กรามีน ดานอน วิสาหกิจเพื่อสังคมเพื่อโภชนาการเด็กในบังกลาเทศ

กรามีน ดานอน (Grameen Danone Foods) เป็นวิสาหกิจเพื่อสังคม (Social Business Enterprise) ที่ก่อตั้งขึ้นในปี พ.ศ. 2549 โดยมีวัตถุประสงค์หลักเพื่อแก้ไขปัญหาการขาดสารอาหารที่สำคัญในเด็กที่อาศัยอยู่ในพื้นที่ชนบทของประเทศบังกลาเทศ องค์กรนี้ดำเนินงานภายใต้หลักการ "ไม่มีการขาดทุนและไม่มีการปันผล" (No loss, No dividend) เพื่อให้มั่นใจว่าทรัพยากรทั้งหมดจะถูกนำไปใช้เพื่อประโยชน์ทางสังคมอย่างสูงสุด

ประวัติการก่อตั้ง

จุดเริ่มต้นของโครงการเกิดขึ้นในปี พ.ศ. 2548 เมื่อ มูฮัมหมัด ยูนุส (Muhammad Yunus) ผู้ก่อตั้งธนาคารกรามีน (Grameen Bank) ได้รับคำเชิญจาก ฟรองก์ ริบูด์ (Franck Riboud) ประธานเจ้าหน้าที่บริหารของกลุ่มบริษัทดานอน (Groupe Danone) ให้เข้าพบที่กรุงปารีส ประเทศฝรั่งเศส

ในการพบกันเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม พ.ศ. 2548 ยูนุสได้เสนอให้มีการร่วมทุนระหว่างกรามีนและดานอน เพื่อผลิตและจัดส่งอาหารที่มีคุณค่าทางโภชนาการสูงให้แก่เด็กยากจนในบังกลาเทศ โดยกำหนดรูปแบบเป็น "ธุรกิจเพื่อสังคม" ซึ่งริบูด์ได้ตอบตกลงในหลักการดังกล่าว นำไปสู่การจัดตั้งบริษัท กรามีน ดานอน ฟู้ดส์ โดยมีเป้าหมายเพื่อยกระดับโภชนาการของประชากรที่มีรายได้น้อยและลดความยากจนผ่านโมเดลธุรกิจที่เน้นชุมชนเป็นศูนย์กลาง ซึ่งผู้ลงทุนจะไม่นำกำไรออกจากบริษัท

ผลิตภัณฑ์และราคา

ผลิตภัณฑ์หลักของบริษัทคือโยเกิร์ตที่ชื่อว่า "Shokti Doi" (ซึ่งแปลว่า โยเกิร์ตแห่งพลัง) โดยถูกออกแบบมาเพื่อเติมเต็มช่องว่างทางโภชนาการของเด็กในบังกลาเทศ ซึ่งประกอบด้วยสารอาหารสำคัญ ได้แก่ โปรตีน, วิตามิน, เหล็ก, แคลเซียม, สังกะสี และจุลสารอาหารอื่นๆ

ในด้านการกำหนดราคา ผลิตภัณฑ์นี้ถูกตั้งราคาให้เหมาะสมกับผู้มีรายได้น้อย โดยข้อมูลในปี พ.ศ. 2560 ระบุว่าขนาด 50 กรัม มีราคา 10 ตากา และขนาด 80 กรัม มีราคา 40 ตากา

เป้าหมายและรูปแบบการดำเนินงาน

กรามีน ดานอน มุ่งหวังที่จะลดความยากจนด้วยการสร้างโอกาสทางธุรกิจและการจ้างงานให้กับคนในท้องถิ่น โดยการจัดหาวัตถุดิบ เช่น นมสด จากเกษตรกรในพื้นที่ นอกจากนี้ กำไรที่เกิดขึ้นจากการดำเนินงานจะไม่ถูกนำไปแบ่งปันให้แก่ผู้ถือหุ้น แต่จะถูกนำกลับไปลงทุนซ้ำเพื่อสร้างโอกาสใหม่ๆ ในการพัฒนาสวัสดิการและคุณภาพชีวิตของประชาชน

กำลังการผลิตและโครงสร้างพื้นฐาน

ในช่วงปี พ.ศ. 2549 ถึง 2559 บริษัทมีแผนที่จะจัดตั้งโรงงานผลิตจำนวน 50 แห่ง โดยโรงงานแห่งแรกถูกสร้างขึ้นในเขตโบกรา (Bogra) ซึ่งอยู่ห่างจากกรุงธากาไปทางเหนือประมาณ 230 กิโลเมตร

• ขนาดโรงงาน: โรงงานแห่งแรกมีพื้นที่ประมาณ 7,000 ตารางฟุต
• กำลังการผลิต: เมื่อเริ่มดำเนินการในปี พ.ศ. 2549 มีกำลังการผลิต 3,000 กิโลกรัมต่อวัน และมีแผนขยายเป็น 10,000 กิโลกรัมต่อวันในปี พ.ศ. 2551

การจัดตั้งโรงงานนี้ส่งผลให้เกิดการจ้างงานในชุมชน ทั้งในด้านการทำปศุสัตว์และการกระจายสินค้า อย่างไรก็ตาม ข้อมูลจนถึงปี พ.ศ. 2554 พบว่าบริษัทยังไม่ได้เปิดโรงงานแห่งที่สองตามแผนที่วางไว้

ความท้าทายในการดำเนินงาน

หนึ่งในอุปสรรคสำคัญของกรามีน ดานอน คือการรักษามาตรฐานคุณภาพของ Shokti Doi ซึ่งจำเป็นต้องใช้ระบบ ห่วงโซ่ความเย็น (Cold Chain) ตั้งแต่ขั้นตอนการผลิตจนถึงมือผู้บริโภค

การรักษาห่วงโซ่ความเย็นในบังกลาเทศมีค่าใช้จ่ายสูงมาก เนื่องจากปัญหาการจราจรที่ติดขัดอย่างรุนแรง ซึ่งส่งผลให้ค่าขนส่งพุ่งสูงขึ้นและกลายเป็นภาระต้นทุนหลัก ทำให้บริษัทประสบปัญหาในการบรรลุจุดคุ้มทุน (Break-even point) ในช่วงเวลาที่ผ่านมา