การพัฒนาระบบรถไฟความเร็วสูงในอินเดีย

ปัจจุบันอินเดียกำลังอยู่ในช่วงเปลี่ยนผ่านครั้งสำคัญของระบบการขนส่งทางราง โดยมุ่งเน้นการยกระดับจากระบบรถไฟความเร็วปานกลางไปสู่ระบบรถไฟความเร็วสูง (High-Speed Rail) เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพในการเชื่อมต่อระหว่างเมืองเศรษฐกิจหลักของประเทศ แม้ว่าในปัจจุบันอินเดียจะยังไม่มีเส้นทางรถไฟที่เปิดให้บริการเชิงพาณิชย์ซึ่งมีความเร็วเกิน 200 กิโลเมตรต่อชั่วโมง แต่รัฐบาลได้มีการวางแผนและเริ่มดำเนินการก่อสร้างโครงข่ายรถไฟความเร็วสูงอย่างเป็นรูปธรรม

สถานะปัจจุบันและความเร็วในการดำเนินงาน

การรถไฟอินเดีย (Indian Railways) ภายใต้กระทรวงรถไฟแห่งรัฐบาลอินเดีย เป็นผู้ดูแลระบบรางทั่วประเทศ ซึ่งมีโครงข่ายทางรถไฟยาวกว่า 108,706 กิโลเมตร และเดินรถมากกว่า 13,000 ขบวนต่อวัน โดยตามเกณฑ์ของกระทรวงรถไฟ เส้นทางที่สามารถรองรับความเร็วได้มากกว่า 160 กิโลเมตรต่อชั่วโมง จะถูกจัดอยู่ในกลุ่มรถไฟความเร็วสูงหรือรถไฟความเร็วสูงระดับกึ่งหนึ่ง (Semi-high speed rail)

ในปัจจุบัน รถไฟที่ทำความเร็วได้สูงสุดในเชิงพาณิชย์ ได้แก่ Bhopal Shatabdi Express, Gatiman Express, Bhopal Vande Bharat Express และ Khajuraho Vande Bharat Express ซึ่งวิ่งในส่วนของ Tughlakabad–Agra รวมถึงบริการ Namo Bharat โดยมีความเร็วสูงสุดในการปฏิบัติงานอยู่ที่ 160 กิโลเมตรต่อชั่วโมง นอกจากนี้ รถไฟชุด Vande Bharat ซึ่งเป็นรถไฟฟ้าแบบ EMU (Electric Multiple Unit) ที่เปิดตัวในปี 2018 มีขีดความสามารถทางเทคนิคในการทำความเร็วได้ถึง 183 กิโลเมตรต่อชั่วโมง

วิวัฒนาการความเร็วของระบบรางในอินเดีย

ประวัติศาสตร์การเดินรถในอินเดียมีการพัฒนาความเร็วอย่างต่อเนื่องตามเทคโนโลยีหัวรถจักรที่เปลี่ยนไป:

• ยุครถไฟไอน้ำ: ในช่วงแรก รถไฟส่วนใหญ่ทำความเร็วได้ต่ำกว่า 100 กิโลเมตรต่อชั่วโมง โดยเริ่มจากการเดินรถครั้งแรกในปี 1837 ที่เมืองมัทราส และการเดินรถโดยสารครั้งแรกระหว่างบอมเบย์และธาเนในปี 1853 ซึ่งมีความเร็วเฉลี่ยเพียง 57 กิโลเมตรต่อชั่วโมง
• ยุคเริ่มต้นของไฟฟ้าและดีเซล: การนำหัวรถจักรไฟฟ้ามาใช้ในช่วงปลายทศวรรษ 1920 และหัวรถจักรดีเซลในปี 1957 ช่วยให้ความเร็วเชิงพาณิชย์ขยับขึ้นไปถึง 120 กิโลเมตรต่อชั่วโมงในช่วงปลายทศวรรษ 1960
• การก้าวกระโดดสู่ความเร็วสูง: ในช่วงทศวรรษ 1990 มีการนำหัวรถจักรไฟฟ้ากำลังสูงมาใช้ ทำให้ความเร็วเพิ่มเป็น 130 กิโลเมตรต่อชั่วโมง และพัฒนาจนถึง 160 กิโลเมตรต่อชั่วโมงในช่วงต้นทศวรรษ 2010

โครงการรถไฟความเร็วสูงในอนาคต

อินเดียได้ตั้งเป้าหมายที่จะสร้างโครงข่ายรถไฟความเร็วสูงที่แท้จริง โดยมีโครงการสำคัญดังนี้:

เส้นทางมูมไบ-อาห์เมดาบัด (Mumbai–Ahmedabad High-Speed Rail)

เป็นระเบียงรถไฟความเร็วสูงสายแรกของประเทศ มีระยะทางประมาณ 508 กิโลเมตร โดยออกแบบให้มีความเร็วสูงสุดในการปฏิบัติงานที่ 350 กิโลเมตรต่อชั่วโมง โครงการนี้เริ่มก่อสร้างในปี 2021 และคาดว่าจะเปิดให้บริการเต็มรูปแบบภายในปี 2028-2029

แผนยุทธศาสตร์ Diamond Quadrilateral

รัฐบาลอินเดียได้อนุมัติโครงการ Diamond Quadrilateral ซึ่งมีเป้าหมายเชื่อมต่อเมืองหลัก 4 แห่ง ได้แก่ เจนไน, เดลี, โกลกาตา และมูมไบ ด้วยระบบรถไฟความเร็วสูง เพื่อสร้างโครงข่ายการคมนาคมที่ครอบคลุมทั่วประเทศ โดยมีการจัดตั้งบริษัท National High Speed Rail Corporation (NHSRC) เพื่อบริหารจัดการและขับเคลื่อนโครงการเหล่านี้โดยเฉพาะ