี" แม้เขาอาจไม่ใช่ผู้ริเริ่มแนวคิดใหม่ที่โดดเด่น แต่เขาได้รับการยอมรับว่าเป็นหนึ่งในนักเทววิทยาที่รอบรู้ที่สุดในครึ่งหลังของศตวรรษที่ 16 และเป็นครูที่ยอดเยี่ยม

ความขัดแย้งในสตราสบูร์กและการย้ายถิ่นฐาน

ซานคีเผชิญกับความกดดันในสตราสบูร์ก เมื่อคณะศาสตราจารย์และศิษยาภิบาลถูกเรียกร้องให้ยอมรับคำสารภาพแห่งเอาคส์บูร์ก (Augsburg Confession) ความขัดแย้งเกิดขึ้นเมื่อเขามีความเห็นต่างจาก โยฮันน์ มาร์บัค (Johann Marbach) ผู้ดูแลฝ่ายลูเธอร์รัน โดยซานคีมองว่าความแตกต่างในหลักคำสอนเรื่องพิธีมหาสนิทระหว่างฝ่ายลูเธอร์รันและฝ่ายรีฟอร์มนั้นมีเพียงเล็กน้อย และเขายังคงยึดถือหลักคำสอนเรื่องการกำหนดไว้ล่วงหน้า (Predestination) ตามแนวทางของคัลวินอย่างเคร่งครัด

แม้จะมีการพยายามสร้าง "ข้อตกลงแห่งสตราสบูร์ก" (Strasbourg Consensus) เพื่อสร้างความเป็นเอกภาพ แต่ความขัดแย้งยังคงดำเนินต่อไป จนในที่สุดซานคีตัดสินใจออกจากสตราสบูร์กเพื่อไปเป็นศิษยาภิบาลของชุมชนโปรเตสแตนต์ชาวอิตาลีในเคียเวนนา (Chiavenna) เขตเกราบุลเดน

ช่วงปลายชีวิตและผลงานที่ไฮเดลเบิร์ก

ในปี ค.ศ. 1568 ซานคีได้รับเชิญให้ไปที่มหาวิทยาลัยไฮเดลเบิร์ก เพื่อดำรงตำแหน่งศาสตราจารย์ด้านเทววิทยา (Dogmatics) ต่อจาก ซาคาริอัส อูร์ซินัส (Zacharias Ursinus) ที่นี่เขาได้เขียนผลงานสำคัญหลายชิ้นที่มีลักษณะเป็นการปกป้องความเชื่อ (Apologetic) และการโต้แย้งทางเทววิทยา (Polemical) โดยใช้ระเบียบวิธีแบบสโกลาสติก (Scholastic method)

เมื่อรัฐผู้คัดเลือกพาลาทิเนต (Electorate of the Palatinate) กลับไปนับถือลูเธอร์รันภายใต้การปกครองของเจ้าผู้คัดเลือก ลุดวิกที่ 6 ซานคีและศาสตราจารย์ฝ่ายรีฟอร์มคนอื่นๆ จึงย้ายไปยังสถาบันคาซิเมเรียลัม (Casimirianum) ในเมืองนอยชตัดท์ เขาเสียชีวิตระหว่างการเดินทางกลับไปเยี่ยมไฮเดลเบิร์ก และร่างของเขาถูกฝังไว้ที่โบสถ์ของมหาวิทยาลัย

แนวคิดทางเทววิทยา

ซานคีเป็นผู้เขียนผลงานจำนวนมาก ผลงานที่โดดเด่น ได้แก่ Confession of the Christian Religion และ Observation on the Divine Attributes นอกจากนี้ หนังสือ The Doctrine of Absolute Predestination ยังคงมีการตีพิมพ์จนถึงปัจจุบัน

ผลงานชิ้นสำคัญอย่าง Operum theologicorum ได้รับอิทธิพลอย่างสูง โดยเฉพาะบทที่ว่าด้วยกฎหมาย ซึ่งถูกเปรียบเทียบว่าเป็น "ฉบับโปรเตสแตนต์ของตำราว่าด้วยกฎหมายของอาควินัส" (Aquinas's Treatise on Law) ในงานชิ้นนี้ ซานคีได้อภิปรายเรื่อง กฎธรรมชาติ (Natural Law) โดยโต้แย้งว่ากฎธรรมชาติมีอำนาจเทียบเท่ากับบัญญัติสิบประการ

อย่างไรก็ตาม ซานคีมีความเห็นต่างจากนักบุญโทมัส อาควินัส ในเรื่องที่มาของกฎธรรมชาติ โดยเขาอ้างอิงพระธรรมโรม 2:14-15 เพื่อชี้ให้เห็นว่า กฎธรรมชาติไม่ใช่ "เศษเสี้ยวของภาพลักษณ์ดั้งเดิมของพระเจ้า" หรือ "ส่วนสำคัญของธรรมชาติมนุษย์" แต่เป็นความรู้ทางศีลธรรมที่พระเจ้าทรง "จารึกใหม่" ลงในจิตใจของมนุษย์ทุกคนโดยตรงหลังจากเหตุการณ์การตกในบาป (The Fall)