ประวัติและการพัฒนาของรถถังในกองทัพบกอังกฤษ

รถถังถูกนำมาใช้ในสนามรบเป็นครั้งแรกเพื่อเป็นทางออกสำหรับปัญหาของ สงครามสนามเพลาะ (Trench Warfare) ซึ่งเป็นรูปแบบการรบที่ทำให้ทั้งสองฝ่ายติดหล่มและไม่สามารถรุกคืบได้โดยไม่มีการสูญเสียกำลังพลจำนวนมาก รถถังถูกออกแบบมาให้เป็นยานพาหนะขนาดใหญ่ หนัก และเคลื่อนที่ช้า แต่มีความสามารถในการขับข้ามสนามเพลาะของศัตรู ซึ่งช่วยลดความจำเป็นในการส่งทหารราบเดินหน้าเข้าสู่พื้นที่สังหารโดยตรง

จุดเริ่มต้นและการตั้งชื่อ

กองทัพบกอังกฤษเป็นชาติแรกที่นำรถถังมาใช้งาน โดยในช่วงแรกมีการพัฒนาอย่างลับที่สุด เพื่อป้องกันไม่ให้ศัตรูทราบถึงอาวุธชนิดใหม่นี้ ทางการจึงแจ้งต่อสาธารณชนว่ายานพาหนะเหล่านี้คือ "ถังบรรจุน้ำขนาดใหญ่" (Water Tanks) ซึ่งคำว่า "Tank" จึงกลายเป็นชื่อเรียกติดปากและถูกใช้เป็นชื่อเรียกยานพาหนะประเภทนี้อย่างเป็นทางการในเวลาต่อมา

การพัฒนายุคแรกในสงครามโลกครั้งที่ 1

การพัฒนารถถังไม่ได้เกิดจากบุคคลเพียงคนเดียว แต่เป็นผลจากการสะสมทางเทคโนโลยีและความจำเป็นทางยุทธวิธี คณะกรรมการเรือบก (Landship Committee) ได้มอบหมายให้ร้อยโท วอลเตอร์ กอร์ดอน วิลสัน (Walter Gordon Wilson) และ วิลเลียม ทริตตัน (William Tritton) พัฒนายานพาหนะขนาดเล็ก ซึ่งนำไปสู่การสร้าง "Little Willie" ที่มีน้ำหนัก 14 ตัน แต่ยังขาดความสามารถในการข้ามสนามเพลาะที่เพียงพอ

ต่อมาได้มีการพัฒนาการออกแบบรูปทรงสี่เหลี่ยมขนมเปียกปูน (Rhomboidal design) ซึ่งนำไปสู่การสร้างรถถังหนักรุ่นแรกที่ชื่อว่า "Mother" และตามมาด้วย Mark I ซึ่งถูกนำมาใช้ครั้งแรกใน ยุทธการที่แม่น้ำซอมม์ (Battle of the Somme) เมื่อวันที่ 15 กันยายน 1916 โดยมีการใช้รถถัง Mark I จำนวน 49 คัน แม้จะมีปัญหาเรื่องการขัดข้องทางเทคนิคจำนวนมาก แต่เกือบหนึ่งในสามสามารถฝ่าแนวป้องกันของศัตรูได้สำเร็จ

การกำเนิดของรถถังเบา Whippet

นอกเหนือจากรถถังหนัก อังกฤษยังได้พัฒนารถถังที่เบากว่าและเร็วกว่าที่เรียกว่า Whippet เพื่อใช้ในการรุกคืบและโจมตีแนวหลังของศัตรูหลังจากที่รถถังหนักได้เจาะช่องว่างในแนวป้องกันแล้ว ซึ่งถือเป็นจุดเริ่มต้นของแนวคิดเรื่องความคล่องตัวทางยุทธวิธี (Tactical Mobility)

วิวัฒนาการสู่รถถังทหารราบและรถถังครูเซอร์

ในช่วงระหว่างสงครามโลกทั้งสองครั้ง อังกฤษได้แบ่งประเภทรถถังตามหลักนิยมการรบ (Doctrine) โดยได้รับอิทธิพลจากแนวคิดของ เพอร์ซี โฮบาร์ต (Percy Hobart) และ กัปตัน บี. เอช. ลิดเดล ฮาร์ต (B. H. Liddell Hart) แบ่งเป็นสองประเภทหลัก:

• รถถังทหารราบ (Infantry Tanks): ออกแบบมาเพื่อสนับสนุนการบุกของทหารราบ มีเกราะหนาเพื่อทนทานต่อการยิงในระยะใกล้ แต่เคลื่อนที่ช้า
• รถถังครูเซอร์ (Cruiser Tanks): ออกแบบมาให้มีความเร็วและระยะปฏิบัติการไกล เพื่อใช้ในการโอบล้อมและตัดเส้นทางส่งกำลังบำรุงของศัตรูหลังจากแนวป้องกันถูกทำลาย

อย่างไรก็ตาม แนวคิดการแบ่งประเภทนี้ถูกท้าทายในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 โดยเฉพาะเมื่อเผชิญกับยุทธวิธี Blitzkrieg ของเยอรมนี ซึ่งนำไปสู่การพัฒนารถถังที่มีทั้งเกราะหนาและอำนาจการยิงสูง จนกลายเป็นรากฐานของ รถถังหลัก (Main Battle Tank - MBT) ที่ใช้ในกองทัพปัจจุบัน