ประวัติบริษัท ไวเอท ฟาร์มาซูติคอลส์

ไวเอท ฟาร์มาซูติคอลส์ (Wyeth Pharmaceuticals Inc.) เป็นบริษัทผู้ผลิตยารายใหญ่ของสหรัฐอเมริกาที่มีประวัติยาวนานกว่าหนึ่งศตวรรษ โดยเริ่มต้นจากการเป็นร้านขายยาขนาดเล็กในฟิลาเดลเฟีย จนกลายเป็นองค์กรระดับโลกที่ผลิตทั้งยาที่ต้องสั่งโดยแพทย์และยาสามัญประจำบ้าน ก่อนที่จะถูกควบรวมกิจการโดยบริษัท ไฟเซอร์ (Pfizer) ในปี 2009

จุดเริ่มต้นและการเติบโตในยุคแรก (ค.ศ. 1860–1899)

บริษัทก่อตั้งขึ้นในปี 1860 ในชื่อ John Wyeth and Brother โดยสองพี่น้องเภสัชกร จอห์น และ แฟรงก์ ไวเอท บนถนนวอลนัท ในเมืองฟิลาเดลเฟีย รัฐเพนซิลเวเนีย ในช่วงแรกพวกเขาดำเนินกิจการร้านขายยาและห้องปฏิบัติการวิจัยขนาดเล็ก ต่อมาในปี 1862 ได้เริ่มผลิตยารักษาโรคในปริมาณมากตามคำแนะนำของแพทย์ และในปี 1864 ได้กลายเป็นผู้จัดหายาและสารสกัดจากเนื้อวัวให้กับกองทัพสหภาพในช่วงสงครามกลางเมืองอเมริกา

จุดเปลี่ยนสำคัญเกิดขึ้นในปี 1872 เมื่อ เฮนรี โบเวอร์ พนักงานของบริษัทได้พัฒนาเครื่องอัดยาเม็ดแบบหมุน (Rotary Compressed Tablet Machine) เครื่องแรกๆ ในสหรัฐอเมริกา ซึ่งช่วยให้การผลิตยาเม็ดมีความแม่นยำและรวดเร็วขึ้นอย่างมหาศาล ส่งผลให้บริษัทได้รับรางวัลมากมายจากการจัดแสดงนิทรรศการ Centennial Exhibition

การขยายตัวสู่ระดับสากลและการเปลี่ยนแปลงโครงสร้าง (ค.ศ. 1900–1949)

ในช่วงต้นศตวรรษที่ 20 บริษัทเริ่มขยายตัวอย่างรวดเร็ว โดยมีการเปิดสาขาในมอนทรีออล ประเทศแคนาดา และเริ่มผลิตวัคซีน นอกจากนี้ยังประสบความสำเร็จอย่างสูงจากการจำหน่ายยาสีฟันแบรนด์ Kolynos

ในช่วงทศวรรษ 1930 และ 1940 บริษัทมีการเปลี่ยนแปลงเจ้าของหลายครั้ง โดยถูกขายให้กับมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ด และต่อมาถูกซื้อโดย American Home Products (AHP) ในปี 1931 ด้วยมูลค่า 2.9 ล้านดอลลาร์สหรัฐ

บทบาทในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2

ในช่วงสงครามโลกครั้งที่ 2 ไวเอทมีบทบาทสำคัญในการสนับสนุนกองทัพ โดยผลิตยาซัลฟา (Sulfa bacteriostatics), พลาสมาเลือด, วัคซีนป้องกันโรคไข้รากสาดใหญ่ (Typhus vaccine) และยาควินิน (Quinine) นอกจากนี้ยังได้รับเลือกให้เป็นหนึ่งใน 22 บริษัทที่ผลิตยาเพนิซิลลิน (Penicillin) ให้กับกองทัพและประชาชนทั่วไปในปี 1944

ผลิตภัณฑ์สำคัญและการควบรวมกิจการ

ในปี 1943 ไวเอทควบรวมกิจการกับ Ayerst, McKenna and Harrison, Ltd. จากแคนาดา ซึ่งทำให้บริษัทได้ครอบครอง Premarin ยาฮอร์โมนเอสโตรเจนสังเคราะห์ชนิดแรกของโลก ซึ่งกลายเป็นผลิตภัณฑ์หลักของบริษัทมาอย่างยาวนาน

นวัตกรรมทางการแพทย์และสุขภาพสัตว์ (ค.ศ. 1950–1989)

ในช่วงปี 1950-1969 ไวเอทได้เปิดตัวยาสำคัญหลายชนิด เช่น Antabuse สำหรับรักษาโรคพิษสุราเรื้อรัง, Phenergan ยาต้านฮิสตามีน และ Ovral ยาคุมกำเนิดชนิดเม็ดรวม นอกจากนี้ บริษัทยังเป็นผู้ผลิตวัคซีนโปลิโอรายใหญ่ที่สนับสนุนการทดลองของ Salk

หนึ่งในผลงานที่โดดเด่นที่สุดคือการร่วมมือกับองค์การอนามัยโลก (WHO) ในปี 1967 เพื่อพัฒนาเข็มฉีดยาแบบสองแฉก (Bifurcated needle) สำหรับฉีดวัคซีนไข้ทรพิษ ซึ่งไวเอทได้สละสิทธิ์ในสิทธิบัตรเพื่อให้สามารถผลิตและใช้งานได้ทั่วโลก ช่วยให้การฉีดวัคซีนป้องกันไข้ทรพิษกว่า 200 ล้านโดสต่อปีเป็นไปได้อย่างมีประสิทธิภาพ

การปรับกลยุทธ์สู่ยาสามัญประจำบ้าน

ในช่วงทศวรรษ 1980 บริษัทเริ่มปรับโครงสร้างโดยตัดธุรกิจที่ไม่เกี่ยวข้องออก และมุ่งเน้นไปที่ยาสำหรับผู้บริโภคและยาที่ต้องสั่งโดยแพทย์ ผลงานที่โดดเด่นที่สุดคือการเปิดตัว Advil ในปี 1984 ซึ่งเป็นยาไอบูโพรเฟน (Ibuprofen) ชนิดไม่ต้องสั่งโดยแพทย์รายแรกในอเมริกา ถือเป็นการเปลี่ยนสถานะยาจากยาควบคุมเป็นยาสามัญประจำบ้านที่ประสบความสำเร็จที่สุดครั้งหนึ่งในประวัติศาสตร์

การควบรวมกิจการกับไฟเซอร์ (ค.ศ. 1990–2009)

ในช่วงปลายศตวรรษที่ 20 และต้นศตวรรษที่ 21 ไวเอทได้ขยายพอร์ตโฟลิโอของยาผ่านการเข้าซื้อกิจการต่างๆ เช่น A.H. Robins ซึ่งทำให้บริษัทได้ครอบครองแบรนด์ Robitussin และ ChapStick

จนกระทั่งในปี 2009 ไวเอทถูกซื้อกิจการโดย ไฟเซอร์ (Pfizer) ซึ่งส่งผลให้สำนักงานใหญ่ที่เคยอยู่ที่เมืองคอลเลจวิลล์ รัฐเพนซิลเวเนีย และเมืองแมดิสัน รัฐนิวเจอร์ซีย์ ถูกรวมเข้ากับสำนักงานใหญ่ของไฟเซอร์ในนครนิวยอร์ก