สงครามและความขัดแย้งระหว่างอินเดียและปากีสถาน ประวัติศาสตร์และสาเหตุ
สรุปใจความสำคัญ
- การแบ่งแยกอินเดียในปี 1947 นำไปสู่การสร้างประเทศอินเดียและปากีสถาน และก่อให้เกิดความรุนแรงระหว่างชุมชนอย่างรุนแรง
- ข้อพิพาทเรื่องแคชเมียร์เป็นสาเหตุหลักของสงครามส่วนใหญ่ระหว่างสองประเทศนี้
- สงครามปี 1971 เป็นสงครามที่นำไปสู่การแยกตัวของปากีสถานตะวันออกและกลายเป็นประเทศบังกลาเทศ
นับตั้งแต่การแบ่งแยกบริติชอินเดียในปี 1947 และการก่อตั้งโดมินิออนของอินเดียและปากีสถาน ทั้งสองประเทศได้ตกอยู่ในวงจรของสงคราม ความขัดแย้ง และการเผชิญหน้าทางทหารหลายครั้ง สาเหตุหลักของความขัดแย้งส่วนใหญ่เกิดจากข้อพิพาทเรื่องดินแดนในแคชเมียร์และการก่อการร้ายข้ามพรมแดน ยกเว้นสงครามในปี 1971 ซึ่งเป็นผลโดยตรงจากสงครามปลดปล่อยบังกลาเทศในปากีสถานตะวันออกเดิม
ภูมิหลังของการแบ่งแยก
การแบ่งแยกอินเดียเกิดขึ้นในปี 1947 พร้อมกับการมอบเอกราชอย่างกะทันหัน โดยมีจุดประสงค์เพื่อสร้างรัฐมุสลิม (ปากีสถาน) และรัฐฮินดู (ฮินดูสถาน/อินเดีย) อย่างชัดเจน อย่างไรก็ตาม การแบ่งแยกนี้ก่อให้เกิดความรุนแรงระหว่างชุมชนชาวฮินดู ชาวสิกข์ และชาวมุสลิม ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตระหว่าง 200,000 ถึง 2 ล้านคน และมีผู้พลัดถิ่นถึง 14 ล้านคน
สงครามสำคัญระหว่างอินเดียและปากีสถาน
สงครามอินโด-ปากีสถาน ปี 1947–1948
สงครามครั้งแรกเริ่มต้นขึ้นในเดือนตุลาคม 1947 เมื่อปากีสถานกังวลว่ามหาราชาแห่งรัฐแคชเมียร์และจัมมูจะเข้าร่วมกับอินเดีย เนื่องจากรัฐจัมมูและแคชเมียร์มีประชากรส่วนใหญ่เป็นมุสลิมแต่ปกครองโดยมหาราชาฮารี สิงห์ ซึ่งเป็นชาวฮินดู กองกำลังเผ่ามุสลิมที่ได้รับการสนับสนุนจากปากีสถานได้เข้าโจมตีและยึดครองบางส่วนของรัฐ บังคับให้มหาราชาต้องลงนามในเอกสารการเข้าร่วมกับโดมินิออนแห่งอินเดียเพื่อขอความช่วยเหลือทางทหาร
สงครามสิ้นสุดลงด้วยการหยุดยิงในวันที่ 1 มกราคม 1949 โดยอินเดียสามารถควบคุมพื้นที่ประมาณสองในสามของรัฐ (หุบเขาแคชเมียร์, จัมมู และลาดัก) ในขณะที่ปากีสถานควบคุมพื้นที่ประมาณหนึ่งในสาม (อาซัดแคชเมียร์ และกิลกิต-บัลติสถาน) ซึ่งเรียกว่า ปากีสถานบริหารแคชเมียร์
สงครามอินโด-ปากีสถาน ปี 1965
สงครามครั้งนี้เริ่มต้นขึ้นหลังจากปากีสถานดำเนิน ปฏิบัติการกิบริลตาร์ (Operation Gibraltar) เพื่อแทรกซึมกองกำลังเข้าไปในจัมมูและแคชเมียร์เพื่อกระตุ้นให้เกิดการก่อจลาจลต่อต้านอินเดีย อินเดียตอบโต้ด้วยการโจมตีทางทหารเต็มรูปแบบในปากีสถานตะวันตก
สงคราม 17 วันนี้ส่งผลให้มีผู้เสียชีวิตจำนวนมาก และมีการใช้รถหุ้มเกราะและรถถังครั้งใหญ่ที่สุดนับตั้งแต่สงครามโลกครั้งที่สอง การสู้รบสิ้นสุดลงหลังจากสหภาพโซเวียตและสหรัฐอเมริกาเข้ามาแทรกแซงทางการทูต และมีการลงนามในปฏิญญา Tashkent
สงครามอินโด-ปากีสถาน ปี 1971
สงครามครั้งนี้มีความพิเศษตรงที่ไม่ได้เกี่ยวข้องกับประเด็นแคชเมียร์ แต่เกิดจากวิกฤตการณ์ทางการเมืองในปากีสถานตะวันออก (ปัจจุบันคือบังกลาเทศ) ซึ่งนำไปสู่สงครามปลดปล่อยบังกลาเทศ
อินเดียได้เข้าแทรกแซงเพื่อสนับสนุนฝ่ายกบฏในปากีสถานตะวันออก นำไปสู่การยอมจำนนของกองทัพปากีสถานและการแยกตัวออกมาเป็นประเทศบังกลาเทศอย่างเป็นทางการ
ความขัดแย้งและการเผชิญหน้าในปัจจุบัน
นอกเหนือจากสงครามเต็มรูปแบบแล้ว ทั้งสองประเทศยังมีการปะทะกันตามแนวชายแดน การเผชิญหน้าทางทหาร และความขัดแย้งในพื้นที่สูงอย่าง ความขัดแย้งเซียเชน (Siachen conflict) และ สงครามคาร์กิล (Kargil War) รวมถึงการปะทะกันข้ามพรมแดนที่เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องจนถึงปัจจุบัน
คำถามที่พบบ่อย
สาเหตุหลักของความขัดแย้งระหว่างอินเดียและปากีสถานคืออะไร?
สาเหตุหลักคือข้อพิพาทเรื่องดินแดนในแคชเมียร์และการแบ่งแยกทางศาสนาและเชื้อชาติในช่วงการแบ่งแยกอินเดียในปี 1947 ซึ่งนำไปสู่ถึงการก่อการร้ายข้ามพรมแดนและความตึงเครียดทางทหาร
สงครามปี 1971 มีความแตกต่างจากสงครามครั้งอื่นอย่างไร?
สงครามปี 1971 ไม่ได้มีสาเหตุมาจากประเด็นแคชเมียร์ แต่เกิดจากความขัดแย้งภายในปากีสถานตะวันออก ซึ่งนำไปสู่การแยกตัวออกมาเป็นประเทศบังกลาเทศโดยการสนับสนุนของอินเดีย
เส้น Line of Control (LoC) คืออะไร?
Line of Control คือเส้นแบ่งเขตแดนทางทหารที่กำหนดขึ้นหลังจากสงครามครั้งแรกในปี 1947-1948 เพื่อแบ่งพื้นที่การควบคุมระหว่างอินเดียและปากีสถานในแคชเมียร์