กอตลีบ ฟอน ยาโกว นักการทูตเยอรมันในช่วงวิกฤตการณ์ก่อนสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

กอตลีบ ฟอน ยาโกว (Gottlieb von Jagow; 22 มิถุนายน ค.ศ. 1863 – 11 มกราคม ค.ศ. 1935) เป็นนักการทูตชาวเยอรมันผู้ดำรงตำแหน่งรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศ (State Secretary of the German Foreign Office) ระหว่างปี ค.ศ. 1913 ถึง 1916 โดยมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการดำเนินนโยบายต่างประเทศของจักรวรรดิเยอรมันในช่วงก่อนและระหว่างการเริ่มต้นของสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

ประวัติช่วงต้นและการก้าวสู่ตำแหน่งทางการทูต

ยาโกวเกิดที่กรุงเบอร์ลินและสำเร็จการศึกษาจากมหาวิทยาลัยบอนน์ เขาเข้าสู่เส้นทางการทูตในปี ค.ศ. 1895 โดยเริ่มต้นปฏิบัติหน้าที่ที่สถานทูตเยอรมันในกรุงโรม และต่อมาที่คณะผู้แทนการทูตของปรัสเซียในเมืองมิวนิก หลังจากผ่านการทดสอบด้านการทูตในปี ค.ศ. 1897 เขาได้ย้ายไปปฏิบัติหน้าที่ที่เมืองฮัมบูร์กก่อนจะกลับไปยังกรุงโรมอีกครั้งและก้าวขึ้นสู่ตำแหน่งเลขาธิการที่สอง (Second Secretary)

ในปี ค.ศ. 1901 ยาโกวกลับมาดำรงตำแหน่งเลขาธิการที่หนึ่ง ณ สถานทูตในกรุงโรมจนถึงปี ค.ศ. 1906 จากนั้นจึงย้ายกลับมาปฏิบัติหน้าที่ที่กระทรวงการต่างประเทศในกรุงเบอร์ลิน โดยเขาได้สร้างชื่อเสียงในฐานะเลขานุการส่วนตัวของ เบิร์นฮาร์ด ฟอน บือโลว์ (Bernhard von Bülow) อดีตนายกรัฐมนตรีของจักรวรรดิเยอรมัน

เส้นทางอาชีพของเขาก้าวหน้าขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยในปี ค.ศ. 1907 เขาได้รับแต่งตั้งเป็นทูตวิสามัญผู้มีอำนาจเต็มประจำลักเซมเบิร์ก และในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1909 เขาได้ดำรงตำแหน่งเอกอัครราชทูตเยอรมันประจำกรุงโรม ในช่วงสงครามอิตาโล-ตุรกี ยาโกวได้ดำเนินกระบวนการเจรจาที่สำคัญกับรัฐบาลอิตาลี ซึ่งเชื่อกันว่าเขามีส่วนช่วยป้องกันไม่ให้เกิดสงครามระหว่างจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการีและอิตาลีในขณะนั้น

บทบาทในช่วงวิกฤตการณ์เดือนกรกฎาคม ค.ศ. 1914

ยาโกวได้รับแต่งตั้งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงการต่างประเทศในปี ค.ศ. 1913 เขาจึงกลายเป็นบุคคลสำคัญในการเจรจาทางการทูตก่อนการปะทุของสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง โดยเฉพาะอย่างยิ่งในการจัดการความสัมพันธ์ระหว่างเยอรมนีและจักรวรรดิออสเตรีย-ฮังการี

ในช่วงวิกฤตการณ์เดือนกรกฎาคม (July Crisis) ยาโกวมีความเชื่อมั่นในช่วงแรกว่าสงครามระหว่างออสเตรียและเซอร์เบียจะถูกจำกัดวงอยู่เพียงในระดับท้องถิ่น และเชื่อว่ารัสเซียยังไม่มีความพร้อมสำหรับสงครามระดับทวีป อย่างไรก็ตาม ความเชื่อนี้พิสูจน์แล้วว่าผิดพลาด ซึ่งนำไปสู่ความตึงเครียดที่เพิ่มสูงขึ้น

ความสัมพันธ์กับอังกฤษและภารกิจลับของไทเรลล์

มีความพยายามในการดำเนินนโยบายเพื่อหลีกเลี่ยงการเผชิญหน้ากับสหราชอาณาจักร โดยมีเหตุการณ์สำคัญคือภารกิจลับของ เซอร์ วิลเลียม ไทเรลล์ (Sir William Tyrrell) เลขานุการส่วนตัวของ เซอร์ เอ็ดเวิร์ด เกรย์ (Sir Edward Grey) ที่เดินทางมาเยอรมนีในช่วงฤดูร้อนปี ค.ศ. 1914 การพบปะและการติดต่อสื่อสารระหว่างไทเรลล์และยาโกวสะท้อนให้เห็นถึงความสนใจร่วมกันในการปรับปรุงความสัมพันธ์ระหว่างอังกฤษและเยอรมนีเพื่อผลประโยชน์ทางยุทธศาสตร์

อย่างไรก็ตาม ภารกิจนี้ไม่ประสบความสำเร็จและไม่มีการทำสนธิสัญญาหรือพันธมิตรอย่างเป็นทางการเกิดขึ้น เนื่องจากสถานการณ์ของวิกฤตการณ์เดือนกรกฎาคมได้ทวีความรุนแรงจนนำไปสู่สงครามโลกครั้งที่หนึ่งในที่สุด นักประวัติศาสตร์บางท่าน เช่น ที.จี. ออตเต (T.G. Otte) ชี้ให้เห็นว่าเหตุการณ์ระหว่างไทเรลล์และยาโกวแสดงให้เห็นถึงเส้นทางเลือกอื่นที่อาจเกิดขึ้นได้ในยุโรปปี 1914 ซึ่งบ่งชี้ว่าสงครามอาจไม่ใช่สิ่งที่หลีกเลี่ยงไม่ได้เสียทีเดียว

การดำเนินนโยบายในช่วงเริ่มต้นสงคราม

เมื่อสถานการณ์บานปลาย ยาโกวและนายกรัฐมนตรีของเขาได้ร่วมกันปรับปรุงแผนการรุกราน (Offensive Plan) และส่งคำขาด (Ultimatum) ไปยังกษัตริย์แห่งเบลเยียม โดยเรียกร้องให้เบลเยียมอนุญาตให้กองทัพเยอรมันเคลื่อนทัพผ่านดินแดนของตนเพื่อมุ่งหน้าไปยังฝรั่งเศส ซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของแผนการทางทหารที่นำไปสู่การประกาศสงครามอย่างเป็นทางการ